Klassieke muziek is voor de meeste mensen in mijn omgeving abracadabra in geluid. Hoe bijvoorbeeld een symfonie in elkaar steekt, welke instrumenten er klinken en waarom, het blijft een raadsel. Ik raad ze wel eens aan om bij een antiquariaat voor een paar euro een oude editie van Casper Höwelers X-IJ-Z der Muziek – waar alles in staat wat je wilt weten – aan te schaffen maar dan nog is het behelpen.
Het blijkt veel makkelijker te kunnen. Vandaag stuitte ik op de site Listening Adventures van het New Yorkse concertgebouw Carnegie Hall. Met een mooie heldere animatie en begeleidende tekst wordt terwijl je ernaar luistert uitgelegd hoe de Negende Symfonie “Uit de Nieuwe Wereld” van Antonín Dvorák uit 1893 in elkaar steekt, wat de thema’s zijn, hoe ze terugkeren en welke instrumenten je hoort. Maar ook hoe de componist vogeltjes in zijn huiskamer hield en hun zang in de symfonie verwerkte. En hoe hij kennismaakte met de negro spirituals.
Muziek om naar te kijken. Eigenlijk bedoeld voor kinderen, maar als je ergens niets van weet ben je op dat gebied een kind dus dat is wel zo handig.
Daarna alsnog Höweler kopen om dit te lezen (uit de editie van 1956) over hetzelfde werk: (…) “Laten wij hem niet hard vallen, dat hij zo weinig mogelijkheden zag in de schatten van de Negermuziek als later Debussy en Milhaud deden; blijkbaar was de tijd daavoor nog niet rijp. Hoofdzaak is hier dat de symfonie een stroom van kostelijke muziek geeft. Alleen het tweede deel heeft iets programmatisch; de melodieuze solo voor Engelse hoorn wordt althans geduid als “Moonlight on the plantation”: het weemoedige gezang van een Negerslaaf in de heldere zomernacht.”
Dat laatste laat de hedendaagse animatie nou weer niet zien. Wel de maan maar geen slaaf.
