{"id":7144,"date":"2024-06-30T22:43:46","date_gmt":"2024-06-30T20:43:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/06\/30\/de-vijand-die-we-zelf-zijn\/"},"modified":"2026-03-15T10:22:59","modified_gmt":"2026-03-15T09:22:59","slug":"de-vijand-die-we-zelf-zijn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/06\/30\/de-vijand-die-we-zelf-zijn\/","title":{"rendered":"De vijand die we zelf zijn"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nooit eerder las ik in een roman het woord \u2018vijand\u2019 en dacht h\u00e9, dat ben ik. Het overkwam me in Winarta, een verpletterende novelle van de Indonesische schrijver Basuki Gunawan. Hij schreef het verhaal in het Nederlands als feuilleton het tijdschrift De Nieuwe Stem. Een boekuitgave ging in 1954 &#8211; vijf jaar nadat Nederland de oorlog tegen de Indonesische vrijheidsstrijders eindelijk opgaf &#8211; op het laatste moment niet door vanwege de &#8216;spanningen&#8217;. Grote kans dat je er nog nooit van gehoord hebt en ik kan je aanraden daar snel verandering in te brengen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ik ontdekte het in 2023 alsnog uitgegeven boek dankzij Adriaan van Dis die het aanprijst in zijn vorig jaar verschenen leerzame essay \u2018De kolonie mept terug\u2019. Hij prijst het boek: \u201cDe verwoorde wrede wellust van een jonge Indonesi\u00ebr die na de moord op zijn ouders deelneemt aan de vrijheidsoorlog van Indonesi\u00eb is ongekend in onze letteren. Bij het doorsnijden van de hals van een jeugdige verrader spat het bloed van de bladzijden.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ja, Winarta is een wreed verhaal maar ook van een bijzondere schoonheid. De titel is vernoemd naar de hoofdpersoon, een jonge medicijnenstudent wiens ouders zijn vermoord door \u2018de vijand\u2019. Dat zijn wij dus, de Nederlandse bezetters. Ik zeg wij omdat ik, als ik toen geleefd had, ook naar die oorlog gestuurd had kunnen worden, net als tienduizenden Nederlandse dienstplichtigen. Ik kan me vergissen maar ik geloof dat Gunawan overigens nergens zegt dat het om Nederlanders gaat. Winarta is dan ook een universeel verhaal over oorlog. Het deed me daarin sterk denken aan Het Behouden Huis van W.F. Hermans, dat ook al zo meedogenloos is.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Winarta verkeert in shock door de moord op zijn ouders. In een keer wordt zijn hele leven omvergegooid. Niet alleen vanwege het verdriet maar ook omdat de vijand al zijn bezittingen heeft vernietigd. Hij besluit zich aan te sluiten bij het Indonesische bevrijdingsleger. Dat is zwaar onderbewapend maar compenseert het gebrek aan vuurkracht met vastberadenheid en heldenmoed. De Nederlandse bezetters vechten voor een verloren zaak, de Indonesi\u00ebrs vechten voor hun toekomst. Je kunt wel bedenken wie er gaat winnen. Maar daar gaat Winarta niet over.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het leed dat Winarta overkomen is maakt hem nietsontziend. Hij heeft eigenlijk niks meer te verliezen. Het boek beschrijft het gesprek dat hij met zichzelf voert, de verbazing over de ontwikkeling die hij doormaakt. Hij is zacht maar kent tegelijkertijd geen genade. Nog angstaanjagender is de leegte die zich voor hem ontvouwt nu zijn verleden en toekomst is vernietigd. Winarta legt een bewonderenswaardig pragmatisme aan de dag dat tegelijkertijd vreeswekkend is omdat er voor emoties nauwelijks plaats is. Het boek laat zien hoe een liefdevolle zoon verandert in een moordmachine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gunawan schrijft open over liefde, lust, kennis en strijd. Hij schopt bijvoorbeeld met een welgemikte trap je besef van rechtvaardigheid omver. Echt waar. Het boek is ook zeer actueel omdat het onder meer gaat over de strijd tussen weten en geloven. Wie vertrouwt op weten zal er altijd mee geconfronteerd worden dat zijn kennis tekortschiet, wie gelooft heeft daar geen last van. Zie hier het probleem van de strijd tegen desinformatie en zondebokpolitiek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.alfabetuitgevers.nl\/boek\/winarta\/\">Winarta<\/a> &#8211; ook beschikbaar in Kobo Plus &#8211; telt slechts 128 pagina\u2019s. Het voelt als drie keer zoveel en dat toont de ware meester. Ik kan maar \u00e9\u00e9n reden bedenken waarom dit boek niet wereldberoemd is geworden in Nederland en die vind je in de eerste zin van dit stuk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PS: Iedere zondagavond verstuur ik&nbsp;<strong>In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/in-de-week\/\">Abonneer je hier gratis.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nooit eerder las ik in een roman het woord \u2018vijand\u2019 en dacht h\u00e9, dat ben ik. Het overkwam me in Winarta, een verpletterende novelle van de Indonesische schrijver Basuki Gunawan. Hij schreef het verhaal in het Nederlands als feuilleton het tijdschrift De Nieuwe Stem. Een boekuitgave ging in 1954 &#8211; vijf jaar nadat Nederland de&#8230; <a href=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/06\/30\/de-vijand-die-we-zelf-zijn\/\" class=\"readmore\">Lees verder<span class=\"screen-reader-text\">De vijand die we zelf zijn<\/span><span class=\"fa fa-angle-double-right\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7143,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[49],"tags":[141,99,349,27],"class_list":["post-7144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-boeken","tag-boeken","tag-geschiedenis","tag-indonesie","tag-literatuur","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6163-1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":4016,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2019\/03\/13\/nederlandse-slechteriken-in-bami-western\/","url_meta":{"origin":7144,"position":0},"title":"Nederlandse slechteriken in bami-western","author":"Francisco","date":"13 maart 2019","format":false,"excerpt":"Screenshot Buffalo Boys Je ziet niet vaak een buitenlandse film waarin Nederlanders de slechteriken zijn maar Buffalo Boys laat er geen misverstand over bestaan. De debuutfilm van Mike Wiluan is een Indonesische western die speelt in de 19e eeuw. Ja, dat lees je goed: Indonesische western. Het is weer eens\u2026","rel":"","context":"In &quot;Film&quot;","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0299-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0299-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0299-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0299-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0299-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0299-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6930,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/05\/26\/de-drie-musketiers-voelen-plots-verdomd-actueel\/","url_meta":{"origin":7144,"position":1},"title":"De Drie Musketiers voelen plots verdomd actueel","author":"Francisco","date":"26 mei 2024","format":false,"excerpt":"In Milady, het vervolg op de Drie Musketiers verfilming d\u2019Artagnan, duikt ineens een zwarte musketier op. Je zou het misschien niet verwachten maar die heeft echt bestaan. Hij komt weliswaar niet voor in de verhalen van Alexandre Dumas maar Aniaba was een prins uit de huidige Ivoorkust die in 1688\u2026","rel":"","context":"In &quot;Film&quot;","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5206,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/08\/18\/durf-ik-het-aan-om-nooit-meer-alcohol-te-drinken\/","url_meta":{"origin":7144,"position":2},"title":"Durf ik het aan om nooit meer alcohol te drinken?","author":"Francisco","date":"18 augustus 2022","format":false,"excerpt":"Dry January is bij mij al een paar jaar vaste prik - sorry voor de woordspeling - en soms loopt die nog langer door. De app die ik er voor gebruik, TryDry, gebruik ik ook het hele jaar door. Zo weet ik dat ik 139 van de 229 dagen in\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/19d6aaa4-1f5a-4480-aa02-5d30116b2183.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/19d6aaa4-1f5a-4480-aa02-5d30116b2183.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/19d6aaa4-1f5a-4480-aa02-5d30116b2183.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/19d6aaa4-1f5a-4480-aa02-5d30116b2183.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":4105,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2019\/05\/14\/verwoesten-is-makkelijk\/","url_meta":{"origin":7144,"position":3},"title":"Verwoesten is makkelijk","author":"Francisco","date":"14 mei 2019","format":false,"excerpt":"Een paar maanden geleden prees iemand op Twitter een oud boek aan dat tot de meest gekoesterde exemplaren uit zijn boekenkast hoorde. Lost Treasures of Europe, een fotoboek uit 1946 met 427 foto\u2019s van gebouwen en kunstschatten die in de Tweede Wereldoorlog verwoest zijn. Ik aarzelde geen moment en bestelde\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":5774,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/03\/07\/bleek-ik-toch-nog-wat-met-rutte-gemeen-te-hebben\/","url_meta":{"origin":7144,"position":4},"title":"Bleek ik toch nog wat met Rutte gemeen te hebben","author":"Francisco","date":"7 maart 2023","format":false,"excerpt":"Supergaaf heet het boek over de overtuigende taal van Mark Rutte dat docent Nederlands Robbert Wigt schreef. Die titel bevat al meteen twee methodes van de premier. Hij is iemand die graag enthousiasme en optimisme uitstraalt en je dat inwrijft met superlatieven. Iets is niet gewoon gaaf maar supergaaf. Wigt\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9658.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9658.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9658.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_9658.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":297,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2005\/02\/21\/foute-familie\/","url_meta":{"origin":7144,"position":5},"title":"Foute familie","author":"Francisco","date":"21 februari 2005","format":false,"excerpt":"Er is een oom die ik nooit heb gekend maar hij was het lievelingsbroertje van mijn moeder. Als ze over hem sprak kreeg ze tranen in haar ogen. Hij was zo intelligent, zo zacht, zo vol liefde en zo enorm devoot. Ja, hij was in dienst van de Waffen-SS getreden\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7144"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9024,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7144\/revisions\/9024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}