{"id":4134,"date":"2019-05-26T08:30:29","date_gmt":"2019-05-26T06:30:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=4134"},"modified":"2019-05-27T15:09:02","modified_gmt":"2019-05-27T13:09:02","slug":"besmettelijke-levenslust","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2019\/05\/26\/besmettelijke-levenslust\/","title":{"rendered":"Besmettelijke levenslust"},"content":{"rendered":"\n

Zijn we de afgelopen decennia truttiger en bekrompener geworden? Die vraag bekroop me toen ik in het Fotomuseum de tentoonstelling Lust for Life met werk van Ed van der Elsken zag. Met \u2018we\u2019 bedoel ik natuurlijk niet mezelf of jullie maar de anderen, de ‘we’ die je kent uit zinnetjes als \u2018wat denken we te gaan doen\u2019, de passief agressieve ‘we’, om het kort samen te vatten gewoon iedereen die anders is dan ik.<\/p>\n\n\n\n

Dus zijn we de afgelopen decennia truttiger en bekrompener geworden? Op de foto\u2019s van Van der Elsken zie je mensen die vrijheid uitstralen, met hun lach, hun kleding. Ze leven intens. Zelfs de hongerigen, zelfs de verschoppelingen.\u00a0Het is een soort mens dat je niet meer ziet als je over straat loopt, behept met een mentaliteit die je associeert met hippies: vrijheid, blijheid. Soms ook letterlijk.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zandvoort, 1976<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tussen de foto\u2019s hangt een beeld van de Amsterdamse vrijstaat Ruigoord uit de jaren \u201870. Vrolijke levensgenieters. Ik kijk er naar en merk dat ik onwillekeurig reageer met de weerzin die meestal wordt opgewekt door afgunst. Je zult maar zo moeten leven. Hoe lang heeft dat geduurd? Zouden ze er met tevredenheid op terugkijken? Hadden ze hun tijd niet beter kunnen gebruiken? Het is een reactie die nergens op slaat, die ik niet heb bij andere beelden.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

De Ruigoord-foto laat mensen zien die ervoor kozen zich aan alles te onttrekken, een keuze die ik nooit zou durven maken. Ik weer dat af met kritiek. Ik wijs hen af omdat ik misschien wel zo had willen zijn. Anders gezegd: de Houellebecq in me komt naar boven. De afkeer van de vrijheid van anderen. Ik wist niet dat ik m in me had. Nou ja, vermoedde misschien wel. In me zit immers alles. Van tedere geliefde tot kille moordenaar. De een koester je, de ander onderdruk je als hij bijvoorbeeld uit het niets tevoorschijn komt bij de confrontatie met kassavoordringers of wegpiraten. Dood moeten ze. Dat is niet goed. Je stopt de moordenaar terug in je hok, je innerlijke kerker.<\/p>\n\n\n\n

Houellebecq is de geest van deze tijd, hoezeer ik z\u2019n werk ook verafschuw. Niet Henry Miller of Anais Nin, niet Erica Jong of Jan Cremer. Niet Jean-Paul Sartre of Simone de Beauvoir. Houellebecq, de vleesgeworden grijsheid. Aan de andere kant is het begrip tijdgeest natuurlijk een verzinsel. Er is niet zoiets als een tijdgeest.  Het is een po\u00ebtische manier om de schuld bij anderen te leggen, een schaamlap voor je eigen onvermogen. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chili, 1971<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Terug naar de jaren 60-70, Vrijheid, blijheid. Dat stralen de foto\u2019s uit. Als het er niet op te zien is dan is het gemis ervan een aanklacht. Je ziet mannen in zwarte pakken, het zijn dictators.  <\/p>\n\n\n\n

Ik leerde het werk van Van der Elsken kennen toen ik 18 was en zelf fotograaf wilde worden. Zijn boek Eye Love You was toen net verschenen. Ik herinner me dat het me opviel dat zijn werk niet zo politiek was als dat van andere sociale fotografen, zoals ze destijds genoemd werden. <\/p>\n\n\n\n

Nu zie ik dat ook Van der Elsken politiek was, maar op een andere manier, oppervlakkiger en tegelijk dieper. Menselijker. Het maakt dat zijn werk nog steeds actueel voelt. De titel van de tentoonstelling doet zijn werk eer aan. Wie de foto\u2019s ziet raakt vervuld van levenslust.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Vlaanderen, 1968<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Eenmaal weer buiten kijk ik om me heen. Nergens kleurige kleding, noch lachende mensen. Nergens vrolijkheid. Nergens vrijende stelletjes. Nergens de liefde die er in zoveel foto\u2019s vanaf spat. Allemaal keurige burgermensen, opgejaagd door verveling, gekleed in de grauwe, donkere kleuren die al jaren in de mode zijn. Het komt door mij, niet door de mensen denk ik gauw. Het kan niet waar zijn. De cultuurpessismist in me is waarschijnlijk naar boven gekomen, zo iemand die het verleden prachtig en de toekomst lelijk vindt. Snel terug in de kerker gooien.<\/p>\n\n\n\n

Ik sla aan het rationaliseren, een effectief middel tegen ongewenste gedachten. Van der Elsken was een mensenfotograaf, hij wond zijn onderwerpen om z\u2019n vinger met z\u2019n sympathieke verschijning. Hij besmette ze met zijn joie de vivre. Dat is wat je op de foto\u2019s ziet, denk ik. Op iedere foto zie je Ed van der Elsken, in de gedaante van iemand anders.<\/p>\n\n\n\n

We zijn nu gelukkiger dan toen, houd ik mezelf voor, als een leerling van Hans Gosling, de optimistische statisticus die te jong is overleden. We leven gezonder. We hebben meer keus. We mogen meer. We zijn rijker. We zijn gelukkiger. Je ziet het alleen niet als je je laat be\u00efnvloeden door de algemene beeldvorming.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bangladesh 1974<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Het is een geruststellende gedachte. De mensheid is heus niet veranderd. We zijn nog steeds even vrolijk en fleurig als toen. We zijn nu zelfs vrijer. In alle opzichten. Van der Elsken trok de wijde wereld in toen dat nog zeldzaam was. Hij ging naar India en toonde ons in bladen als Avenue de onbekende wereld. Dat is niet meer bijzonder. Die bladen hebben hun functie verloren en zijn verdwenen. Nu reageer je als iemand zegt naar India af te reizen met \u2018voor hoeveel dagen\u2019? Alles wat Van der Elsken toont is gewoner geworden, daarom herkennen we het juist niet meer, denk ik bij mezelf als ik over de Erasmusbrug richting het centrum van de stad loop. <\/p>\n\n\n\n

Dan zie ik de file langzaam rijdende auto\u2019s op de brug. Ze zijn bijna allemaal grijs of zwart of anderszins donker gekleurd. Ineens realiseer ik me dat ze op de foto\u2019s van Van der Elsken veertig jaar terug nog fel en vrolijk gekleurd waren. Daar kiezen we nu niet meer voor. Onpraktisch. Oneconomisch. Dat zal het zijn, maar je maakt mij niet wijs dat grijs de kleur van geluk is.<\/p>\n\n\n\n

Lust for life. Ed van der Elsken in kleur<\/a>. Ga \u2018m zien.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zijn we de afgelopen decennia truttiger en bekrompener geworden? Die vraag bekroop me toen ik in het Fotomuseum de tentoonstelling Lust for Life met werk van Ed van der Elsken zag. Met \u2018we\u2019 bedoel ik natuurlijk niet mezelf of jullie maar de anderen, de ‘we’ die je kent uit zinnetjes als \u2018wat denken we te… Lees verderBesmettelijke levenslust<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4135,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Is de wereld truttiger geworden? Dat vroeg ik me af na de tentoonstelling Lust for Life van Ed van der Elsken. Over vrijheid en m'n innerlijke Houellebecq. lees: Besmettelijke levenslust","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[65,47,5],"tags":[115,114,116,52],"class_list":["post-4134","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-geschiedenis","category-kunst","category-leven","tag-ed-van-der-elsken","tag-fotografie","tag-fotomuseum","tag-leven","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/zandvoort_1976.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":5177,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/08\/08\/leven-in-een-supermarkt\/","url_meta":{"origin":4134,"position":0},"title":"Leven in een supermarkt","author":"Francisco","date":"8 augustus 2022","format":false,"excerpt":"In de Sydney Morning Herald - ja, die lees ik - werd het nieuwe boek van de Japanse schrijfster Sayaka Murata aangeraden. \u201cYou may not know Sayaka Murata, but millions do.\u201d Ik had inderdaad nog nooit van haar gehoord. Nu wel, gelukkig. Haar nieuwe boek Life Ceremony is nog niet\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/8890207785_1e48de9387_k.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/8890207785_1e48de9387_k.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/8890207785_1e48de9387_k.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/8890207785_1e48de9387_k.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/8890207785_1e48de9387_k.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/8890207785_1e48de9387_k.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":907,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2008\/03\/10\/geloven-in-een-filmpje\/","url_meta":{"origin":4134,"position":1},"title":"Geloven in een filmpje","author":"Francisco","date":"10 maart 2008","format":false,"excerpt":"De Volkskrant besteedt vandaag weer anderhalve pagina aan pleidooien waarin wordt gesteld dat het filmpje van Wilders vooral uitgezonden moet worden. Dat klinkt dapper maar ik vind het vooral een beetje merkwaardig. Of het filmpje van Wilders echt bestaat is ernstig de vraag. Dat is het opvallende aan die pleidooien:\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"attention.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/attention.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":105,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2004\/10\/03\/verzamelingen\/","url_meta":{"origin":4134,"position":2},"title":"Verzamelingen","author":"Francisco","date":"3 oktober 2004","format":false,"excerpt":"Zou ik nog een bekende zien, vroeg ik me af toen ik een tijdje rondgekeken had op de tentoonstelling van Hans Eijkelboom in het Nederlands Foto Museum. Eijkelboom maakt iedere dag twee uur lang foto's van mensen op straat, meestal onopgemerkt met een telelens. Een selectie van honderden, nee duizenden,\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":5425,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/11\/19\/voortschrijdend-inzicht-in-rotterdam\/","url_meta":{"origin":4134,"position":3},"title":"Voortschrijdend inzicht in Rotterdam","author":"Francisco","date":"19 november 2022","format":false,"excerpt":"Op social media volg ik accounts met historische foto\u2019s van Rotterdam. Ik heb altijd het idee dat het vooral in deze stad een populair genre is. Net als iedereen hier ben ik opgegroeid met verhalen over een stad die niet meer bestaat. Die geheel vernietigd is. Deze week nog kwamen\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/93dad71c-d053-4a10-81a1-400b73ef9fa8.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/93dad71c-d053-4a10-81a1-400b73ef9fa8.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/93dad71c-d053-4a10-81a1-400b73ef9fa8.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/93dad71c-d053-4a10-81a1-400b73ef9fa8.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":7848,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/04\/25\/maak-je-eigen-drugs\/","url_meta":{"origin":4134,"position":4},"title":"Maak je eigen drugs","author":"Francisco","date":"25 april 2025","format":false,"excerpt":"Ken je dat gevoel, dat je iets wilt gaan doen dat je eigenlijk niet kunt maar dat het voelt alsof het je toch gaat lukken. Het is een soort high. Ik heb dat een enkele keer. Meestal mislukt wat ik wil doen dan alsnog maar de euforie vooraf is heel\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1408-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1408-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1408-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1408-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1408-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1408-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7673,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/01\/23\/scheer-je-weg\/","url_meta":{"origin":4134,"position":5},"title":"Scheer je weg","author":"Francisco","date":"23 januari 2025","format":false,"excerpt":"Ik doe veelal mijn best als een verstandig mens te leven. Niet vanuit een moralistische overtuiging maar gewoon omdat het me gewoon\u2026 nou ja, het verstandigst lijkt. Wellicht omdat het begrip verstandig altijd met een zekere mate van respect wordt gebruikt. Het is de geestelijke vorm van schoonheid. En bij\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_7987.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_7987.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_7987.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4134"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4141,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4134\/revisions\/4141"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}