Francisco van Jole

Pim Fortuyn heeft van de KRO de eretitel ‘Grootste Nederlander’ gekregen. Ruim twee weken geleden legde ik uit waarom dat, anders dan je zou denken, terecht is. Lees de column gepubliceerd in het media-katern van de Volkskrant op 30 oktober 2004:
Er is nogal wat onrust ontstaan omdat Pim Fortuyn vooralsnog bovenaan staat in een verkiezing van De Grootste Nederlander die de KRO organiseert. NRC Handelsblad vermoedde zelfs fraude en achterhaalde dat het online stemsysteem waarmee het volk de voorkeur kan aangeven nog onbetrouwbaarder is dan de stemformulieren van Florida. Hacken voor Pim, constateerde de krant: “Wie wil kan honderden keren stemmen.”
De KRO verzekerde in een reactie dat straks, voor de definitieve uitslag, alle stemmen nog eens grondig gecontroleerd worden. Je vraagt je af waarom ze dat pas aan het einde doen als ze nu al voortdurend tussenuitslagen publiceren. Is het een truc om zoveel mogelijk mensen tot stemmen te verleiden? Om een soort morele stemplicht in te stellen?
Want zelfs al vind je het een poppenkast je moet er toch niet aan denken dat Fortuyn De Grootste wordt? Alleen al de commentaren in de buitenlandse kranten zullen er voor zorgen dat weldenkend Nederland uit pure schaamte de zomer op een camping in Drenthe doorbrengt in plaats van in Frankrijk. Dit is immers de man die het grondwetsartikel wilde afschaffen dat bij wijze van spreken Anne Frank het leven had kunnen redden. Dat schreeuwt om een proteststem. Dan kun je niet meer honen dat de titel Grootste Nederlander net zo klinkt als ‘burgemeester van Madurodam’.
Het lijkt er op dat terwille van het tv-amusement de vaderlandse geschiedenis te grabbel wordt gegooid. Je hoeft geen historicus te zijn om te weten dat van Fortuyn’s bijdrage over honderd jaar niet zoveel over is. Zijn revolte heeft geen structurele verandering tot stand gebracht. Het koningshuis is niet afgeschaft, de islam niet verboden, vrouwen zijn niet meer gaan koken, de premier wordt niet gekozen. Alleen het definitief afsterven van de politieke macht van het CDA is een paar jaar vertraagd.
Maar in de tweede instantie beschouwd is er veel voor te zeggen. Dit land verdient het om Fortuyn tot Grootste Nederlander te benoemen. Omdat zo’n keuze eindelijk eens de waarheid zegt over Nederland.
De twee echt grote, internationaal befaamde, Nederlanders in de lijst, Van Gogh en Erasmus, hebben gemeen dat ze hun ware grootheid pas bereikten toen ze uit dit land vertrokken. En zelfs die andere, Cruyff, voltooide een aanzienlijk deel van zijn carriere in het buitenland. Net zoals nogal wat schrijvers er voor kozen om hun Nederlandse romans in het buitenland te schrijven. In dit land zelf is het kennelijk slecht presteren.
Daar hebben we het in Nederland nooit over. Zoals er meer is waar we het nooit over hebben. Nederland was bijvoorbeeld inderdaad niet het enige land dat groot werd met de slavenhandel maar we deden dat wel op een speciale manier. Britse eigenaren gebruikten als ultiem dreigement tegen hun slaven ‘pas op of ik verkoop je aan een Nederlander’, las ik jaren terug in een – natuurlijk – buitenlands tijdschrift. De Nederlanders werden alom gevreesd omdat ze zo ongekend wreed waren.
Of neem Anne Frank die dankzij een uitgekiende door de overheid gestimuleerde campagne niet alleen staat voor het lot van de joden maar, vooral in het buitenland, ook voor de hulp die ze kreeg van Nederlanders. Dat meeslepende en internationaal imagobepalende verhaal verhult dat in dit land op grotere schaal joden werden weggevoerd dan in andere bezette gebieden. Dat die joden werden opgepakt door de Nederlandse politie. Het verhaal vertelt ook niet dat dit land in verhouding de meeste vrijwilligers leverde aan het Duitse bezettingsleger.
Soms komt het boven drijven. Op Radio 1 hoorde ik twee weken geleden bejaarde buurtbewoners van Anne Frank vertellen dat ze het aan zichzelf te wijten had dat ze verraden was. Ze zou teveel uit het raam gekeken hebben. Het is niet alleen onjuist, het ook werd verteld op een vileine, roddelachtige toon die me de rillingen bezorgde. Het klonk als de stem van het volk.
Het is geen toeval dat het enige Nederlandse woord met internationale betekenis ‘apartheid’ is. Het is ook niet toevallig dat het Nederlandse Koninkrijk, met Indie, tot zestig jaar geleden het rijk was met de meeste mosliminwoners ter wereld. Dat er daarom hier veel wetenschappelijke kennis over de islam bestaat. Maar dat we daar nu letterlijk niets meer van willen weten. Omdat we in dit land nu eenmaal veel bedrevener zijn in ontkennen dan de gemiddelde moslim die we ontkenning verwijten.
Het zijn slechte eigenschappen die bepalend zijn voor dit land en haar cultuur. Veel bepalender dan de kwast van Rembrandt, de oorlogsschepen van De Ruyter of de microscoop van Van Leeuwenhoek. Wie van de tien genomineerden Groten vertegenwoordigt deze kenmerkende eigenschappen het best? Wie heeft het taboe op racisme dat in de jaren zeventig ontstond doorbroken? Precies. Daarom is het terecht dat Fortuyn wint. Zo is een tv-programma beter in staat het karakter van een volk naar boven te krijgen dan de historici die Fortuyn straks de geschiedenisboeken uit schrijven.
Francisco van Jole