Ik zat, ver weg van waar ik woon, op een terras bij een oud gebouw. Heel oud. Op het dak prijkte een windwijzer met 1375. Zo oud. Ik zag het omdat ik op vakantie was. Dan kijken je ogen naar andere dingen en maken je hersens andere gedachten. Ik probeerde te ontspannen.
In de dikke muur die het terras begrensde zaten ramen met tralies. Dikke tralies. Waren ze bedoeld om mensen binnen of juist buiten te houden? Het oude stadje had een vestingwal. Dus de tralies konden ooit bedoeld zijn om te voorkomen dat aanvallers naar binnen kwamen. Ik probeerde me voor te stellen hoe dat was. Hoe het was om in een stadje te wonen dat zo bedreigd werd dat je er een dikke muur omheen moest bouwen. Wie wilde je buiten houden? Kende je hen? De meeste mensen die elkaar doodmaken zijn bekenden maar niet als het militairen zijn. Vandaar die tralies.
Of waren de tralies bedoeld om mensen juist binnen te houden? Op te sluiten. Ik telde de ramen. Dat waren er wel veel voor zo’n klein stadje. Hoeveel mensen moet je gevangen zetten om rust te krijgen? Beschaving kun je meten in het aantal gevangeniscellen per hoofd van de bevolking leerde ik vroeger.
Zou iedere gemeente in Nederland nog een politiecel hebben? Vroeger wel in ieder geval. In het kleine dorp waar we woonden was ook een cel. In het gemeentehuis, annex politiebureau. Mijn vader werd er eens in opgesloten, voordat ik geboren was, omdat een dorpsbewoner hem vals beschuldigde van diefstal. Een diefstal die de bewoner zelf gepleegd had, bleek later. Mijn vader was nog geen Nederlander en dan beland je al snel in de gevangenis. De autoriteiten nemen niet graag risico.
Hadden ze in 1375 al gevangenissen? Wanneer zijn mensen eigenlijk begonnen elkaar op te sluiten? Was dat het begin van beschaving? Zoiets paradoxaals past wel bij dat begrip. Het is beter dan elkaar doodmaken, al bestaat er nog steeds een mix van, zoals in de VS: we maken je dood maar sluiten je eerst een tijd op. Een soort justitiële versie van laten sudderen. De doodstraf maar dan extra wreder. Is de VS een onbeschaafd land? Als je dat vindt krijg je een probleem met de wereldgeschiedenis.
Zijn gevangenissen ontstaan omdat er kooien waren of andersom? Ik bedoel, zouden de allereerste gevangenen opgesloten zijn tussen de dieren. Die werden immers al langer gevangen gehouden. Is de veeindustrie een gevangenis of de gevangenis een afgeleide van de veeindustrie. Criminelen als beesten, dieren als boeven. Het eerste is makkelijker voor te stellen, het tweede meer praktijk.
Ik dacht verder over misdaad, straf en hoe minder simpel dat noodzakelijkerwijs is dan het altijd gepresenteerd wordt. Wie straft mag immers nooit twijfelen.
Er was toch een tijd dat mensen opgesloten werden omdat ze alcohol dronken? Die vinden we nu onschuldig.
In mijn gezichtsveld verscheen plots een zwarte pantalon. Die onderbrak de keten.
Wilt u iets drinken?
Ik liet mijn voorthollende gedachten los en twijfelde over een glas rosé. Dat zou misschien helpen.
In de verte klonk de sirene van een politieauto.
