{"id":5922,"date":"2023-05-03T08:00:00","date_gmt":"2023-05-03T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=5922"},"modified":"2023-05-03T07:46:25","modified_gmt":"2023-05-03T05:46:25","slug":"hoe-ik-ontdekte-dat-vermeer-een-feministische-schilder-is","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/05\/03\/hoe-ik-ontdekte-dat-vermeer-een-feministische-schilder-is\/","title":{"rendered":"Hoe ik ontdekte dat Vermeer een feministische schilder is"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Door een samenloop van omstandigheden kon ik dinsdag voor de tweede keer naar de grote Vermeer-tentoonstelling in het Rijksmuseum. Die wordt aangeprezen als een once in a lifetime experience<\/em> dus je begrijpt hoe bijzonder dat is. Ik ging iets voor de tweede keer meemaken wat je slechts \u00e9\u00e9n keer in je leven ervaart. Een soort artistieke variant van de bijna-dood-ervaring.<\/p>\n\n\n\n

De eerste keer dat ik de tentoonstelling bezocht<\/a> was ik vooral bezig met kennis. Wat was er allemaal te zien? Welke details, welke betekenis? Al kijkend raadpleegde ik Wikipedia. Ik maakte foto\u2019s en video\u2019s. Ik gedroeg me kortom als een kind van deze tijd, als een menselijk verlengstuk van internet. Alles googlen, alles registreren, alles delen.<\/p>\n\n\n\n

Dit keer besloot ik het anders aan te pakken, zonder camera, zonder foon, zonder infostress. Dat kon ook makkelijk want ik heb inmiddels een docu<\/a> over de voorstelling gezien, de catalogus doorgenomen en al die Wikipedia-pagina\u2019s gelezen. Natuurlijk ben ik dat allemaal grotendeels weer vergeten maar ik had geen zin het proces nog eens te herhalen. Ik hoefde niks meer te weten, ik wilde nu alleen maar kijken.<\/p>\n\n\n\n

Dat werd deels ingegeven door het besef dat het scherm een ervaringvreter is. Als je foto\u2019s of video\u2019s maakt dan beleef je de gebeurtenis niet meer zelf, dan registreer je alleen nog maar. Je bent met iets anders bezig dan beleven. De vakantie waar ik de meest levendige herinnering aan heb is er een waar ik geen enkele foto van heb. Het is een vakantie van 45 jaar geleden.<\/p>\n\n\n\n

Ik liep de tentoonstellingsruimte binnen en negeerde alle informatie. Dat bleek nog niet zo makkelijk want veel medebezoekers praten in tal van talen met elkaar over wat er op de schilderijen te zien is. Hartstikke gezellig natuurlijk maar het hinderde mijn concentratie. Ik deed mijn oortjes in en zette luitmuziek uit de 17e eeuw<\/a> op. Dat hielp, ik kwam in een cocon terecht waarin ik als het ware door de tentoonstelling zweefde. Ik was ook niet meer nerveus over of ik bijvoorbeeld de schilderijen van dichtbij kon bekijken maar wachtte nu geduldig tot er plek vrij kwam. Ik stoorde me zelfs niet aan mensen die niet weten hoe ze de flits van hun toestel uit moeten zetten en een bak licht tegen de kwetsbare werken aan smijten. De inrichting van de zalen en het crowd management zit zo slim in elkaar dat de drukte niet als druk voelt. Ik werd helemaal zen zag voor het eerst in plaats van allemaal losse werken de tentoonstelling als een geheel.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Vorige keer was het me niet opgevallen maar een aantal zaken keren terug in verschillende schilderijen van Vermeer. Aan het patroon van de tegelvloer bijvoorbeeld is te zien dat uiteenlopende taferelen zich in dezelfde ruimte lijken af te spelen. Er zijn kledingstukken die steeds terugkomen, met een voorkeur voor de kleur geel. En er is een vrouwspersoon die op meerdere schilderijen te zien is.<\/p>\n\n\n\n

Sowieso schilderde Vermeer voornamelijk vrouwen. Op twee schilderijen na spelen mannen geen hoofdrol en de mannen die er te zien zijn, zijn dienstbaar, niet dominant. Dat is bijzonder. Zoals ook opvalt dat de schilderijen wel erotisch geladen zijn maar niet seksueel. Geen van de vrouwen heeft bijvoorbeeld een in het oog springende boezem of decollet\u00e9. De uitzondering is de zwangere hoofdpersoon uit Diane en de Nimfen maar daar oogt het decollet\u00e9 onhandig, het zit bijna op schouderhoogte. Er is in de werken ook geen sprake van stereotype onderdanigheid. <\/p>\n\n\n\n

Vermeer was kennelijk gefascineerd door schoonheid en sensualiteit. Bij het portret Het Meisje met de Rode Hoed<\/a> zijn alleen de lippen van haar half geopende mond scherp geschilderd, de rest van het schilderij is out of focus. Ik heb er niet heel veel verstand van maar de beruchte male gaze<\/em>, de nogal beperkte manier waarop mannen in vrouwen ge\u00efnteresseerd zijn, lijkt in zijn werk te ontbreken. Dat maakt hem tot een feministische schilder. Eenmaal weer thuis las ik dat in de films die naar aanleiding van zijn schilderijen zijn gemaakt, zoals Girl with the Pearl Earring, de male gaze juist weer zou domineren. Je kunt kennelijk iets bewonderen en er tegelijkertijd blind voor zijn. Zoals je met een camera zaken vast kunt leggen zonder ze te ervaren. Dat beroemdste portret maakt overigens geen deel meer uit van de tentoonstelling en hangt inmiddels terug in het Mauritshuis.<\/p>\n\n\n\n

Zo beleefde ik de tentoonstelling totaal anders dan de eerste keer. Ik zag en besefte dat allemaal omdat ik mijn camera en foon met rust liet en had besloten alleen maar te kijken. Het was een onvergetelijke ervaring.<\/p>\n\n\n\n

PS: Abonneer je nu hier<\/a> op mijn gratis nieuwsbrief In de Week. Met iedere week nieuwe ontdekkingen. Doen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door een samenloop van omstandigheden kon ik dinsdag voor de tweede keer naar de grote Vermeer-tentoonstelling in het Rijksmuseum. Die wordt aangeprezen als een once in a lifetime experience dus je begrijpt hoe bijzonder dat is. Ik ging iets voor de tweede keer meemaken wat je slechts \u00e9\u00e9n keer in je leven ervaart. Een soort… Lees verderHoe ik ontdekte dat Vermeer een feministische schilder is<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Voor de tweede keer mocht ik de Vermeertentoonstelling bezoeken. En ik besloot het dit keer anders aan te pakken. Zonder camera en foon. Het werd een verbluffende ervaring.","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[47],"tags":[100,20,117,270,286],"class_list":["post-5922","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kunst","tag-internet","tag-iphone","tag-kunst","tag-rijksmuseum","tag-vermeer","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":5766,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/03\/06\/5766\/","url_meta":{"origin":5922,"position":0},"title":"Je kunt de Vermeer tentoonstelling ook thuis bekijken","author":"Francisco","date":"6 maart 2023","format":false,"excerpt":"Het mooiste dat ik afgelopen week zag was de tentoonstelling Vermeer in het Rijksmuseum. A once in a lifetime experience noemde een Britse krant het en als iemand dat zegt dan wordt het al meteen extra geweldig. Vermeer vond een levenswerk in de hoek van een kamer, las ik ergens.\u2026","rel":"","context":"In "Kunst"","block_context":{"text":"Kunst","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/kunst\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9641.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9641.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9641.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9641.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9641.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9641.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5798,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/03\/19\/schilderijen-op-het-grote-scherm\/","url_meta":{"origin":5922,"position":1},"title":"Schilderijen op het grote scherm","author":"Francisco","date":"19 maart 2023","format":false,"excerpt":"Dicht bij Vermeer is de documentaire die gemaakt is over de totstandkoming van de grote tentoonstelling Vermeer. Bij de openingssc\u00e8ne zie je ansichtkaarten van alle bekende schilderijen van de mysterieuze Delftse kunstenaar op tafel liggen. Dat zijn er ongeveer 37, want van sommige is niet duidelijk of ze wel echt\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0191.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0191.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0191.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0191.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0191.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0191.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6343,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/09\/30\/een-reis-door-de-wereld-in-je-eigen-hoofd\/","url_meta":{"origin":5922,"position":2},"title":"Een reis door de wereld in je eigen hoofd","author":"Francisco","date":"30 september 2023","format":false,"excerpt":"Ik ging naar Amsterdam om Rotterdam te zien. En dan bedoel ik niet de twee historische wedstrijden die Feyenoord deze week speelde in de Arena tegen het uitgebluste Ajax. Nee, ik bedoel echt Rotterdam. Dat zit zo. Museum Boijmans van Beuningen, een van de mooiste collecties ter wereld, is wegens\u2026","rel":"","context":"In "Kunst"","block_context":{"text":"Kunst","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/kunst\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2099-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2099-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2099-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2099-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2099-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2099-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":303,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2005\/02\/28\/kunst-scoren-2\/","url_meta":{"origin":5922,"position":3},"title":"Kunst scoren (2)","author":"Francisco","date":"28 februari 2005","format":false,"excerpt":"De afgelopen dagen drie keer naar de kunstbeurs Art Rotterdam geweest. De eerste keer was op de opening, waarbij ik een lijstje maakte van werken die ik interessant vond. De tweede keer zaterdag met vrienden, waarbij ik het voorkeurslijstje uitdunde. Deze werken bijvoorbeeld van Juul Hondius, zou ik graag aangeschaft\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":3642,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2016\/04\/09\/angst-en-kunst-in-parijs\/","url_meta":{"origin":5922,"position":4},"title":"Angst en kunst in Parijs","author":"Francisco","date":"9 april 2016","format":false,"excerpt":"In Parijs bezocht ik Grand Palais, een tentoonstellingsgebouw dat z'n naam eer aan doet en zoals alles in de stad nu detectiepoortjes heeft tegen opblaasterroristen. Begrijpelijk maar het zorgt voor de vreemde gewaarwording dat er vijanden onder je medemensen zijn. Althans dat de mogelijkheid bestaat dat ze er zijn. Voor\u2026","rel":"","context":"In "Kunst"","block_context":{"text":"Kunst","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/kunst\/"},"img":{"alt_text":"IMG_4513","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_4513-300x225.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4931,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/07\/08\/dekolonisatie-schenk-het-rietveld-paviljoen-op-de-biennale-aan-indonesie\/","url_meta":{"origin":5922,"position":5},"title":"Dekolonisatie: schenk het Rietveld-paviljoen op de Bi\u00ebnnale aan Indonesi\u00eb","author":"Francisco","date":"8 juli 2022","format":false,"excerpt":"In het Nederlandse paviljoen op de Bi\u00ebnnale van Veneti\u00eb is een wonderlijke tentoonstelling te zien die de grote vraagstukken van feminisme en imperialisme openbaart aan de hand van een kleine geschiedenis. Het is voor het eerst in de zes of zeven keer dat ik de Bi\u00ebnnale bezocht dat ik geraakt\u2026","rel":"","context":"In "Kunst"","block_context":{"text":"Kunst","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/kunst\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/32f2685e-91ca-4557-a2e7-bcfb2834f635.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/32f2685e-91ca-4557-a2e7-bcfb2834f635.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/32f2685e-91ca-4557-a2e7-bcfb2834f635.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/32f2685e-91ca-4557-a2e7-bcfb2834f635.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/32f2685e-91ca-4557-a2e7-bcfb2834f635.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5922","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5922"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5922\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5930,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5922\/revisions\/5930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}