Francisco van Jole

Jij bent import, zei de boer. Het was een van de eerste kwalificaties die ik te horen kreeg. Ik was vijf, zes jaar oud en de boer maakte me duidelijk dat ik er niet echt bij hoorde in het dorp. Import was de benaming voor mensen die van buiten in het dorp kwamen wonen. In die tijd – de jaren zestig – waren er nog mensen die hun hele leven het dorp nooit verlaten hadden. Rotterdam, of ‘de stad’, amper twintig kliometer verderop was net zo ver verwijderd als Las Vegas en net zo’n poel des verderfs. Al wist in het dorp natuurlijk niemand wat Las Vegas was.
Was ik import? Nou ik was niet in het dorp geboren maar woonde er wel al mijn hele leven. Als ik import was, wat was dan mijn oorsprong? Ik had niets anders dan het dorp. Later heb ik wel eens serieus geprobeerd uit te zoeken wanneer je ophoudt import te zijn. Daar bleek geen echte regel voor te zijn maar de overheersende opvatting kwam er op neer dat je minstens drie generaties in het dorp moest wonen. Dus als je grootouders dorps waren, dan pas was jij geen import meer.
Mede door die import-benadering heb ik een afkeer overgehouden van alles wat dorps en bekrompen is, van mensen die niet verder willen kijken dan hun eigen horizon. Zeker als die al na een paar honderd meter wordt afgeschermd door een polderdijk.
Ik moest aan dat import denken door een piepklein bericht vandaag in de Volkskrant. ‘Saddam scheldt getuige uit Nederland uit’. Het gaat over een gevluchte Koerd die op het proces tegen de dictator vertelde over het gifgasbombardement op zijn dorp. Het bericht vermeldt: Saddam zei dat de getuige ‘geen Irakees meer is’ omdat hij het Nederlandse staatsburgerschap heeft geaccepteerd.
Dat zinnetje toont aan dat Saddam op de lijn Verdonk zit. Je kunt niet twee nationaliteiten tegelijk hebben. Maar het bericht laat tegelijkertijd zien hoe de import-gedachte in Nederland heerst. Want is iemand met een Nederlands paspoort een Nederlander of een getuige uit Nederland? Waarom staat er niet Koerdische Nederlander? Waarom is het überhaupt zo’n minuscuul bericht terwijl alles waar een Nederlander bij betrokkken is anders groot nieuws wordt?
Hij is geen Irakees meer en zijn nieuwe Nederlandse landgenoten willen hem niet erkennen als een van de hunne. Dat is geen probleem van dubbele nationaliteit maar van geen enkele nationaliteit.
Hij is import in het dorp Nederland.
Met als trieste bijkomstigheid dat het gifgas waarmee zijn dorp werd uitgemoord, is geleverd door een nieuwe landgenoot. Een echte Nederlander. Die in de export zat.