{"id":6804,"date":"2024-04-08T08:03:18","date_gmt":"2024-04-08T06:03:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=6804"},"modified":"2024-04-08T08:03:32","modified_gmt":"2024-04-08T06:03:32","slug":"als-je-dit-boek-leest-gaat-het-over-jou","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/04\/08\/als-je-dit-boek-leest-gaat-het-over-jou\/","title":{"rendered":"Als je dit boek leest gaat het over jou"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Als ik dit opschrijf vraag ik me af of je de volgende zin ook gaat lezen. Dan bedenk ik me dat je mogelijk denkt dat de eerste zin een truc is. Dat je daarom meteen af zult haken. Dus als ik aan jou de weifelende vrees die in de eerste zin besloten ligt, wil overbrengen dan zal ik die anders moeten formuleren. Bijvoorbeeld: Niets maakt een geest zo onzeker als een leeg scherm dat gevuld moet worden met gedachten.<\/p>\n\n\n\n

Je ziet, het is lastig om te schrijven over lezen. En al helemaal lastig om te schrijven over het lezen van wat je schrijft. Lezen is immers de spiegel van het schrijven. Je kunt in een spiegel wel alles zien maar er geen vat op krijgen.<\/p>\n\n\n\n

Ik heb dat allemaal niet uit het niks bedacht maar kwam er op door het lezen van Als op een winternacht een reiziger van Italo Calvino. Ik begon in dat boek omdat het werd aangeprezen als klassieker en ik wel eens wat van deze beroemde Italiaanse naam wilde lezen. Ik kon niet bevroeden in wat voor fantasierijk labyrint ik meegevoerd zou worden.<\/p>\n\n\n\n

De eerste zinnen waarschuwen je al:<\/p>\n\n\n\n

Je staat op het punt in Als op een winternacht een reiziger te beginnen, de nieuwe roman van Italo Calvino. Ontspan je. Concentreer je. Zet iedere andere gedachte uit je hoofd. Laat de wereld om je heen vervagen tot in het onbestemde. Je kunt de deur maar beter dicht doen.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u2018Als op een winternacht een reiziger\u2019 is een roman over lezen, en noodzakelijkerwijs ook over wat daar aan vooraf gaat, het schrijven. Maar omdat het gaat over wat je op dat moment aan het lezen bent, is het een bizarre ervaring. Calvino beschrijft bijvoorbeeld wat jij als lezer denkt, niet op basis van wat er staat, maar als voortvloeisel daaruit. Dus niet dat je, om maar wat te noemen, denkt aan een blauwe lucht omdat hij schrijft over een blauwe lucht maar over de gedachten en gevoelens die volgen op het beeld van een blauwe lucht dat in je hoofd ontstaat. Het is een boek dat je voortdurend betrapt op je eigen fantasie, alsof Calvino een goochelaar is die weet welke kaart je in gedachten hebt.<\/p>\n\n\n\n

Dat klinkt als een magische ervaring en dat is het ook. Maar het is geen makkelijke exercitie. Terwijl het mijn voornemen is iedere week een boek te lezen, deed ik over dit werk zo\u2019n vijf weken. Ik ben er drie keer helemaal opnieuw in begonnen omdat ik niet meer begreep waar ik in beland was. Pas toen ik het willen begrijpen losliet, zoals je in een achtbaan je verzet tegen de middelpuntvliedende kracht moet opgeven, kon ik blijven doorlezen. Maar dan nog herlas ik zinnen, alinea\u2019s, pagina\u2019s en begon ik opnieuw in hoofdstukken.<\/p>\n\n\n\n

Ik dacht vaak dat ik te dom of onwetend ben voor het boek. En dat is waarschijnlijk ook zo. De roman is bijvoorbeeld een kritiek op de letterkunde en daar weet ik te weinig van af. Het is ook een ingewikkeld boek waarvan ik de verhaallijn niet kon vasthouden of zelfs maar ontdekken. Dat klinkt misschien gek, maar het zijn een paar boeken door elkaar. Of aanzetten tot boeken. Tezamen vormen ze een rijkdom die ik niet volledig kan bevatten.<\/p>\n\n\n\n

Bovendien spelen de verhalen zich deels af in landen waar ik nog nooit van gehoord heb en die niet bestaan maar wel bestaan hebben, zo leerde ik door ze te googelen. Hetzelfde geldt voor de talen die er in voorkomen. Wat bijvoorbeeld de vraag oproept of een roman die geschreven is in een taal die niemand meer kan verstaan toch een roman is? Of dat een roman alleen een roman is als hij als zodanig begrepen wordt?<\/p>\n\n\n\n

Alhoewel het boek in 1982 verscheen, raakt de inhoud direct aan actuele discussies. In het boek komen ook computers voor die boeken analyseren. Dat doen ze onder meer op basis van een fenomeen dat een jaar of 15 terug erg populair werd: de wordcloud. Het idee was dat je teksten snel kon bevatten aan de hand van mooi weergegeven statistieken over het woordgebruik. Ik heb het altijd een absurd idee gevonden. Alsof je een maaltijd proeft door de ingredi\u00ebntenlijst te lezen.<\/p>\n\n\n\n

De vraag is nu natuurlijk of AI in staat is boeken te schrijven. Als je alle boeken van Calvino invoert in ChatGPT kan het dan een nieuwe roman van Calvino schrijven? Nee, zeg ik. Net zo min als AI een nieuw schilderij van Mondriaan kan maken. Dat is niet alleen maar gebaseerd op scepsis. Ik moest tijdens het lezen denken aan de beroemde stelling<\/a> dat als je voldoende apen lang genoeg op een toetsenbord laat tikken er statistisch gezien ook het complete werk van Shakespeare uit zal rollen.<\/p>\n\n\n\n

Er wordt natuurlijk veel gediscussieerd over de vraag of die stelling klopt maar een andere gedachte die er uit voort vloeit is dat de apen dan ook werken van Shakespeare zullen produceren die hij niet geschreven heeft. Dat besef werd opgedrongen door Calvino die suggereert dat er ook romans zijn die nog niet opgeschreven zijn. Wat natuurlijk evident zo is, al weet ik niet of je ze dan zo mag noemen. Misschien is het als de discussie over wanneer een embryo mens is. Volg je me nog? Maar een boek van Shakespeare dat hij niet geschreven heeft, behoort duidelijk niet aan hem. Anders zou alles van Shakespeare zijn, ook deze tekst.<\/p>\n\n\n\n

Ik heb er verder geen verhandelingen of duidingen over gelezen omdat ik vreesde mijn eigen leeservaring te beschadigen. Want als ik het goed heb en niet te veel wordt gestuurd door de huidige tijdgeest waarin altijd alles om jezelf draait gaat het boek vooral over jou en mij, als lezer. Over het gedrag en de sociale fenomenen die gepaard gaan met lezen. Zo heb ik het boek alleen maar uitgelezen omdat ik na enige aarzeling op Goodreads<\/a> had gemeld dat ik er in begonnen was. Ik kon toen niet meer zeggen dat ik ophield met lezen. Niet met deze klassieker. Wat zouden de mensen wel niet gaan denken? Dat ik te dom ben voor dit boek? Dat ik heiligschennis pleeg? Daarom worstelde ik me er doorheen. Gelukkig wel. Want het opende een nieuwe wereld voor me. Met heel veel spiegels.<\/p>\n\n\n\n

Italo Calvino; Als op een winternacht een reiziger<\/a>; In 2019 vertaald door Henny Vlot; 304 pagina\u2019s; LJ Veen Klassiek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Als ik dit opschrijf vraag ik me af of je de volgende zin ook gaat lezen. Dan bedenk ik me dat je mogelijk denkt dat de eerste zin een truc is. Dat je daarom meteen af zult haken. Dus als ik aan jou de weifelende vrees die in de eerste zin besloten ligt, wil overbrengen… Lees verderAls je dit boek leest gaat het over jou<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Een boek zo fantasierijk en ingewikkeld dat ik het amper kon lezen maar ik wilde er ook niet mee stoppen","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[49],"tags":[141,134,27,168],"class_list":["post-6804","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-boeken","tag-boeken","tag-lezen","tag-literatuur","tag-schrijven","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":7428,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/09\/11\/voor-eeuwig-achtervolgd-door-schuldgevoel\/","url_meta":{"origin":6804,"position":0},"title":"Voor eeuwig achtervolgd door schuldgevoel","author":"Francisco","date":"11 september 2024","format":false,"excerpt":"\u2018Ik kom hier nog op terug\u2019 heet de roman van Rob van Essen die me door diverse vrienden werd aangeraden en het is ook nog de winnaar van de Libris-prijs. Een rake titel want dat \u201cer op terugkomen\u2019\u201d is een terugkerend thema in het verhaal. Mocht ik ooit een thriller\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0575-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0575-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0575-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0575-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0575-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0575-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7500,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/10\/22\/witte-woorden\/","url_meta":{"origin":6804,"position":1},"title":"Witte woorden","author":"Francisco","date":"22 oktober 2024","format":false,"excerpt":"In een tankstation langs de autoroute kocht ik een boek. Ik weet dat het niet goed is om boeken te kopen bij tankstations want dan sterven de boekhandels. En dode boekhandels kunnen geen schrijvers voeden. Dan worden er geen boeken meer geschreven. Dus met deze ene handeling bracht ik het\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2730-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2730-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2730-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2730-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2730-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2730-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":4788,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/01\/01\/2022-het-jaar-van-meer\/","url_meta":{"origin":6804,"position":2},"title":"2022, het jaar van meer","author":"Francisco","date":"1 januari 2022","format":false,"excerpt":"\u201c2021 moet meer energie krijgen, meer opleveren en vooral meer levensvreugde genereren,\u201d schreef ik vorig jaar op 1 januari. Ik maakte toen de balans op van mijn goede voornemens. Ik had me bijvoorbeeld voorgenomen 40 boeken in 2020 te lezen maar kwam niet verder dan 18. Dat moest anders. En?\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/702b6771-1f41-4fec-b709-3e06a6acb456.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/702b6771-1f41-4fec-b709-3e06a6acb456.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/702b6771-1f41-4fec-b709-3e06a6acb456.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/702b6771-1f41-4fec-b709-3e06a6acb456.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/702b6771-1f41-4fec-b709-3e06a6acb456.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":3713,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2016\/09\/10\/wat-ik-wilde-twitteren\/","url_meta":{"origin":6804,"position":3},"title":"Wat ik wilde twitteren","author":"Francisco","date":"10 september 2016","format":false,"excerpt":"Beeldschermen maken alles plat. Ik bedacht het zinnetje terwijl ik in de huiskamer op de bank lag en naar het scherm van m'n iPhone keek terwijl ik eigenlijk iets anders moest doen. Buiten schetterde de zomer. Op instagram zag ik genietende mensen voorbij komen. Of mensen die 'genieten' als thema\u2026","rel":"","context":"In "internet"","block_context":{"text":"internet","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/internet\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9308.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9308.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9308.jpg?resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9308.jpg?resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9308.jpg?resize=1050%2C600 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9308.jpg?resize=1400%2C800 4x"},"classes":[]},{"id":6532,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/12\/30\/wat-er-in-2023-terecht-kwam-van-mijn-goede-voornemens\/","url_meta":{"origin":6804,"position":4},"title":"Wat er in 2023 terecht kwam van mijn goede voornemens","author":"Francisco","date":"30 december 2023","format":false,"excerpt":"Wat een jaar was 2023. Ik dacht dat 2022 niet erger kon, net zoals ik dat jaar dacht dat 2021 niet erger kon en daarvoor 2020. We lijken in een neerwaartse spiraal te zitten en ik heb geen idee hoe we daar uit moeten komen. Maar de wereld verbeteren begint\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_68202.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_68202.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_68202.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_68202.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":4182,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2019\/12\/30\/wat-er-terecht-kwam-van-mijn-goede-voornemens\/","url_meta":{"origin":6804,"position":5},"title":"Wat er terecht kwam van mijn goede voornemens","author":"Francisco","date":"30 december 2019","format":false,"excerpt":"De truc met goede voornemens schijnt te zijn dat je ze beperkt, er niet meer dan twee of drie maakt, waar je je dan ook echt aan houdt. Natuurlijk werkt dat niet bij mij, dus ik besloot het anders te doen. Ik maakte 14 goede voornemens. Dat is al bespottelijk\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/c2f93193-2798-436c-8279-03a11b9f13f1-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/c2f93193-2798-436c-8279-03a11b9f13f1-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/c2f93193-2798-436c-8279-03a11b9f13f1-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/c2f93193-2798-436c-8279-03a11b9f13f1-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/c2f93193-2798-436c-8279-03a11b9f13f1-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/c2f93193-2798-436c-8279-03a11b9f13f1-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6804"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6807,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6804\/revisions\/6807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}