Er zijn films over seriemoordenaars, terrorisme, maffia, overvallers en noem alle andere vormen van criminaliteit maar niet over femicide, de moord op vrouwen omdat ze vrouw zijn in een door mannen gedomineerde wereld. Er zijn wel thrillers waarbij de monsterlijke moordenaar het heeft gemunt op jonge vrouwen maar dan richt het verhaal zich op de eenling. De moordenaar is de afwijking, niet het logisch gevolg van wijdverbreide misogynie of vrouwenonderdrukking. Terwijl femicide toch schrikbarend vaak voorkomt. In Nederland alleen al tientallen malen per jaar. Gebroken Spiegels van Marleen Gorris, schiet me nu plots te binnen, een indrukwekkende feministische thriller uit 1984. Maar ook die gaat over een enkele gek.
De laatste jaren is er in de cinema terecht veel aandacht voor de ‘male gaze’, de manier waarop vrouwen op het witte doek altijd in beeld worden gebracht volgens mannelijke normen. Maar dat is een uiting van wat er boven ligt, die blik is een gevolg van de dominante mannelijke manier van naar het leven kijken. La nuit du 12 gaat precies daar over en is daardoor een van de bijzonderste thrillers die ik ooit zag. De film werd vorig jaar bekroond met maar liefst zeven Césars, de Franse Oscar, voor onder meer beste film en regie, plus nog eens vier nominaties. Toch kreeg de film in Nederland niet veel aandacht. Volstrekt onterecht.
La nuit du 12 is een feministische thriller, gemaakt door een man en met een vrijwel geheel mannelijke cast. Dat klinkt misschien gek maar als je de vorige zin terugleest dan zul je merken dat dat alleen komt door het woord feministische. Anders was het een gewone beschrijving van een film. La nuit du 12 draait wel om een vrouw maar die speelt zelf verder geen rol. Clara wordt in de eerste minuten op gruwelijke wijze vermoord. Vervolgens gaat een team van louter mannelijke rechercheurs op zoek naar het waarom en de dader, die natuurlijk ook een man moet zijn.
Het is een gewone thriller in de zin dat er een moord moet opgelost worden maar de film is ondertussen vooral een kritische, geraffineerde beschouwing van de mannenwereld. Zonder dat het geforceerd wordt hebben alle gesprekken op de een of andere manier een feministische inslag, van relaties, geweld, seks en liefde tot en met de vraag of mannen er een gewoonte van moeten maken zittend te plassen.
Regisseur Dominik Moll maakte eerder onder meer Harry un ami que vous veut du bien (2000), een van mijn absolute favorieten. Deze nieuwe film is gebaseerd op een boek van journaliste/schrijfster Pauline Guéna. Na een interview met de scenarist van The Wire besloot ze een jaar lang mee te lopen met een rechercheafdeling en belandde zo in het onderzoek naar een vreselijk geval van femicide.
La nuit du 12 is schitterend gefilmd in Grenoble en omgeving. De existentiële eenzaamheid bekruipt je vanaf het scherm. Maar het is de openingsscène waar waar het allemaal om draait. Een jonge vrouw loopt ‘s nachts over straat en je denkt als kijker gelijk oei… Dat zou je niet denken als het een jonge man was geweest. We weten allemaal waarom de gedachte opkomt maar in de mannenwereld hebben we het weinig over de werkelijke oorzaak daarvan. Zo weinig dat er zelfs geen films over worden gemaakt.
La nuit du 12 is online beschikbaar op diverse platformen.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.