Francisco van Jole

Probleemgezinnen worden ze genoemd. Gezinnen, hele of halve, waarvan een deel van de leden maar niet wil deugen. De laatste weken zijn ze vooral in het nieuws als ‘Marokkaanse probleemgezinnen’.
Voordat Nederland in de ban raakte van ‘allochtonen’ werden dat soort – veelal grote – gezinnen ‘beruchte families’ genoemd. Iedere stad, iedere steek had ze en iedereen kende ze. Hun namen werden met ontzag of angst uitgesproken. Ruzie met een van de leden betekende vaak ruzie met de hele familie. Dat wilde je niet meemaken.
Sommige van die families genoten landelijke bekendheid. Leden van een Haagse clan zorgden in de jaren zeventig voor opschudding door na een mislukte overval de eerste echte gijzeling in Nederland te houden.
In Hilversum woont of woonde een familie die een jaar of tien geleden nog werd geportretteerd door Nieuwe Revu. Ook geen lieverdjes. Noemde hun naam en je wist hoe laat het was.
Bij wat googlen naar de namen kwam ik op een forum over stamboomonderzoek de volgende vraag tegen over een Haagse familie.
1. Waarom is familie X berucht? Heeft dat met het heden te maken of met vroeger te maken? En aan welke criminele feiten moet ik dan denken?
2. Hoe ziet het familiewapen eruit? Waar komt het vandaan? Bij wie kan ik terecht voor een afdruk?
3. De naam X lijkt buitenlands. Waar komt die vandaan?
Het antwoord luidde:
ik kom uit de schilderswijk en ik ken je zegge dat veel lede van de familie X linke soep is en ze zijn niet van buitelandse afkoms
dat ze een familiewapen hebbe geloof ik niks van andere wapens dat hebbe ze wel
Voor goedwillende leden van zo’n familie was hun achternaam vaak een ramp. Niet de beste binnenkomer bij sollicitaties bijvoorbeeld.
Veel van die families zijn inmiddels een cultuurverschijnsel geworden. Tokkies worden ze bijna liefkozend genoemd en iedereen weet dat je hun problemen en levensstijl niet van de ene op de andere dag zal kunnen veranderen. Er wordt nu op tv hard gelachen om Rotterdamse families in buurten die twintig jaar geleden nog no-go area’s waren voor de politie.
In dezelfde sociaal-economische klasse zitten nu Marokkaanse, Turkse en Antilliaanse gezinnen. Daar moeten logischerwijs ook ‘beruchte families’ tussen zitten. Lieden die hun omgeving terroriseren en alles doen wat verboden is. Alleen blijven hun namen onbekend. We hebben geen flauw idee om wie het gaat.
Dat komt omdat steden en streken niet meer zo coherent zijn als twintig jaar geleden. Het is ook een direct gevolg van de segregatie. We kennen die allochtone families niet. We willen ze misschien ook niet kennen omdat ze te ver af staan van onze belevingswereld.
Dat laatste komt mede door de media. De nieuwe ‘probleemgezinnen’ zijn altijd naamloos en geportretteerd worden ze amper, laat staan aan het woord gelaten. Je hoort over ze uit de mond van beleidsmakers en hulpverleners die alleen maar in algemene termen spreken. ‘Het gaat om dertig jongeren’.
Dus blijven er alleen generaliserende termen als Marokkanen of Antillianen over en denken we dat het louter een kwestie is van een andere cultuur.
CC-foto: Jeremy Brooks (geen familie)