{"id":5970,"date":"2023-05-21T08:39:53","date_gmt":"2023-05-21T06:39:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/05\/21\/het-bespelen-van-de-ander\/"},"modified":"2023-05-21T08:39:53","modified_gmt":"2023-05-21T06:39:53","slug":"het-bespelen-van-de-ander","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/05\/21\/het-bespelen-van-de-ander\/","title":{"rendered":"Het bespelen van de ander"},"content":{"rendered":"\n
<\/figure>\n\n\n\n

Ruim twintig jaar geleden las ik In Ongenade van J. M. Coetzee, zo\u2019n boek dat je je leven niet meer vergeet. Al twijfel ik of het nu dezelfde indruk zou maken. In Ongenade beschrijft onder meer een #metoo zaak avant la lettre. Een universitair docent van in de 50 voert een studente dronken, heeft seks met haar op een manier die we nu als verkrachting herkennen en verwoest vervolgens ook zijn eigen leven. <\/p>\n\n\n\n

Destijds ging er enige sympathie uit naar de man, een gemankeerde ziel. Ik vermoed dat hij bij herlezing niet aan het voortschrijdend inzicht zou kunnen ontsnappen en ondanks alle ambivalentie inmiddels toch vooral gewoon een klootzak zou zijn.<\/p>\n\n\n\n

Nu, twintig jaar later, las ik De Pool, een novelle van Coetzee over een man van in de 70 die achter een vrouw van 50 aangaat. Het is geschreven vanuit het perspectief van de vrouw. Na de eerste paar bladzijden vroeg ik me af of ik daar wel zin in had. Ik ben inmiddels bekend met het verschijnsel van de male gaze<\/em> en weet hoe die blik het zicht op vrouwen vernauwt.<\/p>\n\n\n\n

Het verhaal overwon de scepsis in de zin dat ik door bleef lezen maar be\u00efnvloedde me wel. De hoofdpersoon is weliswaar een vrouw maar het is onmiskenbaar gewoon een mannenboek. Al is dat geloof ik niet de bedoeling van de Nobelprijswinnaar. Het schuilt er onder andere in dat het mannelijk personage veel meer diepte heeft dan de vrouw. De man is de steen in de vijver, de vrouw is de rimpeling die dat veroorzaakt.<\/p>\n\n\n\n

Ze ontmoeten elkaar toevallig in Barcelona. Hij, een concertpianist die in de vergetelheid aan het wegglijden is, wordt verliefd op haar. Zij, een keurig getrouwde vrouw, niet op hem. Hij houdt hardnekkig vol en – zoals ze op internet zeggen – je raadt nooit wat er toen gebeurde\u2026<\/p>\n\n\n\n

De Pool vond ik interessant omdat het gaat over wat verliefdheid met iemand doet. Maakt die je tot een ander persoon. En dan bedoel ik niet wat er bij jezelf gebeurt als je verliefd bent op iemand maar als iemand dat op jou is.<\/p>\n\n\n\n

In het begin gaat het over hoe de pianowerken van Chopin uitgevoerd moeten worden. Teder of hard? In De Pool maakt Coetzee op dezelfde manier van personen partituren. Als iemand verliefd is schept hij of zij van de ander een eigen uitvoering. C\u2019est le ton qui fait la musique, maar dan anders.<\/p>\n\n\n\n

In het verhaal speelt de verandering die de hoofdpersoon ondergaat voortdurend aan de oppervlakte maar komt die gek genoeg tegelijkertijd niet echt aan de orde, behalve dan in romantische zin. De ontregelende drang blijkt toch weer onweerstaanbaar. Anders was er ook geen verhaal.<\/p>\n\n\n\n

Verliefdheid is de ego\u00efstische variant van liefde. Je hoeft de ander niet echt te kennen om verliefd te zijn want wie verliefd is, is dat ook op zichzelf. Dat merk je ook hier, wie Beatrice is doet er eigenlijk niet toe voor de pianist. Bij wederzijdse verliefdheid is dat geen probleem maar bij eenzijdige? Aan de vervelende kanten van ongewenstheid wordt in het boek voorbij gegaan, die maakt moeiteloos plaats voor fascinatie. Dat viel me althans op. In die zin gaat het thema van het verhaal ook op voor het boek zelf. Ik maak er met mijn eigentijdse leesbril misschien iets anders van dan de schrijver bedoelde.<\/p>\n\n\n\n

De Pool heeft een fascinerend thema maar verpletterde me niet zoals In Ongenade destijds. De vraag is of dat aan het verhaal ligt of aan de tijd waarin ik het lees. Dat weten we wellicht pas over twintig jaar.<\/p>\n\n\n\n

Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een wekelijkse nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ruim twintig jaar geleden las ik In Ongenade van J. M. Coetzee, zo\u2019n boek dat je je leven niet meer vergeet. Al twijfel ik of het nu dezelfde indruk zou maken. In Ongenade beschrijft onder meer een #metoo zaak avant la lettre. Een universitair docent van in de 50 voert een studente dronken, heeft seks… Lees verderHet bespelen van de ander<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[49],"tags":[141,138,27],"class_list":["post-5970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-boeken","tag-boeken","tag-liefde","tag-literatuur","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":3506,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2015\/08\/07\/boeken-die-je-leven-veranderen\/","url_meta":{"origin":5970,"position":0},"title":"Boeken die je leven veranderen","author":"Francisco","date":"7 augustus 2015","format":false,"excerpt":"In de Franse editie van Vanity Fair (ja, ik lees de gekste dingen om die taal een beetje onder de knie te krijgen) werd acteur Mark Ruffalo gevraagd naar het boek dat zijn leven veranderd had. Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet precies weet wie Ruffalo is, noch of\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-e1440706999901.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-e1440706999901.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-e1440706999901.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":5366,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/10\/26\/de-schaamte-over-armoede\/","url_meta":{"origin":5970,"position":1},"title":"De schaamte over armoede","author":"Francisco","date":"26 oktober 2022","format":false,"excerpt":"Ineens herkende ik een onbestemd gevoel dat ik altijd bij me gedragen heb","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/21151528922_500bf8045c_k.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/21151528922_500bf8045c_k.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/21151528922_500bf8045c_k.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/21151528922_500bf8045c_k.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/21151528922_500bf8045c_k.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/21151528922_500bf8045c_k.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6582,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/01\/25\/een-magisch-verhaal-over-fascisme\/","url_meta":{"origin":5970,"position":2},"title":"Een magisch verhaal over fascisme","author":"Francisco","date":"25 januari 2024","format":false,"excerpt":"Nu het fascisme overal weer oprukt en er verbijsterend weinig tegen te doen lijkt, kreeg ik trek in een roman die het leven in die tijd beschrijft. En dan doel ik niet op verhalen over de bezetting, de Holocaust of de oorlog maar het gewone leven in een wereld waar\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":3577,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2015\/12\/30\/het-wrede-maar\/","url_meta":{"origin":5970,"position":3},"title":"Het wrede ‘maar’","author":"Francisco","date":"30 december 2015","format":false,"excerpt":"In een van de mooiste boeken die ik de afgelopen jaren las, Kom Hier Dat Ik U Kus, schrijft Griet Op de Beeck ergens dit zinnetje: \"Maar\" is het ergste woord. Sindsdien let ik er op en verdomd het is waar. Maar is als de uitgestoken hand die plots wordt\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":6530,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/28\/lees-dit-verhaal-als-je-goede-voornemens-zoekt\/","url_meta":{"origin":5970,"position":4},"title":"Lees dit verhaal als je goede voornemens zoekt","author":"Francisco","date":"28 december 2023","format":false,"excerpt":"Er wordt veel geklaagd over lui die zich misdragen, online of elders. Terecht natuurlijk maar wie ook heel irritant zijn, zijn de mensen die Tolstoj lezen. Ik bedoel niet qua karakter maar gewoon hoe ze dat doen. \u201cTolstoj, zo prachtig,\u201d zeggen ze dan. \u201cOorlog & Vrede, pas nog een keer\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7822,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/04\/16\/leven-in-een-trip\/","url_meta":{"origin":5970,"position":5},"title":"Leven in een trip","author":"Francisco","date":"16 april 2025","format":false,"excerpt":"Als er iemand in je dromen verschijnt, is dat dan echt die persoon? Is het gesprek daarmee echt? Nee natuurlijk niet, zul je denken. Het is jouw voorstelling van die persoon. Maar als je zo goed een voorstelling kunt maken van een ander, hoe weet je dan zeker dat je\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1078-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1078-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1078-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1078-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1078-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1078-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5970\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}