{"id":8011,"date":"2025-07-15T12:29:35","date_gmt":"2025-07-15T10:29:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=8011"},"modified":"2026-03-14T23:07:48","modified_gmt":"2026-03-14T22:07:48","slug":"helaas-pindakaas-alles-is-weer-anders-dan-je-denkt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/07\/15\/helaas-pindakaas-alles-is-weer-anders-dan-je-denkt\/","title":{"rendered":"Helaas pindakaas, alles is weer anders dan je denkt"},"content":{"rendered":"\n

Het is het populairste operalied, dus natuurlijk ken jij deze aria<\/a> ook. L\u2019amour est une oiseau rebelle<\/em>, ook wel bekend als Habanera. Liefde is een rebelse vogel. Een intrigerende zin want vogels worden geacht vrij te zijn en wie vrijheid heeft, hoeft niet opstandig te zijn. Tenzij er iets veroverd moet worden. In dit geval generaal Don Jos\u00e9. Carmen, uit de gelijknamige 150-jarige oude opera, zingt het hem waarschuwend toe. De opera draait om hun relatie die \u2018complicated\u2019 is, alleen al omdat Don Jos\u00e9 op het punt staat te trouwen. De liefde, die opstandige vogel, maakt er een puinhoop van. Daar gaat niet alleen de tekst over, je voelt het ook aan de muziek, een spel van aantrekken en wegduwen.<\/p>\n\n\n\n

Je kent wellicht ook de componist Georges Bizet. Maar onlangs kwam ik er tot mijn stomme verbazing achter dat dat niet klopt. De muziek van Habanera is geschreven door de Baskische componist Sebastian Iradier als El Arreglito<\/a>. Bizet verklaarde later dat hij dat niet wist, dat hij zocht naar traditionele Spaanse volksmuziek en het daarbij tegenkwam. Toen hij eenmaal ontdekte wie de componist was voegde hij met een aantekening diens naam toe aan de partituur. <\/p>\n\n\n\n

Wat het nog interessanter maakt is dat je wellicht nog nooit van Sebastian Iradier gehoord hebt maar dat je een ander lied van hem zeker kent. Het door hem geschreven La Paloma is het meest vertolkte Spaanstalige lied ter wereld en staat qua aantal covers gelijk met Yesterday van The Beatles. Julio Iglesias<\/a> maakte een beroemde versie maar ook Elvis Presley<\/a> vertolkte het. In Nederland scoorde Mireille Matthieu er een hit<\/a> mee. <\/p>\n\n\n\n

Iradier was in zijn tijd een populaire componist. Hij reisde de wereld over, onder andere naar Cuba waar het genre Habanera ontstond op basis van Afrikaanse muziek, trad op in Parijs, verkeerde in de hoogste kringen en ontmoette onder andere de schrijver Prosper Merim\u00e9e die een beroemde novelle naliet: Carmen. Dat is dan weer het verhaal waar Bizet later zijn opera op baseerde. Ik las het heel lang geleden. Het klinkt allemaal zeer gepassioneerd en sensueel maar Carmen gaat uiteindelijk om een geval van femicide. Tegelijkertijd is Carmen een feministe avant la lettre. Met die insteek heeft Fran\u00e7ois Mauduit er een dansvoorstelling<\/a> van gemaakt. Zelf werd ik er ooit door geraakt door de verfilming<\/a> van Carlos Saura.<\/p>\n\n\n\n

De opera is een heel ander verhaal. Aanvankelijk was die niet succesvol en omstreden vanwege het sensuele karakter. Pas later veranderde dat. <\/p>\n\n\n\n

Ik lees op Wikipedia dat Emma Calv\u00e9<\/a> de aria 1000 keer uitvoerde. Calv\u00e9? Het zal toch niet? Nee, maar zo ontdekte ik wel dat het beroemde pindakaasmerk van oorsprong Frans<\/a> is. Gek dat ik daar nooit aan gedacht heb, ondanks de \u00e9. <\/p>\n\n\n\n

Pindakaas van Calv\u00e9, Hollandser kan niet. Toch? Nou, de eerste pindakaas werd in Nederland op de markt gebracht door een Surinaamse bakker, dat merk bestaat nog steeds<\/a>. Calv\u00e9 volgde pas vier jaar later. Dat heeft allemaal verder niks met Carmen te maken behalve dan dat alles anders zit dan je denkt. Onthou dat als iemand weer eens zegt \u2018het is gewoon zo dat\u2026\u2019<\/p>\n\n\n\n

PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week<\/a><\/strong>, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Doe net als meer dan tweeduizend andere lezers en abonneer je hier gratis<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

foto: Vera de Kok, Wikipedia<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het is het populairste operalied, dus natuurlijk ken jij deze aria ook. L\u2019amour est une oiseau rebelle, ook wel bekend als Habanera. Liefde is een rebelse vogel. Een intrigerende zin want vogels worden geacht vrij te zijn en wie vrijheid heeft, hoeft niet opstandig te zijn. Tenzij er iets veroverd moet worden. In dit geval… Lees verderHelaas pindakaas, alles is weer anders dan je denkt<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8012,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Ik las dat het beroemde nummer uit de opera van Carmen helemaal niet door Bizet geschreven is. Dus ging ik op onderzoek...","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[5],"tags":[99,52,196],"class_list":["post-8011","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leven","tag-geschiedenis","tag-leven","tag-muziek","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/Calve_pindakaas_-_Rotterdam_2025.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":626,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2006\/10\/12\/floorshow-4\/","url_meta":{"origin":8011,"position":0},"title":"Floorshow","author":"Francisco","date":"12 oktober 2006","format":false,"excerpt":"Zaterdag in de Floorshow: Judith Visser over haar roman Tegengif waarin een vrouw prostitu\u00e9e wordt om de liefde uit haar leven te bannen. Het boek veroorzaakte al voor verschijnen een rel: was het wel fictie? Opera-ster Marco Bakker over Cats de musical en zijn hoofdrol als Oom Deuteromium. Rotterdams Lef\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"jv1.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/jv1.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":521,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2006\/03\/05\/nieuwe-buren\/","url_meta":{"origin":8011,"position":1},"title":"Nieuwe buren","author":"Francisco","date":"5 maart 2006","format":false,"excerpt":"Zoals Amsterdam sinds de jaren zeventig zijn eigen kolonie wilde papegaaien heeft in het Vondelpark zo kent San Francisco de 'Wild Parrots of Telegraph Hill', een troep die begon met een stuk of veertig exemplaren. Niemand weet waar de vogels vandaan kwamen, ze waren er gewoon ineens. En ze bleven.\u2026","rel":"","context":"Soortgelijk bericht","block_context":{"text":"Soortgelijk bericht","link":""},"img":{"alt_text":"wpth.jpg","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/log\/img\/wpth.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5962,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/05\/18\/gewiste-geschiedenis\/","url_meta":{"origin":8011,"position":2},"title":"Gewiste geschiedenis","author":"Francisco","date":"18 mei 2023","format":false,"excerpt":"\u201cMoedige vrouwen worden vergeten, moordzuchtige mannen worden herinnerd.\u201d Het is een zin die gisteravond vanaf het podium van de Schouwburg klonk en blijft hangen. Ik moest denken aan Violet Gibson, over wie ik recent schreef. En aan Mary Seacole. En ik zou er aan meer willen denken maar ja, heldinnen\u2026","rel":"","context":"In "Kunst"","block_context":{"text":"Kunst","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/kunst\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3717-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3717-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3717-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3717-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3717-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3717-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7887,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2025\/05\/12\/de-stad-als-paradijs\/","url_meta":{"origin":8011,"position":3},"title":"De stad als paradijs","author":"Francisco","date":"12 mei 2025","format":false,"excerpt":"\u2018Straten worden tuinen\u2019 belooft een affiche van de stad Parijs. En verdomd het is waar. Overal zie je bloemenperken, plantenbakken, plantsoentjes. De natuur voelt zich weer zo welkom dat in de smalste spleten planten groeien. Eerder al deelde de stad gratis planten uit aan bewoners. Dat is niet alleen vanwege\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2185-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2185-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2185-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2185-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2185-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2185-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5457,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/11\/29\/gebroken-harten\/","url_meta":{"origin":8011,"position":4},"title":"Gebroken harten","author":"Francisco","date":"29 november 2022","format":false,"excerpt":"Vijf afvalzakken gevuld met hangsloten. Losgebroken sloten. Op het ijzer van de hangers staan initialen, namen en data geschreven. Dit zijn de liefdessloten die stelletjes bevestigen aan Parijse bruggen, de sleutel gooien ze daarna ritueel in de Seine om zo gezamenlijk het lot te bezegelen, of misschien wel te bezweren.\u2026","rel":"","context":"In "Leven"","block_context":{"text":"Leven","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/leven\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_5878.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_5878.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_5878.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_5878.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_5878.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_5878.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5818,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/03\/24\/de-vrouw-die-een-aanslag-pleegde-op-mussolini\/","url_meta":{"origin":8011,"position":5},"title":"De vrouw die een aanslag pleegde op Mussolini","author":"Francisco","date":"24 maart 2023","format":false,"excerpt":"De kans is groot dat je nog nooit van Violet Gibson hebt gehoord. In 1926 probeerde ze de Italiaanse dictator Mussolini te vermoorden. Het lukte bijna en de vraag is hoe de wereld er dan uit had gezien. De 49-jarige Ierse aristocrate reisde naar Rome en wachtte de fascist die\u2026","rel":"","context":"In "Muziek"","block_context":{"text":"Muziek","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/muziek\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0619.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0619.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0619.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0619.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8011","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8011"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8011\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8853,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8011\/revisions\/8853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}