{"id":5366,"date":"2022-10-26T09:55:06","date_gmt":"2022-10-26T07:55:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=5366"},"modified":"2022-10-26T10:20:31","modified_gmt":"2022-10-26T08:20:31","slug":"de-schaamte-over-armoede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/10\/26\/de-schaamte-over-armoede\/","title":{"rendered":"De schaamte over armoede"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
cc-foto: Stijlfoto<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ik twijfel of ik dit moet vertellen omdat het zo diep persoonlijk is maar door een boek dat ik zojuist las begrijp ik mijn eigen leven beter. Ik ben opgegroeid in een bijstandsgezin. Dat zeg ik niet om zielig te doen – mijn ouders deden hun uiterste best om te zorgen dat het me aan niets ontbrak – maar het bezorgde me wel ervaringen die ik mijn leven niet meer vergeet.<\/p>\n\n\n\n

Ik zal een jaar of 10 geweest zijn. Mijn moeder vroeg me boodschappen te doen in de plaatselijke supermarkt, wat indertijd nog meer een levensmiddelenzaak was. Voor kaas en vleeswaren stond er iemand achter een toonbank bij wie je wat bestelde, zoals nu nog bij echte bakkers of slagers.<\/p>\n\n\n\n

Ik las het boodschappenbriefje op.\u00a0
\u201cEen ons ham alstublieft.\u201d
De winkelbediende plaatste een ham op de snijmachine en sneed voor honderd gram plakjes af. Ze wikkelde ze in vetvrij papier, overhandigde het pakje over de toonbank en sprak woorden die me nu nog steeds helder voor de geest staan: \u201cAls je maar weet dat je dit eet van onze centen.\u201d\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Ik moest aan het vernederende voorval denken toen ik De Schaamte las, een boek van de Franse schrijfster Annie Ernaux die eerder deze maand de Nobelprijs voor Literatuur kreeg toegekend. Zij beschrijft zonder enige opsmuk haar leven als tienerdochter in een arm gezin in een stadje in Normandi\u00eb in de jaren \u201850. Soms lijkt het compacte boek een roman, dan weer een dagboek of wat losse notities. <\/p>\n\n\n\n

De Schaamte raakte me meer dan ik vooraf verwachtte. Ik werd me door het lezen iets gewaar over mezelf dat ik eerder nooit besefte. In een ontroerende scene beschrijft ze hoe ze tijdens een zeldzaam uitstapje doordrongen raakt van haar eigen maatschappelijke positie die het gevolg is van armoede. Ze ziet bij het avondeten in een wegrestaurant aan een andere tafel een meisje van haar leeftijd dat mooi is, met verzorgd haar, perfecte kleding. Ze schaamt zich vervolgens voor wie ze zelf is. Een besef van tekortschieten. Dat gevoel herkende ik van bij die toonbank en andere soortgelijke voorvallen.<\/p>\n\n\n\n

Maar, en dat was voor mij een echte openbaring, ze realiseert zich ook dat die scheidslijn tussen haar en dat meisje nooit zal verdwijnen, wat er ook gebeurt, hoezeer haar leven ook zal veranderen, hoe goed ze het later ook zal krijgen. Vijftig jaar nadien, als ze deze gebeurtenis opschrijft in het boek, geldt dat nog steeds.\u00a0Het is een soort psychisch litteken.<\/p>\n\n\n\n

Ineens herkende ik een onbestemd gevoel dat ik altijd bij me gedragen heb maar me er nooit zo bewust van ben geweest. Het gevoel van een glazen muur tussen jezelf en de rest van de wereld. Ik werd verpletterd, plots viel er van alles op z\u2019n plaats. Raadselachtige stemmingswisselingen, ongemakkelijke gevoelens. Ik kan het niet goed uitleggen, maar lees het boek, al weet ik niet of het ook zo overkomt op iemand zonder die ervaring.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Ik denk aan de kinderen die nu in armoede opgroeien. En hoe ze dat over 50 jaar nog zullen voelen, ook al weten ze niet eens dat dat het is. De schaamte.<\/p>\n\n\n\n

De Schaamte<\/a>, Annie Ernaux, 104 pagina’s. <\/sub><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ineens herkende ik een onbestemd gevoel dat ik altijd bij me gedragen heb<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Ik las De Schaamte van Nobelprijswinnares Annie Ernaux en dat veranderde de kijk op mijn eigen leven","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[49,5],"tags":[227,141,52],"class_list":["post-5366","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-boeken","category-leven","tag-armoede","tag-boeken","tag-leven","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":5265,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/09\/12\/niemand-kan-ontsnappen-uit-hotel-savoy\/","url_meta":{"origin":5366,"position":0},"title":"Niemand kan ontsnappen uit Hotel Savoy","author":"Francisco","date":"12 september 2022","format":false,"excerpt":"Het boek uit 1924 is bijna honderd jaar oud maar de sfeer die het oproept voelt als die vandaag. Nooit eerder in mijn leven voelde ik me zo opgesloten in de geschiedenis als nu. Vluchten kan niet meer. In Hotel Savoy van de Oostenrijkse schrijver Joseph Roth arriveert de hoofdpersoon\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3338.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8217,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/11\/25\/deze-frankenstein-is-inderdaad-monsterlijk-maar-anders-dan-bedoeld\/","url_meta":{"origin":5366,"position":1},"title":"Deze Frankenstein is inderdaad monsterlijk, maar anders dan bedoeld","author":"Francisco","date":"25 november 2025","format":false,"excerpt":"Ik probeerde niet bang te zijn voor de nieuwe Frankenstein-verfilming door Guillermo del Toro maar dat lukte niet goed. En dan bedoel ik niet dat ik sidderde voor het monster, zoals de bedoeling was, maar wel de verminking van het verhaal vreesde. Die vrees werd helaas bewaarheid. Terwijl de film\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3250.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3250.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3250.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3250.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3250.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3250.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":87,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2004\/09\/26\/de-broncode\/","url_meta":{"origin":5366,"position":2},"title":"De Broncode","author":"Francisco","date":"26 september 2004","format":false,"excerpt":"Het mooiste aan De Broncode is dat het ongelofelijke maar waar gebeurde verhaal zichzelf al lezende bewijst. Het inmiddels spraakmakende boek handelt over de uitvinding van een techniek om data zo te bewerken dat er amper nog ruimte in beslag wordt genomen: Een hele film in een kilobyte. Dat is\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":8070,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/08\/23\/de-onbekende-wereld-voor-je-deur\/","url_meta":{"origin":5366,"position":3},"title":"De onbekende wereld voor je deur","author":"Francisco","date":"23 augustus 2025","format":false,"excerpt":"Misschien ligt het aan mij maar het lijkt alsof er steeds meer boeken worden geschreven over de parallelle werelden die bestaan naast die van ons, de lezers. Het handzame \u2018steeds meer\u2019, waarmee je altijd van alles kunt beweren, wil in dit geval zeggen dat ik twee van zulke boeken ken.\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7852-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7852-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7852-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7852-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7852-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7852-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6844,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/04\/23\/de-armoede-van-het-managersdenken\/","url_meta":{"origin":5366,"position":4},"title":"De armoede van het managersdenken","author":"Francisco","date":"23 april 2024","format":false,"excerpt":"Managers zijn brokkenmakers. Ze denken in processen om hun doelen te bereiken. Ze werken louter langs de lijnen van effici\u00ebntie, kosten-baten, groei. In hun ogen is dat een economische noodzakelijkheid, even onontkoombaar als de leer van Darwin. Zo werkt het, zeggen ze. In werkelijkheid werkt het natuurlijk helemaal niet zo.\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2511-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2511-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2511-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2511-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2511-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":3506,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2015\/08\/07\/boeken-die-je-leven-veranderen\/","url_meta":{"origin":5366,"position":5},"title":"Boeken die je leven veranderen","author":"Francisco","date":"7 augustus 2015","format":false,"excerpt":"In de Franse editie van Vanity Fair (ja, ik lees de gekste dingen om die taal een beetje onder de knie te krijgen) werd acteur Mark Ruffalo gevraagd naar het boek dat zijn leven veranderd had. Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet precies weet wie Ruffalo is, noch of\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-e1440706999901.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-e1440706999901.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-e1440706999901.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5366"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5369,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5366\/revisions\/5369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}