{"id":4912,"date":"2022-06-02T14:16:21","date_gmt":"2022-06-02T12:16:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=4912"},"modified":"2022-06-02T18:06:45","modified_gmt":"2022-06-02T16:06:45","slug":"lunchen-met-de-dood","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/06\/02\/lunchen-met-de-dood\/","title":{"rendered":"Lunchen met de dood"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Terwijl ik een broodje at op een bankje op het perron van station Hilversum Mediapark, in de zon, zag ik aan mijn voeten een mier slepen met een andere mier die duidelijk was overleden. Zoals altijd bij mieren werd het karwei verricht met een ontzagwekkend doorzettingsvermogen. ‘Kan niet’ is een opvatting die niet lijkt voor te komen in het mierenbrein.<\/p>\n\n\n\n

Natuurlijk heb ik mieren wel eens vaker met dode dieren en soortgenoten zien slepen maar voor het eerst kwam de vraag op waarom doen ze dat eigenlijk? Ik ging ervan uit dat het stoffelijk overschot naar het nest wordt vervoerd om daar te worden geconsumeerd. Heel ecologisch. Cradle-to-cradle zeg maar. Waarom doen wij dat eigenlijk niet? Ik ben zelf vegetari\u00ebr maar ik hoor vaak mensen zeggen dat ze niet zonder vlees kunnen – “al eet ik het heel weinig”, voegen ze er dan meestal aan toe – dus dat zou een oplossing kunnen zijn. Wel vlees maar niet meer van dieren.<\/p>\n\n\n\n

Er is steeds minder ruimte voor begraafplaatsen, crematoria stoten ongetwijfeld co2 uit en je vermindert zo de veestapel. Dus het zou allemaal win-win zijn. Ik stelde me een affiche van de Partij voor de Dieren voor. Leef bewust, eet elkaar. Of van de SP: Eat the rich. De VVD zou kunnen kiezen voor: Leef van de anderen.<\/p>\n\n\n\n

De mier zette zijn werk rustig voort terwijl ik bedachtzaam op mijn broodje kauwde. Hij trok het lichaam met onvoorstelbare kracht over een voeg tussen de tegels, dat in mierenperspectief toch minstens een loopgraaf is. Zonder te rusten en met soms zelfs een omweg ging hij verder. Alsof het dagelijkse routine was.<\/p>\n\n\n\n

Zou mensenvlees gezond zijn of juist niet, vroeg ik me af terwijl ik nog een hap nam. En zou het lukken mensen zover te krijgen? Ik bedoel, het kost al moeite om ze over te laten stappen op een lekkernij als sprinkhanen. Ik dacht aan de films die ik er wel eens over gezien heb, waarin mensen elkaar opeten. Delicatessen, een geweldige komedie over de oorlog tussen vegetari\u00ebrs en vleeseters. Of Themroc, over Parijzenaars die de consumptiemaatschappij verlaten en terugkeren naar de prehistorie. Het waren niet echt promotiefilms voor bewust vleeseten te noemen. Dat zou je wel anders moeten aanpakken. Een broodje McDeath misschien. Ik dacht nog wat na over andere praktische zaken. Voorzichtig want ik zat immers te eten.<\/p>\n\n\n\n

De zon scheen fel, maar dat leek de mier niet te deren. Wat ging hij of zij eigenlijk doen met dat dode lichaam? Zelf opeten? Voeren aan de kleintjes? Een feestmaal voor de koningin?<\/p>\n\n\n\n

Ik besloot het aan dr Google te vragen.  Al snel werd duidelijk dat mijn veronderstelling helemaal niet klopt. Mieren slepen niet met hun doden om ze op te eten maar om ze te begraven. Het is een verschijnsel dat in het Engels necrophoresis<\/em> wordt genoemd, het Nederlandse woord kon ik zo gauw niet vinden. Het gedrag komt voor onder sociale insecten zoals mieren, bijen en termieten. Zij zijn, naast mensen, voor zover bekend de enige wezens op de planeet die hun doden begraven.<\/p>\n\n\n\n

Ze doen het uit hygi\u00ebnische overwegingen. Als je met veel exemplaren van dezelfde soort, die genetisch vrijwel identiek zijn, op een klein oppervlak woont ben je heel kwetsbaar voor besmettelijke ziektes. Daarom worden de lijken opgeruimd. Om te voorkomen dat ziektes zich verspreiden en de kolonie wordt uitgeroeid. Herkenbaar he? Bij sommige soorten worden ze gedumpt op speciale plekken op veilige afstand van het nest, andere kolonies begraven ze juist.\u00a0Het zijn net mensen.<\/p>\n\n\n\n

Maar wacht, het gaat nog een stap verder. Niet iedere mier begraaft soortgenoten. Kolonies hebben speciale mieren voor deze taak. Ze worden begrafenisondernemers genoemd. In de kolonie nemen ze een aparte plek in. Ze offeren er hun sociale verkeer voor op. Bij sommige soorten blijven de bergrafenisondernemers altijd buiten het nest om eventuele verspreiding van ziektes te voorkomen, bij andere gaan ze om dezelfde reden nooit diep het nest in en verblijven dichtbij de ingangen.<\/p>\n\n\n\n

De begrafenisondernemers zijn niet alleen gespecialiseerd in het begraven maar ook in lijkschouwing. Ze kunnen vaststellen of een mier dood is of slechts gewond. In het laatste geval wordt de gewonde overgebracht naar een ziekenzaal in het nest om aan te sterken. Ik verzin dit niet<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Dus daar zat ik naar te kijken terwijl ik mijn broodje at. Naar een begrafenisondernemer die met zijn levensbelangrijke taak bezig was. Hij was inmiddels bij een prullenbak aanbeland en sleepte de dode er onder. Opgeruimd staat netjes.<\/p>\n\n\n\n

Daar kwam de trein.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Terwijl ik een broodje at op een bankje op het perron van station Hilversum Mediapark, in de zon, zag ik aan mijn voeten een mier slepen met een andere mier die duidelijk was overleden. Zoals altijd bij mieren werd het karwei verricht met een ontzagwekkend doorzettingsvermogen. ‘Kan niet’ is een opvatting die niet lijkt voor… Lees verderLunchen met de dood<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[58],"tags":[52,180],"class_list":["post-4912","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dieren","tag-leven","tag-mieren","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":8055,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/08\/15\/muggenziften\/","url_meta":{"origin":4912,"position":0},"title":"Muggenziften","author":"Francisco","date":"15 augustus 2025","format":false,"excerpt":"Het was een warme nacht. De hittegolf lag als een te zware deken over de stad, of nou ja in ieder geval mijn bed. Ik was al lezende in slaap gevallen. Tot ik plots wakker schrok van jeuk. Niet zomaar jeuk. Niet de jeuk van een grassprietje dat je huid\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7594.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7594.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7594.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7594.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7594.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7594.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":600,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2006\/09\/12\/boom-privacy\/","url_meta":{"origin":4912,"position":1},"title":"Boom privacy","author":"Francisco","date":"12 september 2006","format":false,"excerpt":"Vanochtend belde het programma Goedemorgen Nederland om me wat te vragen over Google Earth waar Nederland sinds kort tot in detail op te zien is. Het ging natuurlijk over privacy en terrorisme want dat zijn onderwerpen die nu eenmaal altijd ter sprake komen bij technologie, al bekruipt me wel eens\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"appelboom.png","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/appelboom.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7390,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/08\/20\/boze-bange-mannen\/","url_meta":{"origin":4912,"position":2},"title":"Boze, bange mannen","author":"Francisco","date":"20 augustus 2024","format":false,"excerpt":"Met oude films is het als met oude boeken, waarom zou je daar je tijd aan besteden? En dan heb ik het niet over de klassiekers maar over de titels die komen en gaan. Die weinig tot niets losmaken, die niet blijven hangen. Er is momenteel sprake van een hang\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9204-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9204-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9204-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9204-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9204-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":6776,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/03\/23\/is-dit-een-droom-of-een-nachtmerrie\/","url_meta":{"origin":4912,"position":3},"title":"Is dit een droom of een nachtmerrie?","author":"Francisco","date":"23 maart 2024","format":false,"excerpt":"Als ik droom over mensen zie ik nooit hun gezichten. Ook als het gaat om mensen die ik ken of herken. Vraag me niet hoe dat kan. Ik heb tot op de dag van vandaag eigenlijk gedacht dat iedereen dat heeft. Daarover later meer, eerst de aanleiding. In de film\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1312-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1312-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1312-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1312-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1312-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1312-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6199,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/08\/14\/als-je-geliefde-in-een-dier-verandert\/","url_meta":{"origin":4912,"position":4},"title":"Als je geliefde in een dier verandert","author":"Francisco","date":"14 augustus 2023","format":false,"excerpt":"Vrouw of vos, een Engelse klassieker uit 1922, gaat over een pas getrouwd echtpaar waarvan de vrouw, Silvia, meteen al op de eerste bladzijden in een vos verandert. Het gebeurt tijdens een wandeling door het bos. Niet langzaam maar in een oogwenk. De man neemt de vos mee naar huis\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8409-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8409-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8409-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8409-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8409-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8409-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":870,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2007\/12\/18\/australi-opent-jacht-op-walvisvaart\/","url_meta":{"origin":4912,"position":5},"title":"Australië opent jacht op walvisvaart","author":"Francisco","date":"18 december 2007","format":false,"excerpt":"Australi\u00eb overweegt een bewapend schip op de Japanse walvisvaarders af te sturen, meldt onder meer de International Herald Tribune. Het betreft de Ocean Viking die is uitgerust met twee .50 machinegeweren en geavanceerde foto- en filmapparatuur. De douane die het schip inzet wil zo bewijsmateriaal verzamelen om Japan voor het\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"oceanv2.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/oceanv2.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4912"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4919,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4912\/revisions\/4919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}