Ik zag Kinds of Kindness, de nieuwste film van magisch wonderkind Yorgos Lanthimos die eerder dit jaar scoorde met Poor Things, waarin Emma Stone een feministisch monster van Frankenstein speelt. Ook in deze raadselachtige film speelt ze weer een indrukwekkende rol. Net als bij alle eerdere films van Lanthimos had ik natuurlijk geen idee waar ik naar zat te kijken. Ik moest lachen en huiveren maar zou je niet eens kunnen vertellen waarom.
Ja, het is tegelijkertijd afschuwelijk en grappig als bijvoorbeeld iemand een vinger afsnijdt en die opdient als avondmaal. Om je vinger bij af te likken zogezegd maar ik zou je niet kunnen vertellen waarom dat gebeurde. Dat geldt voor de hele, bijna drie uur durende film. Vraag me wat het verhaal is en ik kan het je niet vertellen. Dat komt omdat het, zoals gebruikelijk bij Lanthimos, een volstrekt absurde vertelling is. Ik vroeg me tijdens het kijken af of ik de enige in de zaal was die het niet begreep. En vervolgens hoeveel anderen zich die vraag ook zouden stellen. Over dat fenomeen gaat de film ook, denk ik. Dat we ons zelfbeeld voortdurend laten bepalen door anderen.
Laat me teruggrijpen op de titel. In Kinds of Kindness doet iedereen op allerlei mogelijke manieren aardig tegen elkaar. Er valt amper een onvertogen woord. Tegelijkertijd zijn alle spelers gevoelloos en staan ze lijnrecht tegenover elkaar, met soms een zeer wrede strijd, op leven en dood. Liefde is gereduceerd tot een puur egoïstische aangelegenheid. Seks is niet meer dan een hobby.
Daarmee zit dit verhaal dichter op de werkelijkheid dan de absurde taferelen doen vermoeden. De wereld zelf is immers absurd. Amerikanen zijn in de omgang uiterst vriendelijk maar tegelijkertijd is het een land van ongekend geweld en massamoorden. Het sociale laagje blijkt vaak erg dun, niet meer dan een methode om je iets te verkopen. Good morning, how are you? Het is niet de bedoeling dat je daar echt antwoord op geeft.
Het verhaal begint met een man die opdrachten uitvoert voor een andere, heel rijke man. Of liever gezegd hij leeft precies zoals hem verteld wordt door de rijkaard. Van wat hij eet bij ontbijt tot hoe vaak hij met zijn vrouw vrijt. Die vrouw is aan een soortgelijk regiem onderworpen. Waarom doen deze mensen dat? Omdat ze er graag bij willen horen. Waarbij? Bij een soort sekte, lijkt het. Maar of het echt een sekte is, dat is onduidelijk. Een sekte bestaat immers uit een – kleine – groep zonderlingen. In Kinds of Kindness maakt iedereen er deel van uit. De samenleving als een sekte.
Groepsdruk en streven naar acceptatie drijven onze levens en we kunnen daar niet aan ontsnappen, hoezeer we ook trachten onszelf te veranderen. Althans dat is wat ik er uit haal, want zo duidelijk als ik het hier zeg wordt het nooit. De andere kijkers in de zaal zagen wellicht iets heel anders.
Het verhaal is op een aparte manier gefilmd, in een sfeer die me nog het meest doet denken aan de schilderijen van Edward Hopper. Iedereen is eigenlijk eenzaam, ongeacht of ze samen zijn. Dat zie je vaker bij Amerikaanse films die gemaakt zijn door Europese regisseurs, denk bijvoorbeeld aan Paris, Texas van Wim Wenders. De vraag is of deze buitenstaanders de Amerikaanse samenleving scherper zien dan de Amerikanen zelf of dat ze er gewoon niet bij kunnen komen. De eenzaamheid verbeeldt in het laatste geval dan meer hun eigen positie.
De kunst van Hopper zit niet in de film, er zijn wel ontzettend veel werken van andere kunstenaars te zien. Alleen dat al is een raadspel. Zo is er een sculptuur te zien, zwarte vierpuntige sterren dan wel kruisjes op een witte achtergrond, dat ik meende te herkennen uit de vaste collectie van Boijmans maar ik kan het niet achterhalen. Laat svp een reactie achter als je het wel weet.
Met behulp van de aftiteling zag ik dat er wel werk in zit van onder meer de Nederlandse fotograaf Bas Princen, de Amerikaan Richard Misrach en Julian Schnabel. Al googelende begin ik me af te vragen of ik niet gewoon naar een verfilming van hun werken heb zitten kijken.
Kinds of Kindness bestaat uit drie verschillende verhalen die steeds door dezelfde acteurs gespeeld worden. Al is de vraag of het eigenlijk wel verschillende verhalen zijn want ze overlappen elkaar ook. Ik zou de film nog een keer moeten zien, maar dat gaat niet gebeuren. Drie uur was genoeg. Bovendien heb je dat wel vaker bij kunst, dat je het museum verlaat in het besef dat je er meer tijd aan had moeten besteden.
Ik ga over de inhoud Kinds of Kindness verder niet meer vertellen en dat is niet alleen omdat ik dat niet kan. De film is een ervaring, je moet je er door laten onderdompelen. Ik moet wel bekennen dat ik het soms wat te langdradig vond worden. Er zou zeker een half uur uit gesneden kunnen worden zonder de film geweld aan te doen.
Tip: blijf even zitten bij de aftiteling want die bevat nog een extra scene.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.