{"id":7335,"date":"2024-07-30T11:41:40","date_gmt":"2024-07-30T09:41:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/07\/30\/relaxen\/"},"modified":"2026-03-15T10:20:02","modified_gmt":"2026-03-15T09:20:02","slug":"relaxen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/07\/30\/relaxen\/","title":{"rendered":"Relaxen"},"content":{"rendered":"\n

De zon zakte langzaam in zee met de belofte de volgende dag terug te keren. De zomer leek nu echt gearriveerd. <\/p>\n\n\n\n

Zomer is zo\u2019n woord dat je nooit opzoekt. Maar waar komt het eigenlijk vandaan? In het Duits is het Sommer, in het Engels Summer en als je een beetje thuis bent in Nederlandse dialecten weet je dat het ook vaak op die manieren wordt uitgesproken: zommer, zummer. Zomer, met een lange o, is stadse taal. <\/p>\n\n\n\n

Het woord is afkomstig is van \u2018sam\u2019, een woord uit het oud-Iers. Dat klinkt vreemd maar in de zesde eeuw werd Noordwest-Europa overspoeld door Ierse missionarissen die de volkeren kwamen bekeren. Die hebben het overigens waarschijnlijk weer uit India, waar veel woorden vandaan komen, zoals bijvoorbeeld \u2018ik\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Maar ik dwaal af, nog voordat ik ben begonnen. We zaten op het strand, zagen de zon in de zee zakken en spraken over taal, over hoe de taal die je spreekt je denken be\u00efnvloedt. Als in jouw taal voor een idee of gevoel geen woord bestaat, is het ook minder vanzelfsprekend dat je het ervaart. Woorden be\u00efnvloeden gedrag en andersom. We kwamen er op te spreken omdat ze wilde weten waarom ik Frans aan het leren ben. \u201cOmdat ik anders wil gaan denken.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ik noemde een van mijn favoriete voorbeelden, de term personeel, uit het Frans afkomstig. Het is de verzamelnaam voor de mensen die gezamenlijk ergens werken. Het is een collectief gevoel, je kunt in je eentje niet een personeel zijn. Het brengt ook een zekere verantwoordelijkheid met zich mee en status. Bij het begrip personeel horen bijvoorbeeld jubilea. 40 jaar bij hetzelfde bedrijf werken. Dat was in de vorige eeuw een verdienste waar je voor beloond werd. Totdat de Amerikanisering in het derde kwart van de 20e eeuw begon toe te slaan. Ergens lang werken werd ineens als slecht gezien. Streven naar tevredenheid maakte plaats voor de permanente jacht op geluk, altijd op zoek naar waar het mogelijk beter is. Wie niet iedere paar jaar van werkgever verandert, doet het niet goed. Onrustig leven.<\/p>\n\n\n\n

Het woord Personeel werd vervangen door Human Resources. Menselijke hulpbronnen. Ze passen in het rijtje natural resources, financial resources, mensen louter als onderdeel van een productieproces. Wegwerpproducten. Ga bij een Amerikaans bedrijf werken en je merkt dat er ook zo met je omgesprongen wordt: voor jou tien anderen. Het zzp-schap is in rap tempo gepopulariseerd om die Amerikaanse omgang ook hier mogelijk te maken. Het zit zelfs in de term verwerkt: zelfstandige zonder personeel<\/em>. Niemand die het daar ooit over heeft en dat is logisch want woorden omvatten idee\u00ebn maar als je er eenmaal gewend aan bent, sta je daar niet meer bij stil. Daarom is het veranderen van woorden een manier om denken te veranderen, mits het ook andersom gebeurt.<\/p>\n\n\n\n

\u201cIk las gisteren ergens dat het Engels geen woord kent voor \u2018gunnen\u2019\u201d, zei ik tegen de vriendin. Nederlands is niet haar moedertaal en ze kende het begrip niet. Dus probeerde ik uit te leggen wat er precies met gunnen bedoeld wordt. Dat bleek best lastig, tot mijn eigen verbazing, terwijl het toch een vaak gebruikt woord is. Het is de handeling van geven maar niet per se iets fysieks en ook de bereidheid daartoe. Ik kwam er niet helemaal uit. \u201cDat gun je niemand\u201d is bijvoorbeeld weer een aanwijzing van iets heel ergs.<\/p>\n\n\n\n

Misschien bestaat gunnen ook wel niet in het Frans en is het typisch Nederlands. \u201cNet als gezellig,\u201d zei de vriendin. Ze keek naar een groep strandgangers die even verderop op strandstoelen een grote kring vormden. Ze praatten vrolijk om en om, ze dronken en knabbelden. \u201cDat is zeker een Nederlandse verjaardag?\u201d We lachten.<\/p>\n\n\n\n

\u201cIk zag een video van een expat die vertelde dat het Nederlands geen woord heeft voor relax. Er is wel ontspannen maar dat is toch anders, want dat betekent niet gespannen zijn,\u201d merkte ze op.<\/p>\n\n\n\n

Ik dacht even na en zei toen. \u201cJa, als je ontspannen leeft en het de normale staat van zijn is heb je zo\u2019n begrip als relax ook niet nodig. Wel als je altijd een gestresst leven leidt.\u201d Terwijl ik het zei realiseerde ik me ineens wanneer het woord relaxen in het Nederlands populair is geworden: het laatste deel van de vorige eeuw. De gevluchte Amerikaanse hippies brachten het mee, samen met de de drugscultuur om te ontspannen.<\/p>\n\n\n\n

De zon was nu helemaal in de zee gezakt. Zeer relaxed. Of was het eigenlijk gewoon normaal? Ik gun het in ieder geval iedereen.<\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke<\/em> nieuwsbrief, speciaal voor jou, over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De zon zakte langzaam in zee met de belofte de volgende dag terug te keren. De zomer leek nu echt gearriveerd. Zomer is zo\u2019n woord dat je nooit opzoekt. Maar waar komt het eigenlijk vandaan? In het Duits is het Sommer, in het Engels Summer en als je een beetje thuis bent in Nederlandse dialecten… Lees verderRelaxen<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7334,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Op het strand, terwijl de zon in de zee zakte, werd me ineens iets duidelijk over mijn leven en dat van jou","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[52,273],"class_list":["post-7335","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leven","tag-leven","tag-taal","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8342-1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":3724,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2016\/09\/13\/ijscos-en-meisjes\/","url_meta":{"origin":7335,"position":0},"title":"IJsco’s en meisjes","author":"Francisco","date":"13 september 2016","format":false,"excerpt":"IJsco, ik gebruik dat woord eigenlijk alleen in samenstellingen. Nooit vraag ik 'heb je zin in een ijsco?' maar altijd zeg ik 'daar heb je een ijscokar'. Gek genoeg heb ik me nooit afgevraagd waar dat woord vandaan komt. Het klinkt door de co een beetje Italiaans en daardoor vermoedde\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1373.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1373.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1373.jpg?resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1373.jpg?resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":6934,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/05\/28\/wandelend-nederlands-leren\/","url_meta":{"origin":7335,"position":1},"title":"Wandelend Nederlands leren","author":"Francisco","date":"28 mei 2024","format":false,"excerpt":"Aan het einde van de Social City Walk vertelden de deelnemers welke nieuwe Nederlandse woorden ze geleerd hadden. Instoppen, zei er een. Aha, zei de co\u00f6rdinator, als je gaat slapen. Een baby instoppen. Heel goed. De deelnemer keek wat verbaasd en zei \u2018tijd in stoppen?\u2019 Nu gingen meer mensen er\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4353-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4353-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4353-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4353-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4353-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4353-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7226,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/07\/07\/tuteren-in-parijs\/","url_meta":{"origin":7335,"position":2},"title":"T\u00fcteren in Parijs","author":"Francisco","date":"7 juli 2024","format":false,"excerpt":"De wedstrijd Nederland-Turkije keek ik in een sportcaf\u00e9 in Parijs. Laat ik maar meteen bekennen dat ik nooit eerder in een sportcaf\u00e9 ben geweest, behalve een keer min of meer per ongeluk in Londen. Die ervaring smaakte niet naar meer, het voelde een beetje alsof ik aan boord van een\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6798-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6798-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6798-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6798-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6798-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6798-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":9087,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/04\/25\/een-geniale-liefdesverklaring-aan-onze-taal-of-wat-daar-nog-van-over-is\/","url_meta":{"origin":7335,"position":3},"title":"Een geniale liefdesverklaring aan onze taal of wat daar nog van over is","author":"Francisco","date":"25 april 2026","format":false,"excerpt":"Ik kan niet anders zeggen dan dat Een Woord Voor van Eva Meijer een geniaal boek is. Zo, dat is er dan vast uit. Nu is wel de vraag wat ik er verder over moet zeggen. Terwijl ik de roman las kon ik mijn gedachten horen kirren \u2018ja, ja, ja,\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1859.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1859.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1859.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1859.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1859.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":7644,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/01\/16\/wraak-is-erfelijk\/","url_meta":{"origin":7335,"position":4},"title":"Wraak is erfelijk","author":"Francisco","date":"16 januari 2025","format":false,"excerpt":"Ik ging op uitnodiging van het Franstalige filmfestival Tapis Rouge naar de voorpremi\u00e8re van Le Royaume, die maandag in het Eye te Amsterdam vertoond werd in aanwezigheid van de regisseur met na afloop een Q&A. Een mooie gelegenheid om mijn Frans te oefenen, dacht ik. Mais oh la la, dat\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/lr-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/lr-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/lr-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/lr-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/lr-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/lr-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6165,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/07\/30\/lille-of-rijsel\/","url_meta":{"origin":7335,"position":5},"title":"Lille of Rijsel","author":"Francisco","date":"30 juli 2023","format":false,"excerpt":"Ik moest dit weekend naar Lille voor een ontmoeting. Een stad waar ik regelmatig langs of doorheen rij maar nooit stop. Nu dus wel en dat werd een aparte ervaring. Op weg erheen kom je natuurlijk op wegwijsborden tegen dat de stad in Vlaanderen Rijsel wordt genoemd. Dat leverde al\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7084-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7084-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7084-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7084-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7084-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7084-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7335"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9014,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7335\/revisions\/9014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}