{"id":7687,"date":"2025-02-09T20:23:21","date_gmt":"2025-02-09T19:23:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/02\/09\/goed-fout-en-de-rommel-die-we-negeren\/"},"modified":"2026-03-15T08:47:31","modified_gmt":"2026-03-15T07:47:31","slug":"goed-fout-en-de-rommel-die-we-negeren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/02\/09\/goed-fout-en-de-rommel-die-we-negeren\/","title":{"rendered":"Goed, fout en de rommel die we negeren"},"content":{"rendered":"\n

Toen ik de zaal verliet waar La Chambre de Mariana<\/a> werd vertoond, voelde ik me enigszins beschaamd over mijn eigen gedachten. \u2018Tja, weer een film over de Shoah.\u2019 Beschaamd omdat het verhaal dat ik net aanschouwd had van een ongekende wreed- en gruwelijkheid is. De film gaat over een jongen van 11, zoon van een apotheker. De nazi\u2019s bezetten de stad en openen hun nietsontziende jacht op joden. Zijn moeder brengt hem onder bij een vriendin, een sekswerker die een eigen kamer heeft in een bordeel. Het jongetje, Hugo, moet daar zijn dagen doorbrengen, verstopt in een kast. Dat wordt zijn wereld en de vrouw zijn enig contact. Door een spleet in de deur ziet hij hoe ze haar klanten bedient. Het zijn Duitse militairen.<\/p>\n\n\n\n

Marianna, indrukwekkend gespeeld door de Franse actrice tevens fotomodel M\u00e9lanie Thierry, toont een onvoorstelbare dapperheid. Maar de film, gebaseerd op een boek van Aharon Appelfeld, een Holocaust overlevende uit de Oekra\u00efense stad waar de film speelt, vertelt het verhaal op een traditionele manier, misschien vandaar mijn geblaseerde reactie.<\/p>\n\n\n\n

Het liet me niet los. De volgende ochtend dacht ik er nog even verder over na en realiseerde me toen pas wat de film anders maakt dan de oorlogsdrama\u2019s die ik mijn hele leven al zie. Er komt niemand in de film voor die je als \u2018 intrinsiek goed\u2019 zou kunnen bestempelen. Als er door anderen hulp wordt geboden is dat, afgezien bij Mariana, uit opportunisme. Er is een sc\u00e8ne waarin hulp wordt afgewezen omdat de nazi\u2019s iedereen die joden helpt ter plekke executeren. Dat lot willen mensen zichzelf besparen. Maakt dat ze medeplichtig of zelfs maar \u2018slecht\u2019?<\/p>\n\n\n\n

Ik raadpleegde een Oekra\u00efense vriendin, die er niet van opkeek. De stad Tsjernivtsi waar de film speelt, vertelde ze, is achter elkaar zo vaak bezet geweest door verschillende legers dat de inwoners niet meer wisten wie ze konden vertrouwen. Als er vertrouwen ontbreekt, is er ook geen redding, realiseerde ik me. De nazi\u2019s werden verdreven door het Rode Leger. Je kunt bedenken wat de inwoners vervolgens te wachten stond.<\/p>\n\n\n\n

De verhalen over de oorlog, in boeken en films, worden bij ons gekaderd in goed en fout. In de praktijk was dat verre van een simpele keuze. De vrouw die het jongetje redt bijvoorbeeld, is voor de buitenwereld fout omdat ze met nazi\u2019s het bed in duikt. Tegelijkertijd pleegt ze moedig verzet.<\/p>\n\n\n\n

Ik dacht terug aan de sc\u00e8nes met Duitse soldaten die als beesten tekeergingen en aan mijn oom die ik nooit gekend heb. Hij was de lievelingsbroer van mijn moeder. Op zijn 18e liep hij weg van huis en werd \u2018vrijwilliger\u2019 bij de Waffen-SS, net als zo\u2019n 20.000 andere Nederlanders, het grootste aantal van alle bezette landen. De aanhalingstekens plaats ik omdat mijn moeder, een overtuigd anti-nazi, vertelde dat hij geronseld was door de Duitsers en er later tevergeefs onderuit trachtte te komen. Mijn opa, een hardvochtig man, weigerde hem onder te laten duiken. Of hij werkelijk zo na\u00efef was geweest weet ik niet. In zijn brieven las ik later ook dat hij als gelovig katholiek naar het Oostfront ging om de goddeloze communisten te bestrijden. <\/p>\n\n\n\n

Zag ik daar in de film dan mijn oom? Hij sneuvelde ergens in Oost-Europa. In zijn laatste brief schreef hij over \u2018koppensnellers\u2019 die in de buurt waren en waar ze als de dood voor waren. Ik denk wel eens dat het misschien de befaamde Russische Flintenweiber waren, de zeer succesvolle vrouwelijke scherpschutters van het Rode Leger. <\/p>\n\n\n\n

Voor het eerst vroeg ik me af wat er gebeurd was als hij het overleefd had. Het onderwerp was binnen de familie vast taboe verklaard, zoals ook het foute oorlogsverleden van anderen, en misschien was hij de lievelingsbroer gebleven, had hij me op zijn knie en sleeptouw genomen. Een fijne oom, waar ik mee opgegroeid zou zijn zonder zijn geschiedenis te kennen. Totdat ik er natuurlijk op een gegeven moment achter kwam. Hoe zou dat geweest zijn? Zouden mijn jeugdherinneringen verwoest zijn? Of kun je nog een goed mens worden nadat je slecht bent geweest?<\/p>\n\n\n\n

De film roept die vraag onbedoeld ook andersom op. Aan het begin zag ik dat de film, een internationale co-productie, werd gesteund door het Isra\u00eblische filmfonds. Als ik dat tevoren had geweten was ik niet gegaan, zelfs al wil ik niet iedere Isra\u00ebli\u00ebr verantwoordelijk houden voor de misdaden van de regering. De film bleek ook nog eens opgenomen in Hongarije, niet echt een bestemming als je weg wilt blijven bij fascisme. De term zwarte bladzijde wekt de indruk dat gruwelijkheid een uitzondering is in een verder goede geschiedenis. Het is een beeld dat meer bedoeld is om comfort dan waarheid te bieden.<\/p>\n\n\n\n

Het blijft voor mij onvoorstelbaar dat Isra\u00ebl, de staat van een volk dat zoveel leed heeft ondergaan een ander volk, de Palestijnen, zoveel leed aan doet. Maar misschien is dat te simpel gedacht. Wie met goed en kwaad-stickers de geschiedenis te lijf gaat, belandt sneller dan gedacht in een moeras. Dat geldt zelfs voor de grootste verschrikkingen. De Holocaust is natuurlijk de grootste misdaad, maar bij de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki begint het moeras al.<\/p>\n\n\n\n

Het is een Franse film met grotendeels vrouwenrollen maar de regisseur is een man, net als de schrijver van het boek. Dat sijpelt er doorheen en maakt dat La Chambre de Mariana ook een beetje ouderwets aandoet. Ik wil niet spoileren maar er zit een sc\u00e8ne in waarover ik me verbaasde dat die nog geschreven is.<\/p>\n\n\n\n

Van de film, die op het IFFR zijn wereldpremi\u00e8re beleefde, is voor zo ver ik weet nog geen trailer beschikbaar. Noch weet ik of de Mariana\u2019s Room ooit in de Nederlandse bioscopen gaat draaien.<\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toen ik de zaal verliet waar La Chambre de Mariana werd vertoond, voelde ik me enigszins beschaamd over mijn eigen gedachten. \u2018Tja, weer een film over de Shoah.\u2019 Beschaamd omdat het verhaal dat ik net aanschouwd had van een ongekende wreed- en gruwelijkheid is. De film gaat over een jongen van 11, zoon van een… Lees verderGoed, fout en de rommel die we negeren<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7686,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Ik zag een film over een gruwelijke geschiedenis en die riep meer vragen op dan de bedoeling was","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[61],"tags":[184,112,110],"class_list":["post-7687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-film","tag-drama","tag-franse-film","tag-tweede-wereldoorlog","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8797-1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":5875,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/04\/15\/als-je-verrast-wordt-door-je-eigen-identiteit\/","url_meta":{"origin":7687,"position":0},"title":"Als je verrast wordt door je eigen identiteit","author":"Francisco","date":"15 april 2023","format":false,"excerpt":"Ik had amper een idee waar ik naar ging kijken toen ik de gloednieuwe bioscoopzaal Kino 6 instapte waar Return to Seoul draait. En het is eigenlijk het beste als dat bij jou ook zo is. Stop met lezen en ga de film zo snel mogelijk zien. Je hoeft er\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1791.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1791.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1791.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1791.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1791.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1791.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6837,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/04\/22\/een-heerlijke-anti-kapitalistische-misdaadfilm\/","url_meta":{"origin":7687,"position":1},"title":"Een heerlijke anti-kapitalistische misdaadfilm","author":"Francisco","date":"22 april 2024","format":false,"excerpt":"Cash opent met een citaat: \u201cAlle mensen worden vrij en gelijk geboren, daarna is het ieder voor zich.\u201d Vervolgens hoor je een conversatie over de vraag waarom iedere reggae nummer met tromgeroffel begint. \u201cOm de muren van Babylon neer te halen.\u201d Waarop de andere stem vraagt: \u201cWat is Babylon?\u201d \u201cEen\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2499-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2499-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2499-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2499-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2499-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2499-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7900,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/05\/23\/het-leven-dat-je-bent-misgelopen\/","url_meta":{"origin":7687,"position":2},"title":"Het leven dat je bent misgelopen","author":"Francisco","date":"23 mei 2025","format":false,"excerpt":"Het filmfestival van Cannes opende vorige week dinsdag met een debuutfilm, een zeldzame keuze want het is het feest van de grote namen. Partir un Jour van Am\u00e9lie Bonnin gaat over een vrouwelijke topchef uit Parijs die terugkeert naar het truckerscaf\u00e9 van haar ouders in de provincie en daar een\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2798-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2798-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2798-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2798-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2798-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2798-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7820,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/04\/15\/feministisch-schaken\/","url_meta":{"origin":7687,"position":3},"title":"Feministisch schaken","author":"Francisco","date":"15 april 2025","format":false,"excerpt":"Ik moet bekennen dat ik schaken niet direct associeer met romantiek, net zo min als bijvoorbeeld boksen. Schaken is worstelen voor mensen met meer geestelijke dan fysieke kracht. Toch is het de romantiek die H\u00e9l\u00e8ne naar het spel trekt. Ze werkt als kamerverzorgster in een hotel en ziet op een\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1070-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6197,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/08\/13\/lachen-om-lale-gul-op-zn-frans\/","url_meta":{"origin":7687,"position":4},"title":"Lachen om Lale G\u00fcl op z\u2019n Frans","author":"Francisco","date":"13 augustus 2023","format":false,"excerpt":"De 45-jarige Youssef Salem is schrijver maar met weinig succes, om het zacht uit te drukken. Totdat hij een roman schrijft over opgroeien in een Algerijns-Frans gezin en de daarbinnen geldende taboes op seks en andere zaken. De hoofdpersoon uit zijn roman is als klein jongetje bang gemaakt voor seks\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7837.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7837.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7837.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7837.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7837.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_7837.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6930,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/05\/26\/de-drie-musketiers-voelen-plots-verdomd-actueel\/","url_meta":{"origin":7687,"position":5},"title":"De Drie Musketiers voelen plots verdomd actueel","author":"Francisco","date":"26 mei 2024","format":false,"excerpt":"In Milady, het vervolg op de Drie Musketiers verfilming d\u2019Artagnan, duikt ineens een zwarte musketier op. Je zou het misschien niet verwachten maar die heeft echt bestaan. Hij komt weliswaar niet voor in de verhalen van Alexandre Dumas maar Aniaba was een prins uit de huidige Ivoorkust die in 1688\u2026","rel":"","context":"In "Film"","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_4284-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7687"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8943,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7687\/revisions\/8943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}