In de Blind Date rubriek bij The Guardian van deze zaterdag voltrekt zich een ramp. De man beschrijft dat hij een geweldige avond heeft gehad, de vrouw vond het verschrikkelijk. Dezelfde avond, twee totaal verschillende ervaringen. Daar kun je allerlei psychologische analyses op loslaten, dat maakt de rubriek ook zo populair, maar ik zie het meer als een sociaal ongeluk. Je kunt hem een eikel vinden omdat hij totaal niets snapt van sociale interactie en haar een feeks omdat ze helemaal niets van hem heel laat maar je kunt ook constateren dat deze twee mensen niet met deze verwachtingen met elkaar in contact gebracht hadden mogen worden. Deed The Guardian dat expres om de lezers dit spektakel te bezorgen? Dat zou wel erg wreed zijn maar ik sluit het niet uit. Bij The Guardian weten ze ook wel dat het publiek smult van dit soort drama’s. De rubriek wordt gelezen zoals toeschouwers naar een F1-race gaan. Ze hopen toch op een crash. Dus wie is hier nou eigenlijk de grootste hufter: hij, zij, The Guardian, of toch wij de lezers?
Over matchen en mismatchen gaat Materialists van Celine Song die ik zaterdag in de bioscoop zag. Van haar debuutfilm Past Lives was ik erg onder de indruk. Dan is de tweede altijd lastig.
Lucy, gespeeld door de betoverende Dakota Johnson die in haar eentje de hele film redt, is matchmaker. Vroeger zou je dat koppelaarster noemen. Ze werkt voor een relatiebureau in New York. Dat lijkt een romantische setting maar zoals de titel Materialists al doet vermoeden is daar in de wereldhoofdstad van het kapitalisme geen sprake van. De cliënten van Lucy zijn op zoek naar een partner zoals ze op zoek zijn naar een huis, of een nieuwe auto. Ze hebben een wensenlijst en daar moet aan voldaan worden. Iedere dialoog in de film is in feite een verkooppraatje, een relatie vinden een transactie. Dat kan ook wel kloppen want in de Amerikaanse samenleving draait alles om geld. Iedereen weet dat dat niet gelukkig maakt en in een heel korte samenvatting is dat ook de plot van de film.
De mensen in de film zijn niet op zoek naar liefde, of hebben geen idee wat het is. Een van de bijzonderste eigenschappen van liefde is misschien wel dat het in staat is mensen mooier te maken. Je komt iemand tegen, er is een klik en dan wordt die persoon ook fysiek steeds aantrekkelijker. Terwijl er aan het uiterlijk niets veranderde. Liefde maakt niet blind maar geeft je een roze bril. Voor dat fenomeen hebben de cliënten geen tijd. Die zoeken iemand die al meteen perfect is. Dat gaat er hard aan toe. Van vrouwen is bekend dat ze lijden onder de fysieke eisen waarmee aantrekkelijkheid wordt gedefinieerd maar in Materialists geldt dat ook voor mannen. Kaalheid bijvoorbeeld blijkt een no go. Het wordt terloops genoemd en ik realiseerde me ineens dat het daar zelden over gaat – behalve als spot – terwijl hele volksstammen mannen er onder lijden.
Lengte blijkt een andere issue. Er wordt het voorbeeld genoemd van mannen die zich met een chirurgische ingreep langer laten maken. Anders zijn ze kansloos op de datingmarkt. Ik vond het opvallend omdat de grootste versierders die ik persoonlijk ken over het algemeen kleine mannen zijn. Die weten hoe ze hun best moeten doen.
Materialists is wat je noemt een vrouwenfilm, waarmee ik bedoel dat het hele verhaal vanuit vrouwelijk perspectief is gefilmd. Ik kon het sekseverschil merken aan het feit dat ik onwillekeurig op mijn horloge keek, terwijl ik het geen slechte film vond. Het zou misschien geen gek idee zijn als er een film als Materialists vanuit mannelijk perspectief werd gemaakt. En dan bedoel ik vooral gericht op hun zelfbeeld en onzekerheden. Het zou vast en zeker geen mannenfilm genoemd worden. Dat is denk ik het onderliggende probleem, waar het in de film niet over gaat.
Ik doe met die constatering de film tekort. Er is nog veel meer over te zeggen. Zoals over wat geluk is. In de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring staat het beroemde zinnetje dat mensen recht hebben op ‘het najagen van geluk’. Toen ik dat voor het eerst vernam, begin jaren negentig toen internet opkwam en ons overspoelde met Amerikaanse levensopvattingen, vond ik dat prachtig. Het was de glorietijd van materialisme en hedonisme. Later ging ik daar anders over denken. Geluk is niet iets dat je moet bejagen of veroveren. Het is een geschenk, net als liefde.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Doe net als meer dan tweeduizend andere lezers en abonneer je hier gratis.