{"id":9318,"date":"2026-07-03T10:05:49","date_gmt":"2026-07-03T08:05:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/07\/03\/opgesloten-in-een-wereld-zonder-kennis\/"},"modified":"2026-07-03T10:05:49","modified_gmt":"2026-07-03T08:05:49","slug":"opgesloten-in-een-wereld-zonder-kennis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/07\/03\/opgesloten-in-een-wereld-zonder-kennis\/","title":{"rendered":"Opgesloten in een wereld zonder kennis"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AI doet alles voor je. Je hoeft niks meer te weten of te kunnen. Je auto bijvoorbeeld rijdt zelf, inclusief het vinden van de route. En dan, als je daar helemaal aan gewend bent en geen idee meer hebt hoe je een auto moet besturen of een kaart kunt lezen, valt op een dag overal de elektriciteit uit. Als je dat een interessant idee vindt, is dit ook een boek voor jou.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">\u2018Ik die nooit een man gekend heb\u2019 is een roman van de Belgische schrijfster en psychologe Jacqueline Harpman die dertig jaar na verschijnen, en ruim tien jaar na haar overlijden, een wereldwijde bestseller werd. En terecht.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">Het boek werd herontdekt ten tijde van de pandemie, toen iedereen op zoek was naar verhalen die aansloten bij de collectieve wanhoop die zich over de wereld verspreidde. Daarna werd het omarmd door BookTok, de onstilbare leeshonger van Gen Z die wordt aangejaagd op TikTok. Het boek wordt wel \u2018de Handmaids Tale van Gen Z\u2019 genoemd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">Die hype is natuurlijk geweldig maar de feministische sciencefiction roman is veel meer dan een hype. Het is een klassieker over een angstaanjagende wereld die nu duidelijker aan de horizon verschijnt dan in de zorgeloze jaren \u201890 toen dystopie\u00ebn werden weggelachen. Alles zou alleen maar beter worden, was indertijd de overheersende gedachte. In die na\u00efeve optimistische denkwereld past \u2018Ik die nooit een man heb gekend\u2019 totaal niet,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">De hoofdpersoon is een jonge meid die samen met 39 volwassen vrouwen opgesloten zit in een kooi die zich bevindt in een kerkerachtige ruimte waar nooit daglicht binnenkomt. Er is geen verschil tussen dag en nacht, noch enig besef van tijd. Ze worden bewaakt door mannelijke cipiers die geen woord zeggen en er streng op toezien dat de vrouwen geen groep kunnen vormen. Zo mogen ze elkaar niet aanraken. Geen van de gevangenen weet waarom ze daar zitten, noch hoe lang maar het moet al jaren zijn. De hoofdpersoon is de enige die de gewone wereld nooit gekend heeft en aan de hand van herinneringen van de anderen zich een beeld probeert te vormen van hoe een normaal leven er uit zou zien. Dat valt niet mee want de vrouwen weten niet veel. De meesten hebben nooit een opleiding gevolgd of kennis in de praktijk gebracht. Ze zijn voor hun voedsel en voortbestaan volledig afhankelijk van de mannen die hen opgesloten houden.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">Als dat al dystopisch klinkt, dit is nog maar het begin. Ik ga er verder niks over zeggen omdat het verhaal indringender is als je, net als de hoofdpersoon, geen idee hebt wat je te wachten staat.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">De roman is een ode aan parate kennis, een fenomeen dat door de opkomst van AI meer dan ooit in de geschiedenis van de mensheid onder druk staat. Niet door, zoals voorheen gebeurde, kennis te verbieden maar door de vestiging van het idee dat het vergaren van kennis om daar vervolgens zelf iets nieuws uit destilleren, volstrekt overbodig is. Waarom al die moeite doen als tech het voor je doet. Waarom een taal leren als je Google Translate hebt? Wie zonder kennis is, wordt vanzelf machteloos.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">Een ander actueel aspect van het verhaal is de verhouding tussen het individu en het collectief. Het neoliberalisme heeft in de afgelopen decennia het concept van de samenleving, die ondersteund wordt door een zorgzame overheid, vrijwel vernietigd door alles te reduceren tot economie en de concurrentie tussen iedereen aan te jagen. De vrouwen weten dat ze alleen gezamenlijk iets kunnen bereiken maar worstelen met hoe ze zich tot elkaar moeten verhouden. Er wordt aan alle kanten verhinderd dat ze een collectief kunnen vormen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\">De Franstalige Harpman kon putten uit haar eigen ervaringen. Als joods kind moest ze in de Tweede Wereldoorlog met haar familie naar Casablanca vluchten. Na de oorlog keerde ze terug en verbleef ze twee jaar gedwongen in een sanatorium. Ze ging pas op latere leeftijd studeren en verdiepte zich na de psychologie in natuurkunde en ruimtevaart. Ze schreef een reeks boeken, romans, scenario\u2019s en haar werk werd regelmatig bekroond. Ze overleed in 2012 op 82-jarige leeftijd. Tiktok heeft ze nooit gekend.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"p2 wp-block-paragraph\"><em>Ik die nooit een man heb gekend. Jacqueline Harpman. Vertaling Peggy van der Leeuw. 192 p. <a href=\"https:\/\/www.uitgeverijorlando.nl\/jacqueline-harpman-ik-die-nooit-een-man-heb-gekend\/\">Uitgeverij Orlando.<\/a>&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Om minder afhankelijk te zijn van social media maak ik iedere zondag een nieuwsbrief met tips, ervaringen en idee\u00ebn.&nbsp;<a href=\"https:\/\/open.substack.com\/pub\/indeweek\">Abonneer je nu gratis<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AI doet alles voor je. Je hoeft niks meer te weten of te kunnen. Je auto bijvoorbeeld rijdt zelf, inclusief het vinden van de route. En dan, als je daar helemaal aan gewend bent en geen idee meer hebt hoe je een auto moet besturen of een kaart kunt lezen, valt op een dag overal&#8230; <a href=\"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/07\/03\/opgesloten-in-een-wereld-zonder-kennis\/\" class=\"readmore\">Lees verder<span class=\"screen-reader-text\">Opgesloten in een wereld zonder kennis<\/span><span class=\"fa fa-angle-double-right\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9317,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Tientallen vrouwen zitten jarenlang opgesloten in een kerker, zonder dat ze weten waarom. Deze herontdekte roman uit 1995, die dankzij BookTok nu wereldwijd gelezen wordt, is griezelig actueel. ","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[49],"tags":[141,130,27,358],"class_list":["post-9318","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-boeken","tag-boeken","tag-feminisme","tag-literatuur","tag-sciencefiction","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_6422-1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":5974,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/05\/25\/revolutionair-kookboek-wel-helaas-zonder-recepten\/","url_meta":{"origin":9318,"position":0},"title":"Revolutionair kookboek, wel zonder recepten helaas","author":"Francisco","date":"25 mei 2023","format":false,"excerpt":"\u201cEen betere wereld begint misschien niet bij jezelf maar wel bij de wil om in een betere wereld te leven,\u201d schrijven de filosofische tweelingbroers Arthur en Jarmo Berkhout tegen het einde van hun boek \u2018Anti-nihilisme. Engagement in de 21ste eeuw'. Die zin trof me om drie redenen. De eerste is\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3970.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3970.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3970.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3970.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3970.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3970.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6320,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/09\/17\/bang-voor-je-eigen-schuldgevoel\/","url_meta":{"origin":9318,"position":1},"title":"Bang voor je eigen schuldgevoel","author":"Francisco","date":"17 september 2023","format":false,"excerpt":"Ik ging naar Roter Himmel zonder een idee te hebben wat ik ging zien, behalve dat het een verhaal is over jonge mensen in een afgelegen zomerhuis, middenin de bossen. Dat moet jij eigenlijk ook doen, de film zien zonder iets te weten. Daarom houd ik het kort en zal\u2026","rel":"","context":"In &quot;Film&quot;","block_context":{"text":"Film","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/film\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1117.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1117.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1117.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1117.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1117.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1117.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":8511,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/02\/25\/de-belangrijkste-straat-uit-mijn-leven\/","url_meta":{"origin":9318,"position":2},"title":"De belangrijkste straat uit mijn leven","author":"Francisco","date":"25 februari 2026","format":false,"excerpt":"Een dunne roman van 100 bladzijden waar ik een jaar over deed, waar ik drie, vier of vijf keer opnieuw in ben begonnen, een boek dat ik steeds weglegde maar dat iedere keer weer opdook, op de hoek van mijn bureau, in mijn tas, halverwege een stapel, als een boemerang\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8082.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8082.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8082.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8082.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8082.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_8082.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7337,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/08\/02\/fantasie-of-fantasy-dat-is-een-wereld-van-verschil\/","url_meta":{"origin":9318,"position":3},"title":"Fantasie of fantasy, dat is een wereld van verschil","author":"Francisco","date":"2 augustus 2024","format":false,"excerpt":"Op weg naar Parijs, om daar een cursus Frans te volgen, kocht ik bij een tankstation waar de Flixbus een tussenstop maakte in een overmoedige bui een boek dat ik niet kende,\u00a0noch ooit van gehoord had. Een goedkope pocketeditie van een 25 jaar oude megabestseller. Ik probeerde de eerste regels\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/sf2007.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/sf2007.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/sf2007.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/sf2007.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/sf2007.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/sf2007.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":5265,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2022\/09\/12\/niemand-kan-ontsnappen-uit-hotel-savoy\/","url_meta":{"origin":9318,"position":4},"title":"Niemand kan ontsnappen uit Hotel Savoy","author":"Francisco","date":"12 september 2022","format":false,"excerpt":"Het boek uit 1924 is bijna honderd jaar oud maar de sfeer die het oproept voelt als die vandaag. Nooit eerder in mijn leven voelde ik me zo opgesloten in de geschiedenis als nu. Vluchten kan niet meer. In Hotel Savoy van de Oostenrijkse schrijver Joseph Roth arriveert de hoofdpersoon\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3338.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6334,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/09\/25\/mijn-herontdekking-van-heine\/","url_meta":{"origin":9318,"position":5},"title":"Mijn herontdekking van Heine","author":"Francisco","date":"25 september 2023","format":false,"excerpt":"Onder rechtse mannen is het heel populair om te verkondigen dat ze vaak aan het Romeinse rijk denken. Ik weet mijn rechtsheid aardig te bedwingen dus ik heb er normaal gesproken geen last van maar dit weekend wel. Dat komt zo: in de film Roter Himmel, waar ik onlangs erg\u2026","rel":"","context":"In &quot;Boeken&quot;","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1531.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1531.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1531.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_1531.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9318"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9318\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}