{"id":6490,"date":"2023-12-12T12:36:22","date_gmt":"2023-12-12T11:36:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/12\/dodelijke-stilte\/"},"modified":"2023-12-12T12:36:22","modified_gmt":"2023-12-12T11:36:22","slug":"dodelijke-stilte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/12\/dodelijke-stilte\/","title":{"rendered":"Dodelijke stilte"},"content":{"rendered":"\n
<\/figure>\n\n\n\n

Er is niets fijners dan een stiltecoup\u00e9. Het ruisen van de ramen, de cadans van de trein, de weilanden, vogels die opvliegen. Het is als een kapel die door het landschap raast. Of nee, een leeszaal. Want dan is het helemaal perfect. Lezen is de meest sympathieke manier van zwijgen.<\/p>\n\n\n\n

Maar zoals Lucebert dichtte: alles van waarde is weerloos. Zeker de stiltecoup\u00e9. En daarom is de stiltecoup\u00e9 tegelijkertijd de grootste marteling. Er is niets ergers.<\/p>\n\n\n\n

Het is een bekende anekdote. Twee schakers streden ooit om een belangrijke titel. De hele wereld keek er naar uit. Een van de twee was allergisch voor rook en ze spraken af dat er tijdens de match niet gerookt zou worden. Op het moment dat de wedstrijd begon legde de tegenstander ineens een sigaar naast het bord. Hij stak hem niet op, raakte hem zelfs niet aan. De sigaar lag daar gewoon. Maar het pleit was beslecht. De ander raakte zijn concentratie kwijt. De wachtende sigaar verstoorde alles, louter door een mogelijkheid te zijn. Hij verloor de match.<\/p>\n\n\n\n

Ik voel me vaak als die verliezer als ik in de stiltecoup\u00e9 van een trein zit. Ook als het doodstil is. Stilte is het meest kwetsbare dat er is. Je weet dat er passagiers binnen kunnen komen die het concept niet kennen, zich er niet bewust van zijn of zich er gewoon niks van aantrekken. Dat laatste komt eigenlijk nooit voor maar toch deel ik als stilteliefhebber alle overtreders meteen in bij die groep van moedwillige geluidsvandalen. Dat maakt het nog erger maar dat gebeurt onbewust want de vernietiging van de stilte maakt duistere psychologische processen in me los. Als ik denk dat ze het expres doen heb ik een rechtvaardiging om hen te haten. Ik haat eigenlijk nooit, ik heb een afkeer van haat, maar dit is zo\u2019n situatie waarin nooit volgt op nooit.<\/p>\n\n\n\n

En zo zit ik dus in de stiltecoup\u00e9, lezend, overbewust genietend van een boek, terwijl het voelt alsof ik balanceer op een boomtak boven een ravijn.<\/p>\n\n\n\n

Dat is niet de enige marteling. De vrees betreft niet alleen het verbreken van de heilige stilte. Nee, wat moet ik doen als er een geluidsbron binnenstapt en gaat zitten? Meteen iets zeggen? Dat klinkt zo intolerant. Wachten? Hoe lang? En wat als het iemand is die oogt alsof hij of zij agressief gaat reageren? Of nog erger: wat als de verstoorder onverstoorbaar doorgaat? Dar is geloof ik het ergste, dat iemand weigert rekening met me te houden, doet alsof ik er niet ben. Terwijl dat andersom onmogelijk is.<\/p>\n\n\n\n

Daar zit ik dan met mijn boek, een heldenepos ook nog, mijn eigen lafheid te inventariseren. Ik kan als het gebeurt, als de herrie toeslaat, ook weg gaan. Dat is natuurlijk echt de letterlijke afgang. Ik weet nu wel het antwoord op de prangende vraag wat ik in de Tweede Wereldoorlog gedaan zou hebben. Ja, in gedachten maak ik ze allemaal af, die geluidsnazi\u2019s maar in de praktijk doe ik helemaal niks. Ik zwijg en ik onderga als een bezorgde burger.<\/p>\n\n\n\n

Ik moet denken aan een verhaal uit Sprookjes van de Lage Landen over een koning met slaapproblemen die op doorreis overnacht in een kasteel. De dorpelingen hebben opdracht gekregen ervoor te zorgen dat niets de nachtrust van de koning mag verstoren. Dus hebben ze zich verzameld rond de vijver naast het kasteel. Steeds als een kikker het waagt te kwaken, schieten ze hem meteen dood.<\/p>\n\n\n\n

Het sprookje was natuurlijk bedoeld om te wijzen op de achterlijkheid van de dorpelingen maar in de stiltecoup\u00e9 begrijp ik hen plots volkomen. Hou je kop! Pang! Had ik maar een geweer.<\/p>\n\n\n\n

Zo zit ik in de stiltecoup\u00e9. Me te ergeren aan alles en iedereen maar nog het meest aan mezelf. Sartre had gelijk. Ik haat mezelf door de anderen.<\/p>\n\n\n\n

Een man komt bellend binnen en gaat zitten. Ik gebaar en wijs op de letters silence. Wat zal hij doen? Wordt hij agressief, lacht hij me uit? In gedachten ontwijk ik al een vuistslag.<\/p>\n\n\n\n

Hij schrikt, kijkt me indringend aan, legt zijn vinger op zijn mond, fluistert in zijn telefoon en hangt op.<\/p>\n\n\n\n

Ik lees verder. <\/p>\n\n\n\n

Niets herstelt zo snel als stilte.<\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Er is niets fijners dan een stiltecoup\u00e9. Het ruisen van de ramen, de cadans van de trein, de weilanden, vogels die opvliegen. Het is als een kapel die door het landschap raast. Of nee, een leeszaal. Want dan is het helemaal perfect. Lezen is de meest sympathieke manier van zwijgen. Maar zoals Lucebert dichtte: alles… Lees verderDodelijke stilte<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Niets is zo fijn en zo erg als een stiltecoup\u00e9, de martelkamer van de verwachting ","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[52,177,182,246],"class_list":["post-6490","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-leven","tag-leven","tag-reizen","tag-stilte","tag-trein","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":6771,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/03\/22\/mislukte-ambitie\/","url_meta":{"origin":6490,"position":0},"title":"Mislukte ambitie","author":"Francisco","date":"22 maart 2024","format":false,"excerpt":"Ik zit in de trein en twijfel of ik echt misselijk aan het worden ben of dat ik het me inbeeld. En dat komt niet alleen door het stel dat naast me in de stiltecoup\u00e9 zit te keuvelen. De man heeft zo\u2019n rasperige stem dat die ook door m\u2019n koptelefoon\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1283-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1283-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1283-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1283-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1283-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1283-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6028,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/06\/14\/als-de-stad-ontwaakt\/","url_meta":{"origin":6490,"position":1},"title":"Als de stad ontwaakt\u2026","author":"Francisco","date":"14 juni 2023","format":false,"excerpt":"Het is even na zes uur en ik fiets door de stad die aan het ontwaken is. Zo\u2019n moment dat er nog stilte heerst, je de vogels hoort maar er al rimpelingen van mechanisch geluid aanzwellen. Een auto die passeert, een scooter die door de stilte scheurt als een haaienvin\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4946.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4946.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4946.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4946.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4946.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4946.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6925,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/05\/25\/de-wereld-verbeteren-is-nog-niet-zo-makkelijk\/","url_meta":{"origin":6490,"position":2},"title":"De wereld verbeteren is nog niet zo makkelijk","author":"Francisco","date":"25 mei 2024","format":false,"excerpt":"De ochtend was nog maar net begonnen. Althans voor de mensen. De vogels zongen en de zon lag onder de wolkendekens te rollebollen. Zo\u2019n moment op de dag dat je in de stad nog flarden van stiltes kunt horen. Ik vertrok van huis, lopend naar het Centraal Station van Rotterdam,\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4029-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4029-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4029-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4029-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4029-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4029-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7758,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/03\/16\/rampjaren\/","url_meta":{"origin":6490,"position":3},"title":"Rampjaren","author":"Francisco","date":"16 maart 2025","format":false,"excerpt":"Vanwege mijn voornemen om iedere maand een wandeling te maken van meer dan 15 kilometer, ging ik zaterdagochtend op pad. Warme jas aan, wandelschoenen, verrekijker mee, proviand, water. Ik was voorbereid en voelde me eerlijk gezegd heel wat, onderdeel van de wandelelite die je onderweg op de stille paden herkent\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_9801.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_9801.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_9801.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_9801.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_9801.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_9801.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5475,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/12\/03\/de-veelzeggendheid-van-stilte\/","url_meta":{"origin":6490,"position":4},"title":"De veelzeggendheid van stilte","author":"Francisco","date":"3 december 2022","format":false,"excerpt":"Eva Meijer schreef \u2018Verwar het niet met afwezigheid\u2019, een essay over stilte als politiek middel. Dat klinkt misschien wat zweverig, mijn eerste associatie was met iets als mediteren voor vrede, maar het tegendeel is waar. Ik heb me nooit eerder zo gerealiseerd wat voor een praktisch en veelzeggend instrument stilte\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_5858.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_5858.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_5858.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/aut_5858.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":3634,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2016\/04\/01\/gutmensch-neemt-de-trein\/","url_meta":{"origin":6490,"position":5},"title":"Gutmensch neemt de trein","author":"Francisco","date":"1 april 2016","format":false,"excerpt":"Vermoeid van de werkdag stapte ik als laatste lid van een dringende forenzenmassa de volle treincoup\u00e9 in, hopend dat er nog een plaats vrij zou zijn. H\u00e9, meteen naast de deur was een stoel leeg. Vreemd dat iedereen er aan voorbij was gelopen. Zouden mensen niet graag bij een deur\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/AHI_434d50323430333638_1_LowRes_JPG.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/AHI_434d50323430333638_1_LowRes_JPG.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/AHI_434d50323430333638_1_LowRes_JPG.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/AHI_434d50323430333638_1_LowRes_JPG.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6490"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6490\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}