Hij deed aan zelfverwerkelijking, dat had hij van zijn moeder geleerd, las ik in The New Yorker die een uitgebreid portret maakte van Antonio Villaraigosa, de even charismatische als ambitieuze burgemeester van Los Angeles die zichzelf heeft opgewerkt uit een arm gezin. Dat zelfverwerkelijken om vooruit te komen in het leven gaat zo: “Je stelt jezelf op een bepaalde positie voor en dan zie je als vanzelf de stappen die je moet nemen om daar te te komen.”
Ik keek op van de pagina om me dat dan weer even voor te stellen. Zou zo’n methode werken?
Naast me op het zonnige terras hurkte onverwachts een jonge vrouw die me indringend aankeek en vroeg: “Mag ik vragen of ik misschien twee minuten van je tijd mag?”
De vraag was bescheiden maar zijzelf niet. Althans niet in voorkomen. Ze was halverwege de dertig en niet onaantrekkelijk maar ze straalde een zekere hardheid uit. Misschien kwam dat door haar blauwe denim jasje en broek. Jeans met jeans levert altijd een rauw resultaat op.
Ik probeerde in te schatten wat de volgende stap zou zijn. Wilde ze bedelen? Was ze gek?
“Waarom zou ik je die tijd geven?”
De formulering klonk onvriendelijk terwijl ik dat niet zo bedoelde.
“Ik ben niet gek hoor,” antwoordde ze. “Maar ik moet iets bekend maken dat voor mij heel belangrijk is. Een nieuwe stap zetten in mijn leven. Dus ik ga straks iets voorlezen en ik wil vragen of je daar naar wilt luisteren en dan op een papier een reactie wilt geven.” Ze gedroeg zich als een junk maar zag er niet zo uit.
Ik stemde in, ze liep naar de volgende tafel en ik las verder over Antonio Villaraigosa die een stad regeert waar honderd talen worden gesproken. Hij wil er een toonbeeld van de multiculturele samenleving van maken terwijl in de hedendaagse praktijk bevolkingsgroepen juist steeds harder tegenover elkaar komen te staan.
Een kwartier later nam de vrouw plaats midden op het terras, de meeste bezoekers hielden even op met praten en zij begon te speechen. Het was een soort verklaring over haarzelf, duidelijk ingegeven door een of andere therapie. Een openbare schuldbekentenis.
“Ik voer een strijd tegen mijn imago, mijn grootste vijand. Ik wilde altijd maar onkwetsbaar zijn en daardoor werd ik een ijskonijn. Het hielp niet. Ik moest drank en drugs gebruiken om die waan in stand te houden. Om me onaantastbaar te voelen. Dat imago leg ik nu af. Ik wil niet meer zo verder.”
Toen ze klaar was applaudiseerde het hele terras.
Als je godsdienst ziet als een manier om mensen te programmeren dan zit er een hinderlijke ‘bug’ in de islam. Dat geloof kent als enige van de dominante religies niet het principe van de openlijke schuldbekentenis. Dat heeft Mohammed anders aangepakt: Schuld is bij hem iets wat je zelf privé regelt met Allah. Dat gebrek aan openbaar berouw en verwerking van het verleden kan een verklaring zijn voor de achterstand die het islamitisch deel van de planeet op heeft gelopen.
Zo’n openlijk erkennen van je eigen falen is immers de manier om vooruit te komen en vijandschap te overwinnen. Die therapie wordt niet alleen gebruikt door religies maar ook door hulpverleners. Zoals bij deze vrouw. Haar openbare biecht wordt met gejuich ontvangen terwijl ze tot voor kort waarschijnlijk nog verfoeid werd.
Ze deelde papiertjes uit.
Toen ik een tijd later het terras verliet zag ik haar lopen, een vriendin omhelsde haar met het trotse enthousiasme van een geliefde en ze liepen gearmd verder.
Uit een portiek stak een hoofd dat het stel onderzoekend nakeek.
Een dealer, dacht ik.