{"id":9320,"date":"2026-07-05T16:57:54","date_gmt":"2026-07-05T14:57:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/?p=9320"},"modified":"2026-07-05T17:27:36","modified_gmt":"2026-07-05T15:27:36","slug":"een-boek-waarvan-je-nog-niet-weet-dat-je-het-echt-moet-lezen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/07\/05\/een-boek-waarvan-je-nog-niet-weet-dat-je-het-echt-moet-lezen\/","title":{"rendered":"Een boek waarvan je nog niet weet dat je het echt moet lezen"},"content":{"rendered":"\n

Min of meer toevallig kocht ik in de museumwinkel van Pompeii<\/a> het boek \u2018The Buried City, Unearthing the Real Pompeii<\/a>\u2019 geschreven door Gabriel Zuchtriegel<\/a>, directeur van deze monumentale, verzwolgen stad. Toevallig, omdat ik wat zocht om mijn aanzwellende kooplust te stillen en ik geen zin had in een koelkastmagneet die in een la verdwijnt, het zoveelste t-shirt dat ik nooit zal dragen of een prentenboek dat ongeopend in de boekenkast terechtkomt. Dat op de cover een blurb van Stephen Fry prijkte \u2018Het beste boek dat ik ooit las over Pompeii\u2019 hielp ook. Ik had namelijk nog nooit een boek over de stad gelezen dus kon ik maar beter meteen het beste nemen. In de trein terug naar Napels begon ik te lezen en ik hield niet meer op tot ik het uit had, slechts onderbroken door een maaltijd, wat nachtrust, een aanvullend bezoek aan het archeologisch museum en twee WK-wedstrijden ter voorbereiding op de nagelbijtende match van komende donderdag.<\/p>\n\n\n\n

Zuchtriegel greep me meteen al bij de kladden door te beschrijven waar de miljoenen bezoekers aan zijn werelderfgoed voor meer dan 90 procent uit bestaan. De eerste groep zijn de \u2018verzamelaars\u2019, de mensen bij wie kunst, geheel in de geest van het kapitalisme, vooral draait om vergaren. Het zijn niet alleen de superrijken die dergelijke kunst kunnen aanschaffen maar ook de bezoekers die hun eigen \u2019souvenirs\u2019 meenemen, stenen of andere onderdelen die ze tijdens een bezoek achterover drukken. Voor hen hebben de oude goden een verrassing in petto: er rust een vloek op alles wat je meeneemt uit de verdoemde stad. Zuchtriegel vertelt dat ze voortdurend pakjes ontvangen van spijtoptanten met daarin geretourneerde souvenirs. Hij citeert smakelijk uit correspondentie om te laten zien wat voor ongeluk de diefstal de daders heeft gebracht.<\/p>\n\n\n\n

Daarnaast is er een ander soort bezoeker-verzamelaar. Mensen die een bucketlist afwerken, voornamelijk samengesteld uit de bucketlists van anderen, zonder dat ze werkelijk een besef hebben waarom. En tot slot de onwetende bezoekers die arriveren in het kielzog van hun partner. Kijk, hij had het over mij!<\/p>\n\n\n\n

Ik bezocht Pompeii maar wist er vooraf eigenlijk helemaal niks van, behalve wat iedereen weet: de stad werd in het jaar 79 getroffen door een vulkaanuitbarsting die de inwoners volledig verraste. De stad werd bedolven en pas honderden en honderden jaren later herontdekt.<\/p>\n\n\n\n

Zuchtriegel, een begenadigd verteller, maakte meteen duidelijk dat ik niet verloren ben, dat mijn onkunde geen hindernis hoeft te zijn. De archeologische geschiedschrijving mist volgens hem namelijk een belangrijke component: de beleving. Archeologen inventariseren en onderzoeken nauwkeurig, \u2018zoveel stenen van deze afmeting stammend uit die en die tijd\u2019, maar laten de beleving buiten beschouwing. Het is alsof je de Negende Symfonie van Beethoven louter beschrijft in noten, motieven en instrumenten maar nooit ingaat op wat het meesterwerk doet met je ziel. Zuchtriegel schreef dit boek om dat goed te maken. Hij brengt Pompeii en de archeologie tot leven op een manier die me op een gegeven moment letterlijk tot tranen roerde. Je kunt dit boek ook makkelijk lezen als je nog nooit in Pompeii bent geweest want dit monument, zo maakt hij duidelijk, gaat over ons allemaal en ook over onze tijd. Verdiep je in Pompeii en je begrijpt de wereld wat beter. Zo werd mijn bezoek geen kruisje op de bucketlist maar een ingrijpende ervaring. <\/p>\n\n\n\n

Een voorbeeld is het debat over gender dat de laatste jaren zo hevig woedt. Zuchtriegel bespreekt in Pompeii aangetroffen kunstwerken die de conservatieve, in beton gegoten opvatting \u2018er zijn alleen mannen en vrouwen\u2019 op de helling zet. De Romeinen, en de Grieken waar ze veel van over hebben genomen, dachten niet in zo\u2019n strikte verdeling. Net zoals dat je niet bij hen hoefde aan te komen met een discussie over homoseksualiteit want het hele idee dat je mensen verdeelt in hetero- en homoseksuelen zou volstrekt belachelijk op ze zijn overgekomen.<\/p>\n\n\n\n

Het boek maakt op speelse wijze duidelijk hoe ons denken zit opgesloten in concepten waarvan we onszelf niet bewust zijn. Als het gaat om seksualiteit is het christendom een belangrijke aanjager van de beperkte opvattingen. Nogal wat opgegraven kunst uit Pompeii is erotisch van aard. Een deel daarvan is te zien in de \u2018Geheime Kamer\u2019 van het archeologisch museum in Napels. Die kamer heet zo omdat de ruimte lange tijd ontoegankelijk was en alleen volwassen mannen naar binnen mochten. Je zou misschien denken dat dat iets van vroeger is maar Zuchtriegel vertelt dat hij meteen in de problemen kwam toen hij argeloos een foto van zo\u2019n kunstwerk op Instagram en Facebook plaatste. Die werd door Meta direct verwijderd. <\/p>\n\n\n\n

Pompeii kon voordat het verwoest werd alleen maar functioneren dankzij slavernij. En juist over die slaven is amper iets bekend. Zuchtriegel beschrijft hoe zijn team een vrijwel intact verblijf weet bloot te leggen en hoe daaruit de leefomstandigheden zijn te achterhalen. Dat vinden we natuurlijk schokkend maar de auteur vraagt zich fijntjes af hoe archeologen, die over een paar eeuwen de naaiateliers in Bangladesh opgraven, zullen kijken naar de Westerse welvarende samenlevingen. Hij vertelt ook hoe de slinger door kan slaan naar de andere kant. Een cultureel kennelijk overgevoelige organisatie in Londen vroeg hem of hij het woord \u2018slaaf\u2019 in de titel van zijn lezing wilde veranderen in \u2018tot slaaf gemaakte\u2019. Die laatste term komt voort uit het Amerikaanse debat over de transatlantische slavernij, waarvan de gevolgen tot op de dag van vandaag doorwerken. De ontvoerde Afrikanen raakten immers niet alleen hun vrijheid kwijt maar werden ook nog eens beroofd van hun hele levensgeschiedenis.<\/p>\n\n\n\n

Bij de Romeinen lag dat anders. Weliswaar zagen zij slaven evenmin als mensen maar als dingen, gereedschappen die je kunt bezitten maar de slavernij was niet onherroepelijk. Gladiatoren bijvoorbeeld die ook allemaal slaaf waren, kregen na tien gevechten hun vrijheid terug, als ze tenminste nog leefden. Na verloop van jaren werden andere slaven vrijgelaten, of beter gezegd, veelal op straat gedumpt. De gevolgen van dat grootschalige onrecht zijn niet meer terug te vinden. Iedereen kan voorouders hebben die onder de Romeinen slaaf zijn geweest maar niemand merkt daar iets van, in tegenstelling tot bij de nazaten van de transatlantische slavernij die daar dagelijks mee geconfronteerd worden. Het is dan ook onterecht om die twee geschiedenissen gelijk te stellen. Vandaar dat Zuchtriegel het bij zijn lezing over Pompeii hield op de term slaven.<\/p>\n\n\n\n

Zo wordt door het boek de geschiedenis steeds actueler. Neem het voorbeeld van de christenen. Dat waren aanvankelijk leden van een wereldvreemde sekte, gesticht door een ter dood veroordeelde crimineel, die wereldvreemde opvattingen predikten, zoals dat je je vijand de andere wang moet toekeren. Voor de Romeinen was dat woke gelul. Een extra irritante eigenschap van de christenen was dat ze de overtuiging huldigden dat zij het enige ware geloof hadden, dat met hen de wereld zelfs opnieuw begon. De andere wang bleek daarbij toch niet zo tolerant want ze verketterden andere religies, waaronder die van de Romeinen. Dat maakte hen weinig sympathiek in de ogen van hun medebewoners. Vervolgens vloog Rome in brand. Keizer Nero zocht een zondebok en hup\u2026. daar gingen ze voor de leeuwen. The rest is history, qui se r\u00e9p\u00e8te<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Het boek is vorig jaar ook in het Nederlands verschenen, als De Betovering van de Ondergang<\/a>, maar die uitgave lijkt nogal weinig aandacht gekregen te hebben. Hier geen Sunday Times Bestseller. Ik trof alleen in NRC een recensie<\/a>. Voor mij weer eens het bewijs dat Nederland verzwolgen wordt door culturele en intellectuele desinteresse, daar hebben we helemaal geen vulkaan voor nodig.<\/p>\n\n\n\n

Om minder afhankelijk te zijn van social media maak ik iedere zondag een nieuwsbrief met tips, ervaringen en idee\u00ebn. Abonneer je nu gratis<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Min of meer toevallig kocht ik in de museumwinkel van Pompeii het boek \u2018The Buried City, Unearthing the Real Pompeii\u2019 geschreven door Gabriel Zuchtriegel, directeur van deze monumentale, verzwolgen stad. Toevallig, omdat ik wat zocht om mijn aanzwellende kooplust te stillen en ik geen zin had in een koelkastmagneet die in een la verdwijnt, het… Lees verderEen boek waarvan je nog niet weet dat je het echt moet lezen<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9321,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"In Pompeii kocht ik bij toeval een boek over deze mysterieuze stad dat ik in \u00e9\u00e9n adem uitlas en me veel wijzer maakte over de wereld waar we nu in leven.","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[49],"tags":[141,99],"class_list":["post-9320","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-boeken","tag-boeken","tag-geschiedenis","content-layout-excerpt-thumb"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6705.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":4105,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2019\/05\/14\/verwoesten-is-makkelijk\/","url_meta":{"origin":9320,"position":0},"title":"Verwoesten is makkelijk","author":"Francisco","date":"14 mei 2019","format":false,"excerpt":"Een paar maanden geleden prees iemand op Twitter een oud boek aan dat tot de meest gekoesterde exemplaren uit zijn boekenkast hoorde. Lost Treasures of Europe, een fotoboek uit 1946 met 427 foto\u2019s van gebouwen en kunstschatten die in de Tweede Wereldoorlog verwoest zijn. Ik aarzelde geen moment en bestelde\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_3507.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":5886,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2023\/04\/25\/niets-is-wat-het-lijkt\/","url_meta":{"origin":9320,"position":1},"title":"Niets is wat het lijkt","author":"Francisco","date":"25 april 2023","format":false,"excerpt":"Luister is een roman die draait om een jonge vrouw die in de jaren tachtig naar Parijs gaat. Of liever gezegd vlucht. Ze vindt een baan als au pair en komt bij een merkwaardig stel terecht. Of zijn Parijzenaars gewoon allemaal zo afstandelijk? Dat weet ze niet. Zoals ze veel\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/image-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":6909,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/05\/15\/de-roman-waar-ik-liever-niet-aan-denk-doet-zijn-titel-eer-aan\/","url_meta":{"origin":9320,"position":2},"title":"De roman Waar ik liever niet aan denk, doet zijn titel eer aan","author":"Francisco","date":"15 mei 2024","format":false,"excerpt":"Ik leg voortdurend lijstjes aan van boeken die ik wil lezen. Maar uiteindelijk lees ik hele andere, die min of meer toevallig op m\u2019n pad komen. Dat geldt overigens niet alleen voor boeken. Ik heb hetzelfde met films, recepten, zelfs vakanties. De todo-lists moeten mijn impulsieve gedrag bezweren, tevergeefs want\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0340-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0340-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0340-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0340-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0340-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_0340-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7401,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/08\/25\/de-schat-die-verborgen-ligt-in-oude-boeken-die-niemand-meer-leest\/","url_meta":{"origin":9320,"position":3},"title":"De schat die verborgen ligt in oude boeken die niemand meer leest","author":"Francisco","date":"25 augustus 2024","format":false,"excerpt":"Als ik op straat zo'n minibiebkastje zie staan met gratis te lenen boeken, of door een antiquariaat snuffel tussen boeken die iedereen allang vergeten is, voelt het vaak alsof ik op een begraafplaats ben. Er is leven maar het is voorbij. Wie gaat nog boeken lezen die 40 jaar geleden\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6473.jpeg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6473.jpeg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6473.jpeg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6473.jpeg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6473.jpeg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/IMG_6473.jpeg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":9185,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2026\/05\/20\/overboord-geslagen\/","url_meta":{"origin":9320,"position":4},"title":"Overboord geslagen","author":"Francisco","date":"20 mei 2026","format":false,"excerpt":"Kun je gepocheerde eieren warm houden in de oven? Ik vraag dit niet voor een vriend maar voor mezelf omdat ik er op stuitte in een boek.\u00a0 De kok pocheerde ze normaal gesproken om tien over acht en legde ze in de oven om ze warm te houden, totdat de\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2779.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2779.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2779.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2779.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2779.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2779.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":6833,"url":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/2024\/04\/21\/een-parisienne-in-de-hel-van-rotterdam\/","url_meta":{"origin":9320,"position":5},"title":"Een Parisienne in de hel van Rotterdam","author":"Francisco","date":"21 april 2024","format":false,"excerpt":"Bienvenue \u00e0 Rotterdam is een \u2018dun\u2019 ebook dat ik tegenkwam ik tijdens mijn zoektocht naar makkelijk te lezen Franstalige boeken. Het is het relaas van Anne-B\u00e9n\u00e9dicte Loz\u00e9 over Annie, een Parisienne uit de Marais, de hipste wijk van Parijs, die verliefd werd op een Nederlander. Toevallig wat Anne-B\u00e9n\u00e9dicte zelf ook\u2026","rel":"","context":"In "Boeken"","block_context":{"text":"Boeken","link":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/category\/boeken\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2470-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2470-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2470-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2470-1.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2470-1.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-content\/\/img_2470-1.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9320"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9324,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9320\/revisions\/9324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciscovanjole.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}