{"id":6430,"date":"2023-11-12T09:35:19","date_gmt":"2023-11-12T08:35:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/11\/12\/tussen-goed-en-kwaad\/"},"modified":"2023-11-17T12:28:34","modified_gmt":"2023-11-17T11:28:34","slug":"tussen-goed-en-kwaad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/11\/12\/tussen-goed-en-kwaad\/","title":{"rendered":"Tussen goed en kwaad"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Aan de Parkkade is vrijdag het Razzia monument onthuld, ter herinnering aan een verdrongen misdaad. Op 10-11 november 1944 werden in amper twee dagen door de nazi\u2019s in Rotterdam bijna alle jongens en mannen opgepakt en naar Duitsland afgevoerd als dwangarbeider. In totaal 52.000 mensen, 80 procent van de mannelijke bevolking. Toen ze na de bevrijding terugkeerden werd besloten dat over hun lot niet gepraat moest worden want er waren belangrijkere zaken. De stad lag in puin en moest opnieuw opgebouwd worden, om maar wat te noemen. Er werd wel over meer niet gesproken. De jodenvervolging bijvoorbeeld, daar begon pas 20 jaar later aandacht voor te komen.<\/p>\n\n\n\n

Maar er zit nog iets anders aan dat verzwijgen en dat is allemaal wat minder fraai en daadkrachtig. Er werd ook niet over gesproken omdat de slachtoffers, de mannen die afgevoerd waren, nogal eens gezien werden als collaborateurs, hoe bizar dat ook mag klinken. Ze hadden weinig keus gehad. De nazi\u2019s sloten hele straten af en haalden huis voor huis leeg. Wie tegenstribbelde liep het risico ter plekke doodgeschoten te worden. Toch waren er mensen die vonden dat de mannen te gedwee waren geweest. Dwangarbeider geweest zijn werd een schande.<\/p>\n\n\n\n

De mannen die in Duitsland te werk werden gesteld doorstonden verschrikkingen. Ze moesten werken in fabrieken die door de geallieerden werden gebombardeerd. De bevrijders werden hun grootste gevaar. In het AD las ik<\/a> over een man die in Dresden was beland, de stad waar de geallieerden tegen het einde van de oorlog op gruwelijke wijze wraak op namen. Hij hield er zijn hele leven een trauma aan over. Harry Mulisch schreef er Het Stenen Bruidsbed over, een boek dat grote indruk op me maakte.<\/p>\n\n\n\n

Alsof dat allemaal nog niet erg genoeg is, herinnerde ik me wat historicus Hans van der Pauw zo\u2019n 20 jaar geleden vertelde over wat er na de razzia gebeurde. Hou je vast. \u201cMannen die onderdoken om aan de Duitsers te ontkomen, werden op grote schaal aangegeven. Bij veel achtergeblevenen was de afgunst zo groot dat ze naar de politie stapten, wanneer ze bemerkten dat een buurman aan tewerkstelling had weten te ontsnappen. ,,Voor het politiebureau Sandelingplein stond een lange rij mensen om anderen aan te geven,\u201d constateerde Van der Pauw droog.\u201d Let wel, dit was in 1944, aan het einde van de oorlog, toen de nazi\u2019s door iedereen verafschuwd werden. Oorlog haalt het ergste in mensen naar boven. Het citaat komt uit een stukje dat ik in 2005<\/a> schreef. Toen zag ik Leefbaar nog als een soort NSB\u2019ers. Al ben ik nog steeds geen fan van de partij, inmiddels vind ik dat dat beeld onterecht is en meer kwaad doet dan goed. Versimpeling leidt zelden tot echte verduidelijking.<\/p>\n\n\n\n

De razzia is een oorlogsmisdaad waar tientallen jaren niemand aan herinnerd wilde worden. We zien oorlog graag als een strijd tussen goed en kwaad, en dat is het vaak. Maar de scheidslijn loopt grilliger dan je zou denken. Voor je het weet ben je er overheen gestapt, al was dat nooit je bedoeling. Waarmee ik ook niet wil zeggen dat er een \u2018grijs gebied\u2019 is, de geliefde term om van alles goed te praten en toe te dekken. <\/p>\n\n\n\n

Het monument toont een man en een vrouw die uit elkaar zijn getrokken. Een oranje vlek is de wond die diep geslagen wordt. Maar de razzia trok meer uit elkaar dan mannen en vrouwen. Zoals oorlog meer verwoest dan gebouwen en mensen.<\/p>\n\n\n\n

Het kunstwerk, dat is opgericht en gefinancierd door kinderen die er pas ver na de oorlog achterkwamen wat hun vaders hadden meegemaakt, is vervaardigd door Anne Wenzel. Een Duitse kunstenares die in Rotterdam woont. Dat is misschien nog wel het mooiste en leerzaamste aspect.<\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aan de Parkkade is vrijdag het Razzia monument onthuld, ter herinnering aan een verdrongen misdaad. Op 10-11 november 1944 werden in amper twee dagen door de nazi\u2019s in Rotterdam bijna alle jongens en mannen opgepakt en naar Duitsland afgevoerd als dwangarbeider. In totaal 52.000 mensen, 80 procent van de mannelijke bevolking. Toen ze na de… Lees verderTussen goed en kwaad<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"De razzia van Rotterdam werd lang verzwegen en aan de redenen daarvoor worden we ook nu nog niet graag herinnerd ","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[5],"tags":[52,54,110],"class_list":["post-6430","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-leven","tag-leven","tag-rotterdam","tag-tweede-wereldoorlog","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":3620,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2016\/01\/26\/ballen\/","url_meta":{"origin":6430,"position":0},"title":"Ballen","author":"Francisco","date":"26 januari 2016","format":false,"excerpt":"Ik liep langs de Ballentent, recht aan de oever van de Maas, de meest Rotterdamse horecazaak die er in de stad bestaat. Tenminste, dat wordt gezegd. Ik ben er nog nooit binnen geweest en moet eerlijk bekennen - ik zeg dit met enige schroom - dat ik vaak niet zo\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4055816564_a857087c0e_b.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4055816564_a857087c0e_b.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4055816564_a857087c0e_b.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/4055816564_a857087c0e_b.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":5839,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/04\/05\/40-jaar-geleden-het-treinongeluk-in-rotterdam\/","url_meta":{"origin":6430,"position":1},"title":"40 jaar geleden, het treinongeluk in Rotterdam","author":"Francisco","date":"5 april 2023","format":false,"excerpt":"Door het vreselijke ongeluk in Voorschoten moest ik denken aan een eerdere ramp. Op 27 december 1982 botste in Rotterdam-West, ter hoogte van de Essenburgsingel waar nu de Mevlana moskee staat, de Duitse Nord West Expres op een stoptrein van de NS. Er vielen drie doden en 20 gewonden. Ik\u2026","rel":"","context":"In "Geschiedenis"","block_context":{"text":"Geschiedenis","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/geschiedenis\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_000878-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_000878-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_000878-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_000878-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_000878-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_000878-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":3794,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2017\/05\/08\/op-straat-na-de-kater\/","url_meta":{"origin":6430,"position":2},"title":"Op straat na de kater","author":"Francisco","date":"8 mei 2017","format":false,"excerpt":"Ik slenterde over de Nieuwe Binnenweg, de langste winkelstraat van Rotterdam, waar het opmerkelijk stil was. Deuren gesloten, lege winkels. Het was maandagmiddag. Maar het was ook wat de Engelstaligen the day after noemen. Zij hebben daar kennelijk meer ervaring mee, ik zou althans geen goede Nederlandse variant voor die\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/koffie.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/koffie.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/koffie.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/koffie.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/koffie.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/koffie.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":3473,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2015\/07\/20\/zuid-het-antarctica-van-rotterdam\/","url_meta":{"origin":6430,"position":3},"title":"Zuid, het Antarctica van Rotterdam","author":"Francisco","date":"20 juli 2015","format":false,"excerpt":"In haar Volkskrant-column houdt Harriet Duurvoort vandaag een pleidooi voor pontjes tussen Rotterdam-Zuid en de stad. Dat moet bewoners van Zuid in staat stellen om met hun bakfiets naar de rechter Maasoever te gaan. Voor wie Rotterdam niet kent, de rechter Maasoever is waar het stadsleven zich afspeelt. De linker\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6231-0-e1440707017687.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6231-0-e1440707017687.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6231-0-e1440707017687.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":7664,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/01\/20\/rotterdams\/","url_meta":{"origin":6430,"position":4},"title":"Rotterdams","author":"Francisco","date":"20 januari 2025","format":false,"excerpt":"Het was in de tijd dat Rotterdam nog een rauwe stad was, waarin de straten na 18 uur verlaten waren en als de duisternis viel het ook in alle andere opzichten duister werd. Ik was jong, woonde op een kamer, kende niemand in de stad en gezien mijn beperkte sociale\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_2236-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_2236-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_2236-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_2236-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":1435,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2010\/01\/26\/het-coolste-gebouw-van-rotterdam\/","url_meta":{"origin":6430,"position":5},"title":"Het coolste gebouw van Rotterdam","author":"Francisco","date":"26 januari 2010","format":false,"excerpt":"Rotterdam heeft een donker decennium achter de rug waarin alles dat rook naar kunst, cultuur en andere ambities werd beschimpt. De stad die jarenlang op eenzame hoogte stond als het ging om architectuur kwam soms niet eens meer voor in de lijstjes van interessante plekken. Die kleine middeleeuwen lijken voorbij.\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6430"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6438,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6430\/revisions\/6438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}