Tot mijn lichte schrik ontdekte ik dat ik geen kraanvogels meer kon vouwen. Voor me op tafel lag een vierkant papier. De eerste stap wist ik nog wel. Breng twee punten naar elkaar zodat er een driehoek ontstaat. Herhaal dat nog een keer. Of wacht\u2026 moest ik misschien eerst iets anders doen? Het automatisme dat er altijd was geweest bleek verdwenen. Ik probeerde in mijn geheugen te graven, niet zozeer naar de stap voor stap instructies maar naar het patroon van handelingen, naar de routine. Mijn hele leven kon ik gedachteloos uit een stuk papier een vogel vouwen en nu was die kennis verdwenen.<\/p>\n\n\n\n
Ik zal een jaar of 12 geweest zijn toen in ons ouderlijk huis enkele dagen een Japanse vriendin van mijn zus kwam logeren. Zij leerde me origami, de kunst van het papiervouwen. We waren er hele middagen zoet mee, ook omdat in het dorp gewoonweg weinig anders te doen was.<\/p>\n\n\n\n
De kraanvogel vond ik het mooist en onthield ik. Wellicht ook vanwege de senbazuru<\/em>, de Japanse mythe dat als je 1000 kraanvogels hebt gevouwen het geluk je tegemoet komt. Ik ben weliswaar officieel niet bijgelovig maar zo\u2019n buitenkansje wilde ik toch niet laten lopen. Dus als ik ergens tijd doorbracht en niks te doen had, pakte ik een stuk papier en vouwde een kraanvogel. Het was ook altijd een goede conversation starter<\/em>, wat mij vanwege mijn permanente onzekerheid en sociale onhandigheid niet slecht uit kwam. Je kunt er uit het niets iemand een cadeautje mee overhandigen. Ik deed dat overigens niet heel vaak, zeg eens per jaar. <\/p>\n\n\n\n Totdat ik dus een tijd terug merkte dat ik het niet meer kon. Het was kennelijk gewoon te lang geleden dat ik het nog gedaan had. Jaren. In tegenstelling tot mijzelf zijn mijn hersenen zeer effici\u00ebnt. Als ze merken dat ik kennis niet meer gebruik of nodig hebben gooien ze die weg, enkele uitzonderingen daargelaten, zoals mensen of gebeurtenissen die ik juist liever wil vergeten. Maar laat me Freud even buiten de deur houden.<\/p>\n\n\n\n De kraanvogeltechniek was weggegooid, opgeruimd, uitgewist. Het voelde als verlies. Natuurlijk, Google zou me vast kunnen helpen maar dat wilde ik niet. Ik wilde het uit mezelf weten, genieten van het kennisgenot. Een vreemde taal beheersen geeft ook meer levensvreugde dan Google Translate gebruiken.<\/p>\n\n\n\n Waarom vouwde ik nooit meer kraanvogels? Vanwege het ding waar je nu naar kijkt en waar ik deze woorden op typ. De smartphone. Als er een verloren moment is, slurpt die dat op. Ik vouwde daarom nooit meer kraanvogels, omdat scrollen het verdrong. En nu kan ik het niet meer. Ik ben onbedoeld iets kwijtgeraakt.<\/p>\n\n\n\n Ik kwam ook over de kraanvogel te denken omdat ik laatst met een vriendin in de bioscoop was en een schaakbord zag staan. Zullen we? Ze reageerde enthousiast. Ik schaak graag, doe iedere dag wel een paar zetten via de Social Chess app op mijn iPhone. Ik ben er, zoals in alles, niet heel goed in en blijf ook hier steken op het eeuwige beginnersniveau maar ik vind het leuk. Net als de onbekende met wie ik al twee jaar schaak en waarvan ik alleen weet dat ze de wereld rondreist. Steeds beginnen we een nieuw potje. Zij is net iets beter dan ik, maar niet altijd dus dat houdt de spanning er in.<\/p>\n\n\n\n We namen plaats achter het schaakbord in de bioscoopfoyer en ik zette mijn stukken op. Klaar om te beginnen. \u201cJe koning staat verkeerd,\u201d merkte mijn tegenspeelster op. Huh? Ik keek. De zwarte koning stond op een zwart vlak. \u201cDe koning geeft toch de kleur aan?\u201d wierp ik tegen. Dat leek me logisch. Nee hoor, zei ze maar in haar stem bespeurde ik twijfel en ik greep meteen mijn telefoon, mijn geheugenprothese. Ze had gelijk. Ik ruilde de dame en heer om.<\/p>\n\n\n\n Hoe kon ik dit vergeten zijn? Ik schaak elke dag. Maar op het scherm zet ik nooit meer een bord op, dat doet de app. Ik lette er gewoon nooit op. Weer iets dat ik onbedoeld kwijtgeraakt was. Ik merkte een potje later dat ik nu ook even twijfelde over de posities van loper en paard. <\/p>\n\n\n\n In een doos met printerinkt die ik besteld had zat als cadeautje van de leverancier een kaartspel. Het was lang geleden dat ik die in handen had gehad, speelkaarten. Beelden van eindeloze zondagmiddagen, nog net niet in zwart-wit, borrelden naar boven. Ik haalde de kaarten uit het pak, schudde ze flink en legde ze uit voor een potje patience. Hoe lang geleden was het wel niet dat ik dat fysiek gespeeld had? Sinds het in mijn allereerste versie van Windows, 3.11, uit 1993(!) was ge\u00efntegreerd had ik nooit meer papieren speelkaarten nodig gehad. <\/p>\n\n\n\n Het is een simpel spelletje. Simpeler is amper voorstelbaar. Je legt de kaarten in oplopende stapeltjes uit. Zeven stuks. Of wacht, zijn dat er wel zeven? Dat lijkt zoveel. Past dat wel op een scherm? Ik greep naar mijn telefoon als een pistolero naar zijn revolver. O ja, toch zeven.<\/p>\n\n\n\n Ik pakte een vel vierkant papier, vouwde het om en zocht via Google een schema op voor kraanvogel vouwen. Ik volgde de instructies maar raakte na vier stappen de draad kwijt. Nog een keer. Nog een keer. Helaas. Het schema was misschien te onduidelijk. Youtube dan, de visuele bibliotheek voor handelingen. Het eerste filmpje verraste me. Zo herinnerde ik me het proces niet. O wacht, ik liep vast. Nog een keer. Pauze. Start. Pauze start. Dit werd niks. Een ander filmpje. O ja, dit herkende ik wel, zo moest het. Gelukkig. Ik kon het nog. O nee, toch niet. Wat ging er mis? Terug. Play. Terug. Play. Nee, het lukte niet. Was Yoko er maar. Hoe zou het met haar zijn? Leefde ze nog?<\/p>\n\n\n\n Na een kwartier gaf ik het op.<\/p>\n\n\n\n Zelfs heel simpele, eenvoudige kennis en handelingen verlies je als je die niet meer gebruikt. En niet alleen die vaardigheid, maar ook alles dat er omheen hangt, niet in het minst het gevoel van onafhankelijkheid en zelfstandigheid, dat wonderbaarlijke duo dat bepaalt wie je bent. Langzaam wordt het opgepeuzeld. <\/p>\n\n\n\n De smartphone is er ondertussen op uit zich zo onmisbaar mogelijk te maken. Je snapt waarschijnlijk wel waar dat op neer komt.<\/p>\n\n\n\n Dus ik denk dat ik AI nog maar even blijf mijden, zolang dat nog kan.<\/p>\n\n\n\n Om minder afhankelijk te zijn van social media maak ik iedere zondag een nieuwsbrief met tips, ervaringen en idee\u00ebn. Ja, ook speciaal voor jou. Abonneer je nu gratis<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"