{"id":6537,"date":"2023-12-29T08:30:00","date_gmt":"2023-12-29T07:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=6537"},"modified":"2023-12-29T10:55:42","modified_gmt":"2023-12-29T09:55:42","slug":"liefde-als-een-product","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/29\/liefde-als-een-product\/","title":{"rendered":"Liefde als een product"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Net nadat ik mijn eerste Tolstoj-boe<\/a>k verslonden had pakte ik vrij willekeurig een nieuw boek van de virtuele stapel in mijn digitale wereld. \u2018Liefde, als dat het is\u2019 van Marijke Schermer haalde in 2020 de shortlist van de Libris-literatuurlijst. Ik begon te lezen en verdomd, daar was Tolstoj weer, maar dan met zijn beroemde openingszin van Anna Karenina, waarnaar wordt verwezen door een van de hoofdpersonen: \u201cAlle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Het bleek een sleutel tot deze roman. Meteen ook in negatieve zin want ik weet niet meer door wie de wijsheid werd aangehaald, noch in welke situatie. Het boek bevat meerdere hoofdpersonen en hun verhalen krioelen door elkaar maar ze lijken allemaal hetzelfde te zijn. Ik weet niet of dat laatste helemaal de bedoeling is.<\/p>\n\n\n\n

De titel klinkt aanlokkelijk maar verder had ik geen idee waarom het boek op mijn lijst was beland. Dat is het nadeel van de zo handige save-lijstjes die ik aanleg in mijn telefoon. Als ik een boektitel tegenkom die me interessant lijkt sla ik die op maar de context ontbreekt daarbij. Geen aantekening, geen speciale plek, geen herkenning van het omslag ook want digitaal lezen is ontdaan van al het fysieke. Je hebt wat je wilt maar zonder de notie van het verlangen. Het is alleen maar een stapel. Zoals playlists op Spotify ontdaan zijn van alles wat een album tot een album maakte. Een jukebox zonder machine.<\/p>\n\n\n\n

Liefde, als dat het is gaat ook over dat fenomeen, dat opgeruimde relaties die van alle comfort zijn voorzien geen sporen van echte liefde meer bevatten. Voor zo ver liefde echt kan zijn, zoals de titel al aangeeft.<\/p>\n\n\n\n

Een stel met twee tienerdochters leidt een soort IKEA-leven waarin voor alles een oplossing is maar dan belandt zij in een existenti\u00eble veertigers-crisis. Ze begint een affaire met een kerel die eigenlijk alleen maar seks wil. Het gezin wordt verwoest en de romantisch onervaren man vindt via een dating site een vrouw die ook net een relatiecrisis achter de rug heeft. Tenminste als ik het me goed herinner. Het verhaal volgt hun lotgevallen, verspreid over vier seizoenen.<\/p>\n\n\n\n

Ik haal de vier, vijf of zes personages door elkaar omdat het allemaal nogal saaie types zijn. Gen-X\u2019ers, de in het neoliberalisme opgegroeide generatie die weinig maatschappelijke bagage heeft en wel heel erg louter met zichzelf bezig is. Dat is in het boek ook zo. Liefde wordt er in benaderd als een product, iets dat je voor jezelf hebt, dat jou toekomt. De ander is in die opvatting van liefde niet meer dan een ingredi\u00ebnt.<\/p>\n\n\n\n

Ik vond het allemaal nogal leeg en kon er niet achter komen of dat ook de bedoeling was. Op een gegeven moment had ik het gevoel een omgekeerd doktersromannetje te lezen, in plaats van dat ze elkaar vinden raken ze elkaar kwijt. Een tienerdochter raakt ondertussen verliefd op \u2018een Marokkaan\u2019 en de onwennigheid waarmee dat beschreven wordt is bijna pijnlijk. De jongen is niet meer dan een soort franje. Tegelijkertijd speelt het verhaal zich af in Amsterdam waar de segregatie nogal sterk is dus misschien is het juist wel pijnlijk realistisch.<\/p>\n\n\n\n

Dat laatste is tekenend voor mijn leeservaring, ik kreeg het gevoel dat het misschien wel aan mij lag dat ik het niet zo goed vond. Of, net als in de beschreven relatie, aan ons beiden. Aan het boek en mij. Laat me daar een simpel voorbeeld van geven. De mannelijke hoofdpersoon staat in de keuken te koken terwijl hij nadenkt over de liefde:<\/p>\n\n\n\n

\u201cVanaf de dag dat Terri in zijn leven kwam, vijfentwintig jaar geleden, veranderden hij en zij langzaam in een wij en die wij breidde zich in het tweede decennium van hun verbond uit tot het collectief van een gezin, dat veelkoppig organisme. Hij en zij losten op, als golven in de zee. Vandaar dat hij nu geen flauw idee meer heeft wie hij is, hij weet alleen maar waar hij is: hier, in zijn huis.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Een wij, een verbond, een collectief, een veelkoppig organisme, golven die oplossen in de zee. Allemaal in drie zinnen. Op mij komt het nogal bijeengeraapt over. Maar dan volgt dit:<\/p>\n\n\n\n

\u201cHij legt het deksel precies op tijd scheef op de pan waarin de pasta kookt.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Deksel? Ben je nou helemaal gek geworden, dacht ik. Pasta moet je koken zonder deksel, dat weet toch iedere keukenliefhebber? Of ben ik nou\u2026? Ik sloeg aan het googelen. Het blijkt minder strikt te zijn dan mijn overtuiging. Het is handiger om geen deksel te gebruiken omdat de pan dan niet overkookt maar dat kun je ook voorkomen door het deksel scheef te leggen en dat spaart energie. Aan de andere kant is dat juist onhandig omdat je pasta tijdens het koken regelmatig moet roeren.<\/p>\n\n\n\n

Dus ok, ik had het mis. Het kan wel, een deksel op de pan. Maar dat \u2018precies op tijd\u2019 klopt niet want de hele handeling is arbitrair. Al kan het zijn dat het \u2018precies op tijd\u2019 meer op de hoofdpersoon slaat, dat is nogal een pietje precies. Kortom, het was me onduidelijk en dat ligt ook aan mij.<\/p>\n\n\n\n

Dus als lezer verhield ik me tot het verhaal als de hoofdpersonen in het boek tot elkaar, die immers ook voortdurend twijfelen aan wie of wat het nou ligt dat hun leven niks wordt. Als dat de bedoeling is, is het geniaal.<\/p>\n\n\n\n

Ik las Liefde als dat het is<\/a> wel in een middag uit. Ook in dat opzicht is het beter dan ik meende dat het was.<\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Net nadat ik mijn eerste Tolstoj-boek verslonden had pakte ik vrij willekeurig een nieuw boek van de virtuele stapel in mijn digitale wereld. \u2018Liefde, als dat het is\u2019 van Marijke Schermer haalde in 2020 de shortlist van de Libris-literatuurlijst. Ik begon te lezen en verdomd, daar was Tolstoj weer, maar dan met zijn beroemde openingszin… Lees verderLiefde als een product<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Een roman over een stel Amsterdammers die een zooitje van hun relaties maken. Is dit boek veel beter dan ik begrijp? ","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[49],"tags":[141,52,138],"class_list":["post-6537","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-boeken","tag-boeken","tag-leven","tag-liefde","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":6530,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/28\/lees-dit-verhaal-als-je-goede-voornemens-zoekt\/","url_meta":{"origin":6537,"position":0},"title":"Lees dit verhaal als je goede voornemens zoekt","author":"Francisco","date":"28 december 2023","format":false,"excerpt":"Er wordt veel geklaagd over lui die zich misdragen, online of elders. Terecht natuurlijk maar wie ook heel irritant zijn, zijn de mensen die Tolstoj lezen. Ik bedoel niet qua karakter maar gewoon hoe ze dat doen. \u201cTolstoj, zo prachtig,\u201d zeggen ze dan. \u201cOorlog & Vrede, pas nog een keer\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6858-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5117,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/02\/14\/waiting-for-bojangles-hartstochtelijke-liefde\/","url_meta":{"origin":6537,"position":1},"title":"Waiting for Bojangles, hartstochtelijke liefde","author":"Francisco","date":"14 februari 2022","format":false,"excerpt":"Ik las het boek vorig jaar en schreef daarover: \"Fantasie is een probaat middel om niet gek te worden, gekte is een vorm van fantasie en in de hartstochtelijkste liefde schuilt gekte. Het heftige boek begint absurd en al lezende wordt alles normaler, of de lezer\u00a0gekker.\" En attendant Bojangles is\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/bojangles.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/bojangles.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/bojangles.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/bojangles.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/bojangles.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/bojangles.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6582,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/01\/25\/een-magisch-verhaal-over-fascisme\/","url_meta":{"origin":6537,"position":2},"title":"Een magisch verhaal over fascisme","author":"Francisco","date":"25 januari 2024","format":false,"excerpt":"Nu het fascisme overal weer oprukt en er verbijsterend weinig tegen te doen lijkt, kreeg ik trek in een roman die het leven in die tijd beschrijft. En dan doel ik niet op verhalen over de bezetting, de Holocaust of de oorlog maar het gewone leven in een wereld waar\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8444-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":6503,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/23\/liefde-en-leed-zijn-minnaars\/","url_meta":{"origin":6537,"position":3},"title":"Liefde en leed zijn minnaars","author":"Francisco","date":"23 december 2023","format":false,"excerpt":"Na het lezen van het eerste hoofdstuk van Alleen en Duizend Mensen moest ik naar adem happen. De gebeurtenissen troffen me onverwacht, als een vuistslag. Na het laatste hoofdstuk was ik ook even van de kaart. Ik legde het boek weg en liet mijn emoties bedaren. Een boek dat dat\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9675-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5823,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/03\/25\/het-labyrint-van-verliefdheid\/","url_meta":{"origin":6537,"position":4},"title":"Het labyrint van verliefdheid","author":"Francisco","date":"25 maart 2023","format":false,"excerpt":"Verliefdheid is een soort psychiatrische aandoening. Je hebt jezelf niet meer onder controle. Je kunt nergens anders meer aan denken. Je eetlust verdwijnt. Zeker als de liefde ook nog eens onbereikbaar is, of onbeantwoord. Tegelijkertijd maakt verliefdheid, zoals een schrijver dat ooit omschreef, je tot een betere versie van jezelf.\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9546-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9546-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9546-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9546-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9546-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9546-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7871,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/05\/06\/is-nederland-te-dom-voor-deze-comedy\/","url_meta":{"origin":6537,"position":5},"title":"Is Nederland te dom voor deze comedy?","author":"Francisco","date":"6 mei 2025","format":false,"excerpt":"Ik zag een superslimme film, las er vervolgens allemaal recensies over die ik nogal dom vond en dacht dat ga ik anders doen. Ik ga vertellen waarom deze comedy een genot voor je hersens is. Dat genot is op zich al knap want de meeste films zijn alleen maar een\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1831-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1831-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1831-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1831-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1831-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1831-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6537"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6540,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6537\/revisions\/6540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}