{"id":6450,"date":"2023-11-26T11:19:48","date_gmt":"2023-11-26T10:19:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=6450"},"modified":"2023-11-26T11:21:58","modified_gmt":"2023-11-26T10:21:58","slug":"lachen-om-als-je-er-niet-meer-bent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/11\/26\/lachen-om-als-je-er-niet-meer-bent\/","title":{"rendered":"Lachen om als je er niet meer bent"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"844\" src=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_5307-1-1024x844.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6449\" srcset=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/img_5307-1-1024x844.jpg 1024w, https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/img_5307-1-300x247.jpg 300w, https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/img_5307-1-768x633.jpg 768w, https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/img_5307-1-1536x1266.jpg 1536w, https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/img_5307-1.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Als je dood bent, ben je er dan nog? Het is zo\u2019n vraag waar je geen ja of nee op kunt antwoorden. Een vraag die misschien gewoon helemaal niet te beantwoorden valt omdat het universum er gewoon geen boodschap aan heeft. Het is ook het soort vraag die je ziel gemakkelijk meesleurt in een allesverslindend zwart gat waardoor al snel niets meer zin lijkt te hebben. Je geboorte is het begin van je dood, en meer van dergelijke verbale depressiva.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sophie Calle is een kunstenares die met de existenti\u00eble vraag speelt en er een vrolijk feest van maakt. Ze verenigt het onverenigbare. Ze gooit alles open en is tegelijk dol op geheimen. Het geheim is immers iets dat er is en tegelijkertijd onbereikbaar is. Heb je een geheim te pakken dan is het geen geheim meer. Zoals de dood er niet meer is als die je eenmaal heeft gevonden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toen Calle door het <a href=\"https:\/\/www.museepicassoparis.fr\/fr\/toi-de-faire-ma-mignonne\">Mus\u00e9e Picasso<\/a> in Parijs werd gevraagd een tentoonstelling in te richten met zijn werk verkeerde de wereld in lockdown. Alle kunst was ingepakt. Precies wat ze nodig had. Zo is het werk van Picasso nu ook te zien. Alles is ingepakt, of hangt achter gordijnen. Ze vroeg medewerkers van het museum de werken op basis van hun herinnering te beschrijven. Die teksten zijn op de gordijnen geborduurd. Dus de werken zijn er wel, maar tegelijkertijd niet. Het is alsof ze dood zijn. Calle lost daarmee meteen het probleem op van wat ze als feministe moet doen met de wereldberoemde kunstenaar die van zijn voetstuk is gevallen omdat hij vrouwen beestachtig bleek te behandelen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er is natuurlijk meer te zien. Zoals een soort kapel met daarin een foto van haar moeder die ligt opgebaard in haar doodskist. Een briefje op de muur vraagt je vriendelijk geen foto\u2019s te maken. Intiemer kan het amper worden. Intimiteit is een geheim dat je deelt zonder het stuk te maken.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zien zonder het te zien is ook een onderwerp. Ze vroeg mensen die blind zijn geworden naar het laatste beeld dat ze zich herinneren. Een foto daarvan hangt naast hun portret. Je wordt je bewust van de ongrijpbaarheid van het leven.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ze heeft de Guernica nagemaakt met kunstwerken die ze zelf bezit, van Arbus tot Koons. Zie de foto hierboven. Ze heeft sowieso een groot deel van haar huis naar het museum getransporteerd en tentoongesteld. Calle is nu 70, ze heeft geen kinderen. Wat is het allemaal nog waard als ze er niet meer is? Op een video is te zien hoe veilingmeesters het bezit taxeren. Dat is wat er overblijft van je na de dood, de waarde die anderen hechten aan je herinnering. Dat klinkt somber maar Calle weet overal een komische draai aan te geven. Het leven als een grote grap.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">15 jaar geleden verzorgde Calle een spectaculaire tentoonstelling op de Bi\u00ebnnale van Veneti\u00eb. Daar schreef ik toen dit over: <a href=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2007\/07\/08\/zorg-goed-voor-jezelf\/\">Zorg goed voor jezelf.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.museepicassoparis.fr\/fr\/toi-de-faire-ma-mignonne\">\u00c0 toi de faire ma mignonne<\/a> (Nu is het aan jou, mijn schatje) is nog te zien tot 7 januari en daarna nooit meer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PS: Iedere zondagavond verstuur ik <strong>In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. <a href=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/in-de-week\/\">Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Als je dood bent, ben je er dan nog? Het is zo\u2019n vraag waar je geen ja of nee op kunt antwoorden. Een vraag die misschien gewoon helemaal niet te beantwoorden valt omdat het universum er gewoon geen boodschap aan heeft. Het is ook het soort vraag die je ziel gemakkelijk meesleurt in een allesverslindend&#8230; <a href=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/11\/26\/lachen-om-als-je-er-niet-meer-bent\/\" class=\"readmore\">Lees verder<span class=\"screen-reader-text\">Lachen om als je er niet meer bent<\/span><span class=\"fa fa-angle-double-right\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Lachen om als je er niet meer bent. ","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[47],"tags":[117,52,153,319],"class_list":["post-6450","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kunst","tag-kunst","tag-leven","tag-parijs","tag-sophie-calle","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":782,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2007\/07\/08\/zorg-goed-voor-jezelf\/","url_meta":{"origin":6450,"position":0},"title":"Zorg goed voor jezelf","author":"Francisco","date":"8 juli 2007","format":false,"excerpt":"De afgelopen week bezocht ik de Bi\u00ebnnale van Venetie, de belangrijkste tentoonstelling van hedendaagse kunst ter wereld waar honderden zo niet duizenden kunstwerken te zien zijn ingezonden door tientallen landen. Er was een paviljoen waar ik veel langer dan gebruikelijk bleef hangen, wel meer dan een uur. In het Franse\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"IMG_0790.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/IMG_0790.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":900,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2008\/03\/03\/de-revolutionaire-film\/","url_meta":{"origin":6450,"position":1},"title":"De revolutionaire film","author":"Francisco","date":"3 maart 2008","format":false,"excerpt":"De vragen waar het maar niet over gaat zijn deze: Wat wil Geert Wilders nu eigenlijk met zijn film bereiken? Wat is zijn doel? Preekt hij voor eigen parochie of wil hij mensen overtuigen? Wie moet er eigenlijk overtuigd worden? Zijn film wil het moslim-fundamentalisme bestrijden maar dat wordt al\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"gwmovie.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/gwmovie.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7678,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/01\/26\/we-kunnen-elkaar-mooi-maken\/","url_meta":{"origin":6450,"position":2},"title":"We kunnen elkaar mooi maken","author":"Francisco","date":"26 januari 2025","format":false,"excerpt":"Er zijn mensen die denken dat schoonheid louter een kwestie van wiskunde is. Dat symmetrie bepaalt wie we mooi vinden en wie lelijk. Maar dat geldt alleen voor op het eerste gezicht. Want ons innerlijk, die magische combinatie van ziel, geest en hersenen, is in staat tot toveren. Je zult\u2026","rel":"","context":"In &quot;Film&quot;","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8219-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8219-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8219-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8219-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8219-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8219-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":843,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2007\/11\/06\/snuffelen\/","url_meta":{"origin":6450,"position":3},"title":"Snuffelen","author":"Francisco","date":"6 november 2007","format":false,"excerpt":"Het Rotterdams huis-aan-huisblad De Havenloods scoorde in de jaren tachtig met grote regelmaat primeurs over het gemeentelijk beleid. Geheime nota's, voortijdig bekend geraakte onderzoeksresultaten, onder de pet gehouden afspraken, dat soort werk. Concurrenten als Rotterdams Nieuwsblad en Het Vrije Volk lazen de scoops tandenknarsend. De Havenloods had weliswaar een historische\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"locker.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/locker.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":63,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2004\/09\/16\/inbox-2\/","url_meta":{"origin":6450,"position":4},"title":"Inbox","author":"Francisco","date":"16 september 2004","format":false,"excerpt":"- De 24 uur die je iedereen gaf om je geheime weblog te ontdekken is om. Nu kun je hem toch wel veraden of niet ;-)? - Fijn dat u aan het webloggen geslagen bent. En ook fijn was uw stuk in de Volkskrant van zaterdag. Dat was eigenlijk alles\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":6503,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/23\/liefde-en-leed-zijn-minnaars\/","url_meta":{"origin":6450,"position":5},"title":"Liefde en leed zijn minnaars","author":"Francisco","date":"23 december 2023","format":false,"excerpt":"Na het lezen van het eerste hoofdstuk van Alleen en Duizend Mensen moest ik naar adem happen. De gebeurtenissen troffen me onverwacht, als een vuistslag. Na het laatste hoofdstuk was ik ook even van de kaart. Ik legde het boek weg en liet mijn emoties bedaren. Een boek dat dat\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6451,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6450\/revisions\/6451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}