{"id":5509,"date":"2002-04-04T15:35:00","date_gmt":"2002-04-04T13:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=5509"},"modified":"2022-12-13T15:39:18","modified_gmt":"2022-12-13T14:39:18","slug":"schaken-met-de-verbeelding","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2002\/04\/04\/schaken-met-de-verbeelding\/","title":{"rendered":"Schaken met de verbeelding"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dit essay werd in februari 2002 gepubliceerd in het literair tijdschrift De Gids. <\/p>\n\n\n\n

Ik zal een jaar of twaalf geweest zijn, de leeftijd waarop je zweeft of liever gezegd balanceert tussen twee werelden. De tijd waarin je onrustig wordt vanwege het besef dat kinderachtige verjaardagsfeestjes niet meer leuk zijn en je nog niet klaar bent voor de andere, spannende, feesten. In die tijd en op een onbestemd feest leerde ik Hans en Jos kennen, een tweeling die de marteling van het vacu\u00fcm waar we ons als twaalfjarigen in bevonden, bestreed door met elkaar blind te schaken. Ze zaten bijna roerloos in een hoek van de kamer en gaven zetten aan elkaar door.
“Koning d4”
De een keek de ander aan, staarde dan even in het in het niets en antwoordde “Paard f7”
Waarna ze allebei grinnikten.
Ik beschouwde het tafereel gefascineerd en vroeg me af: “Waar is het bord?”
Het is zo’n vraag die een kettingreactie van andere vragen losmaakt. Zien ze allebei hetzelfde bord? Zijn er twee borden? Is er eigenlijk sprake van borden? En als er borden noch stukken zijn, is het dan nog wel schaken? Of is het als koken door recepten te lezen en de bereiding slechts voor te stellen? Allemaal terechte, noodzakelijke vragen. Die nooit beantwoord zouden worden.<\/p>\n\n\n\n

Voorstellingsvermogen is misschien wel het schaakbord van onze gedachten. Alleen zij die een materie, een spel of een wetenschap volledig beheersen kunnen zonder. Voor de rest geldt dat als we ons ergens niets bij kunnen voorstellen automatisch de vraag rijst of het wel bestaat. Het is een mooi op zichzelf teruggrijpend proces. De voorstelling die we maken geeft namelijk richting aan de verdere ontwikkeling van hetgeen we ons verbeelden. Als bijvoorbeeld de christelijke God niet als oude wijze vaderlijke figuur met een grijze baard was voorgesteld – ons zogenaamde evenbeeld – maar als pak weg als een kalf of nog beter een lieveheersbeestje, de Coccinella septempunctata, had de westerse cultuur zich hoogstwaarschijnlijk totaal anders ontwikkeld. Op zijn minst zou het Rijksmuseum een paradijs voor entomologen zijn geworden. Maar misschien zouden we wel allemaal entomologen zijn geworden en was alles van waarde getooid met zeven stippen. Waarmee ik wil zeggen: God was er weliswaar eerder dan de voorstelling die we van hem maakten maar het is de laatste die zijn rol heeft bepaald.<\/p>\n\n\n\n

Eenzelfde lot is internet ten deel gevallen. In de jaren zestig ontkiemde het in een Amerikaans laboratorium als de verbinding tussen twee computers. En kijk, daar begint het al. Ik gebruik de omschrijving ‘verbinding tussen’. Dat impliceert een ruimte, want zonder ruimte kan er namelijk geen verbinding zijn. De verbinding dient immers ter overbrugging van een scheiding, een afstand.
Terwijl ernstig ter discussie gesteld kan worden of er in dit geval wel sprake was van een verbinding, zelfs of we mogen spreken van een afstand. Ja het is waar, de ene computer stond aan de universiteit van Los Angeles, de ander aan de Stanford-universiteit in het gebied bij San Francisco dat Silicon Valley zou worden. Maar vanuit het perspectief van de twee computers die met elkaar verbonden werden was de afstand niet relevant. Immers door het aanbrengen van de verbinding werd de afstand opgeheven. En als er geen afstand is, kan er ook geen verbinding zijn. Dat klinkt tegenstrijdiger dan het is. Wanneer bijvoorbeeld bij twee aaneengrenzende huizen een gat in de scheidingsmuur wordt gemaakt en ze vervolgens bewoond worden als waren ze een enkel huis, is er dan nog wel sprake van twee huizen? Een verbinding houdt op te bestaan zo gauw deze leidt tot samensmelting van de verbonden elementen.
Door het benadrukken van de verbinding tussen de twee computers schiep de mens, al dan niet bewust, een nieuw soort ruimte. Die ruimte bestond niet letterlijk uit de afstand tussen de computers maar veeleer uit de psychologische dimensie die we er aan toe kenden. Hadden de twee computers in dezelfde kamer gestaan dan waren de technologische principes niet anders geweest maar was er waarschijnlijk nooit gedacht in termen van ruimte.
Die ingebeelde ruimte werd internet. Het is een ruimte die fysiek niet bestaat, die we net als een godsbeeld zelf hebben bedacht omdat we er anders niet mee overweg kunnen. Vergelijk internet en bijvoorbeeld de verbinding tussen computer en printer. Een echt wezenlijk verschil tussen die twee soorten verbinding is er niet, bij beide worden bits over weer uitgewisseld tussen chipgestuurde apparaten. Niettemin beschouwen de meeste mensen ‘printen’ zoals ze het licht aandoen ervaren, er is sprake van samensmelting van handeling en gevolg. Even printen. Bij internet echter gaat het in onze beleving om een plek, een locatie, een ruimte: iets op internet zetten, iets van internet halen. Ergens om ons heen, in het onzichtbare, is een ruimte die internet heet.<\/p>\n\n\n\n

Die visie lijkt misschien vanzelfsprekend maar het in werkelijkheid is het bedacht. Sterker nog, er valt precies aan te wijzen door wie het bedacht is: de Amerikaanse science fiction schrijver William Gibson introduceerde het in zijn legendarische roman Neuromancer uit 1984. Hij noemde de bewuste ruimte geen internet maar cyberspace, eeen oneindige ruimte die ontstond in de digitale verbindingen, een ruimte waar je kon binnentreden, die bereisbaar was, waar gebouwd kon worden. Of in zijn eigen woorden uit Neuromancer: “Cyberspace. A consensual hallucination experienced daily by billions of legitimate operators, in every nation, by children being taught mathematical concepts…A graphical representation of data abstracted from the banks of every computer in the human system. Unthinkable complexity. Lines of light ranged in the non-space of the mind, clusters and constellations of data. Like city lights, receding…”
Gibson cre\u00eberde deze virtuele ruimte met zijn verbeelding vanuit een literaire behoefte. Volgens zijn eigen verklaring ontstond het idee voor cyberspace omdat reizen door de echte kosmos, het gegeven waar het merendeel van de science fiction aan gewijd is, hem te gevoelloos was, te weinig emotionele beleving bood.<\/p>\n\n\n\n

In 1984 bestond cyberspace nergens anders dan in de voorstelling van Gibson. Hij droeg dat beeld met zijn beschrijving over aan zijn lezers en het bleek een schot in de roos. De beeldspraak kwam precies op het juiste moment, een paar jaar na de opkomst van de personal computer. Begeesterd door de verbeelding van Gibson begonnen zijn lezers, die zoals het bij science fiction betaamd nogal eens meer het gedrag van volgelingen dan liefhebbers vertonen, cyberspace na te bouwen op de plek die daar logischerwijze het meest voor in aanmerking kwam: internet.
Cyberspace werd het referentiekader voor denken over de toekomst van computernetwerken en daarmee werd internet dankzij een schrijver definitief vervat in een ruimtelijk concept dat zich tot op de dag van vandaag vertaalt in onze perceptie van het verschijnsel. Zie maar hoe we de verschillende aspecten benoemen: Er zijn domeinen en sites, ofwel locaties. Er is het web, de ordening in de kluwen verbindingen die internet vormen. Er is het net zelf, een uitspansel. Er zijn chatrooms, kamers waar we ons in begeven als we direct met anderen zogenaamd ‘praten’ (terwijl we objectief gezien alleen maar schrijven). Er zijn homepages. En wie ze bekijkt surft over het web of over de elektronische snelweg. Het internetbegrippenapparaat is kortom doortrokken van ruimtelijke benamingen en verwijzingen. Internet is in onze beleving een omgeving, een soort uit zichzelf ontstaan digitaal universum.
Dat ruimtelijk besef is van grote invloed geweest op het denken over internet. Zo werd er al snel gedacht over virtuele winkelcentra, over recreatiegebieden en ontmoetingsruimtes. Op het laatst kregen sites zelfs evenveel status als onroerend goed en recordbedragen werden neergeteld voor domeinnamen alsof het ging om schaarse grond in Tokyo. De ware – Amerikaanse – pioniers spraken over een electronic frontier<\/em>, een nieuw te veroveren gebied met net als in het Wilde Westen eigen wetten. Internet is een nieuw werelddeel, schreef ik zelf in de Volkskrant<\/em>, een territorium dat ontdekt moet worden.
Het beeld schiep aldus zijn eigen werkelijkheid, zoals een religie dat ook kan doen en het is dan wellicht geen toeval dat de pleitbezorgers van de nieuwe techniek zich gedroegen als gelovigen en zich zelfs zo betitelden.<\/p>\n\n\n\n

Internet was aan het einde van de jaren tachtig definitief een ruimte geworden. Die betiteling lijkt misschien onontkoombaar maar is het niet. De telefoon bijvoorbeeld is nooit bezien als een ruimte, elektriciteit evenmin en hetzelfde geldt voor televisie en radio. Dat waren meer kastjes die iets uitbraakten.
De benoeming van internet tot ruimte was niet alleen van belang voor het voorstellingsvermogen en de perceptie, het leidde ook nog tot een ander effect dat van doorslaggevend belang kan zijn geweest voor het ontstaan en de snelle groei van de hype die het uiteindelijk zou worden. Het gegeven van een ruimte gaf internet een sterk verhalend element, het was een al dan niet mysterieuze plek waar dingen konden gebeuren, waar taferelen zich konden afspelen. Nog steeds is het gebruikelijk om te zeggen dat je ‘iemand op internet tegen komt’.
De verbeeldingskracht die daarmee loskwam werd gretig aangegrepen. Zo werd er bijvoorbeeld serieus gesproken over ‘cyberrape’<\/em>, incidenten waarbij er sprake was van niet aflatende ongewenste seksuele voorstellen tussen gebruikers. In het geval van telefonie, waarbij de dreiging vele malen concreter is, wordt dergelijk gedrag afgedaan als een hijger maar in het geval van internet werd het plotseling verkrachting of aanranding genoemd omdat slachtoffer en dader zich in dezelfde virtuele ruimte zouden ‘bevinden’. Een gegeven als cyberrape bleek de fantasie dusdanig te prikkelen dat er in het begin van de jaren negentig zelfs studies aan werden gewijd.
De ruimte werd een onuitputtelijke bron voor verhalen en een vliegwiel voor de verbeelding die uiteindelijk, in ieder geval op de beurs, in een soort massapsychose ontaardde. Er was met de taal en voorstelling een nieuwe wereld geschapen, een soort Atlantis gebouwd met metaforen.<\/p>\n\n\n\n

Zolang een techniek niet beheerst wordt, heeft de mens metaforen nodig om ermee overweg te kunnen. De televisie bijvoorbeeld werd aanvankelijk gezien als ‘het theater bij u thuis’, de eerste auto als een rijtuig zonder paarden waardoor we het vermogen van de motor tot op de dag van vandaag in paardenkracht uitdrukken.
Wanneer een techniek ‘gewoner’ wordt verdwijnen de vergelijkingen. Opvallend is dat een techniek die eenmaal beheerst wordt niet meer in metaforische termen beschreven wordt maar juist zelf onderdeel van de beeldspraak gaat vormen. Iets loopt bijvoorbeeld als een trein. Of we slaan bruggen. Het is daarentegen geen eenvoudige taak meer om een trein of een brug nog in vergelijkende termen te beschrijven.<\/p>\n\n\n\n

Beelden, of de taal waar we ze mee schetsen, zijn zo bezien onze methode om onbeheersbare technieken te temmen, onder controle te krijgen. Trucjes om te snappen wat we er mee kunnen. Althans als het gaat om massale toepassingen van de techniek want in laboratoria kan men ongetwijfeld beter overweg met de abstractheid van het onbekende. Want dat is internet natuurlijk, een tamelijk abstract gegeven. Sterker nog, internet zoals wij het beleven – als ‘iets’ – bestaat helemaal niet, noch fysiek noch als gegeven. Er is geen aanwijsbaar internet, het is geen entiteit. Internet is niet meer dan een verzameling protocollen, een stelsel door technici gemaakte afspraken over digitale communicatie. Je kunt zeggen dat de computers die zich daar aan houden gezamenlijk internet vormen, maar dat is een labyrintische definitie die niet anders dan op zichzelf kan teruggrijpen. Elektriciteit, om maar wat te noemen, is een veel re\u00ebler goed dan internet. Steek je vingers in het stopcontact en je weet het. Probeer vervolgens met internet eenzelfde truc uit te halen. Dat gaat niet.<\/p>\n\n\n\n

Internet is dan ook geen ruimte, geen goed. Het is veel eerder te vergelijken met iets als de Europese richtlijn voor chocoladeproducten, hoewel die richtlijn waarschijnlijk nog concreter is. Internet bestaat alleen maar in onze verbeelding, zoals we vroeger dachten dat de televisieomroepster de huiskamer in kon kijken. Of dachten dat de bliksem veroorzaakt werd door woedende goden. We hebben er een ruimte van gemaakt omdat we met de abstractie van de technische protocollen niet uit de voeten konden. En nadat het tot ruimte was verklaard zijn we het met taal verder gaan koloniseren. Wat leidde tot hoog gespannen verwachtingen en een hele reeks teleurstellingen. Want in werkelijkheid was er niet meer dan onze fantasie.<\/p>\n\n\n\n

Net als bij andere technieken zullen we met internet het stadium bereiken dat we geen behoefte meer hebben aan beeldspraak. Zoals vrijwel niemand meer denkt aan het tot stand brengen van een verbinding als de lichtknop om wordt gezet. De druk op de knop leidt tot het aangaan van het licht, zo simpel is dat. Handeling en resultaat zijn samengesmolten tot \u00e9\u00e9n. Het bewustzijn dat het licht aangaat door middel van het omleiden van een elektrische stroom is in het niets opgelost, dan wel hooguit latent aanwezig.
Pas als internet die status heeft bereikt zal de techniek zich verder kunnen gaan ontplooien, bevrijd van de verbale hekken die het hebben ingeperkt. Zoals bijvoorbeeld kunstlicht al lang niet meer louter dient om de duisternis te bestrijden en al helemaal niet meer zo wordt ervaren. De duisternis is door de elektriciteit zelfs tot op zekere hoogte uit ons bestaan verdrongen.
Zoals kunstlicht zich verhoudt tot duisternis zo verhoudt internet zich tot afstand. Internet heft het op, althans zo lang we ons op het netwerk bevinden. Zo stelt het schakers in staat om met elkaar te spelen ongeacht hun geografische locatie. De winst daarvan is evident. De Internet Chessclub telt volgens eigen zeggen meer dan vijfentwintigduizend betalende leden.
Misschien komt het omdat ik destijds de twaalfjarige tweeling bezig zag op een feestje maar bij de activiteiten van de Internet Chessclub heb ik me nooit afgevraagd: waar is het schaakbord?
Internet zal eenzelfde lot ondergaan en verdwijnen uit onze denkbeelden omdat het geassimileerd is in ons wereldbeeld. Cyberspace en het besef van een virtuele ruimte keert dan terug in het verhaal van William Gibson waar het uit werd losgelaten, zoals de Griekse goden nog louter leven in de mythes.<\/p>\n\n\n\n

Francisco van Jole<\/strong>
december 2001 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dit essay werd in februari 2002 gepubliceerd in het literair tijdschrift De Gids.  Ik zal een jaar of twaalf geweest zijn, de leeftijd waarop je zweeft of liever gezegd balanceert tussen twee werelden. De tijd waarin je onrustig wordt vanwege het besef dat kinderachtige verjaardagsfeestjes niet meer leuk zijn en je nog niet klaar bent… Lees verderSchaken met de verbeelding<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":false,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[43],"tags":[100,52,216],"class_list":["post-5509","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-internet","tag-internet","tag-leven","tag-schaken","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":7820,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/04\/15\/feministisch-schaken\/","url_meta":{"origin":5509,"position":0},"title":"Feministisch schaken","author":"Francisco","date":"15 april 2025","format":false,"excerpt":"Ik moet bekennen dat ik schaken niet direct associeer met romantiek, net zo min als bijvoorbeeld boksen. Schaken is worstelen voor mensen met meer geestelijke dan fysieke kracht. Toch is het de romantiek die H\u00e9l\u00e8ne naar het spel trekt. Ze werkt als kamerverzorgster in een hotel en ziet op een\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7851,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/04\/27\/romantisch-schaken-in-de-klassenmaatschappij\/","url_meta":{"origin":5509,"position":1},"title":"Romantisch schaken in de klassenmaatschappij","author":"Francisco","date":"27 april 2025","format":false,"excerpt":"Ik zag op Netflix een film die me zo intrigeerde dat ik besloot het boek te gaan lezen. Dat bleek een heel ander verhaal. Of nou ja, natuurlijk niet helemaal. De Schaakspeelster van Bertina Henrichs gaat net als Joueuse over een vrouw die als kamerverzorgster in een hotel werkt, getrouwd\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1452-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1452-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1452-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1452-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1452-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1452-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":502,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2006\/01\/25\/zoekraadsels\/","url_meta":{"origin":5509,"position":2},"title":"Zoekraadsels","author":"Francisco","date":"25 januari 2006","format":false,"excerpt":"Bezoekers van franciscovanjole.com komen hier onder meer terecht door bij Google zoekzinnen in te tikken. Die duizenden zinnetjes en woordenreeksen worden opgeslagen in het statistiekensysteem van franciscovanjole.com onder het kopje Trefzinnen. Een enkele keer, als ik me verschuil voor dringende zaken, kijk ik er naar. Een kleine selectie van de\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":6589,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/01\/27\/schaken-in-de-nacht\/","url_meta":{"origin":5509,"position":3},"title":"Schaken in de nacht","author":"Francisco","date":"27 januari 2024","format":false,"excerpt":"Het is zaterdagochtend en ik ben zowel nerveus als slaperig. Dat laatste omdat ik tot diep in de nacht naar een kamer in Parijs heb gezocht. Sinds ik heb besloten mijn 1072 dagen streak op Duolingo aan te vullen met een echte cursus Frans, is het idee opgekomen om deze\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/09077-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/09077-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/09077-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/09077-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/09077-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/09077-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5186,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/08\/12\/dit-boekje-hield-me-de-hele-nacht-wakker\/","url_meta":{"origin":5509,"position":4},"title":"Dit boekje hield me de hele nacht wakker","author":"Francisco","date":"12 augustus 2022","format":false,"excerpt":"Ik begon argeloos te lezen in Schaaknovelle, het beroemdste boek van de Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig. Een favoriet van middelbare scholieren omdat het een fascinerend verhaal is en heel dun, iets meer dan 100 pagina\u2019s. \u00a0 Wat ik niet verwachtte is dat de novelle een huiveringwekkend beeld schetst van wat\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4034492393_64356ee660_o.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4034492393_64356ee660_o.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4034492393_64356ee660_o.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4034492393_64356ee660_o.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4034492393_64356ee660_o.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":4084,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2019\/05\/07\/wat-de-trein-me-leerde\/","url_meta":{"origin":5509,"position":5},"title":"Wat de trein me leerde","author":"Francisco","date":"7 mei 2019","format":false,"excerpt":"Vanochtend op het drukke station waar een massa forenzen paraat stond om een binnenkomende trein te enteren, zag ik een hele strook perron die vrijwel leeg bleef van reizigers. Eerst dacht ik dat het misschien de plek was waar de eerste klas rijtuigen stil komen te staan. Aan dat rijdend\u2026","rel":"","context":"In "Reizen"","block_context":{"text":"Reizen","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/reizen\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3285-2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3285-2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3285-2.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3285-2.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3285-2.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3285-2.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5509"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5511,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5509\/revisions\/5511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}