Een toerist gooide aan de kust een zware steen naar een zeehond die in het water lag. Het dier ontsnapte ternauwernood aan de dood. Toen geschokte omstanders de 37-jarige toerist waarschuwden dat dat verboden is, antwoordde hij ‘maakt me niet uit, ik ben rijk’.
Het voorval was de afgelopen dagen wereldnieuws. Niet alleen omdat de man een bedreigde diersoort aanviel maar ook omdat hij meende dat hij zich dat vanwege zijn rijkdom kan veroorloven.
Het laat voor mij weer eens zien dat rijken de nieuwe edelen zijn. Dat nogal wat van hen denken dat ze zichzelf boven de anderen kunnen plaatsen en hen dat ook lukt. We zijn vanuit ons dominante gelijkheidsdenken niet gewend zo naar gebeurtenissen te kijken maar als je er op gaat letten zie je het fenomeen vaak opduiken. Kijk alleen maar naar miljardairs als Trump of Musk die menen dat ze boven de wet staan.
Dergelijk gedrag is onderwerp van de film Les Biches, een klassieker van Claude Chabrol die je nu gratis kunt bekijken op de Europese cultuurzender Arte (met Engelse ondertitels). Althans die verhaallijn viel me op. In de meeste besprekingen gaat het voornamelijk over het andere onderwerp van de film, een driehoeksverhouding.
Toen de film in 1968 in Nederland in première ging sprak het linkse dagblad Het Vrije Volk van “een juweel van een film”. Die schoonheid zie je er nog steeds aan af. De kleuren, de mode en het design, het camerawerk, het is allemaal prachtig. Om nog maar niet te spreken van de hoofdrolspelers, zoals de wondermooie Stéphane Audrane, die met haar vertolking van de puissant rijke Frédérique de Zilveren Beer van Berlijn won.
Frédérique ontmoet op de beroemde Parijse voetgangersbrug Pont des Arts de jonge dakloze straatkunstenares Why die met stoepkrijt tekeningen maakt van hertjes. Biche betekent hert, maar ook schatje. Bovendien kun je de titel Les Bisches ook uitspreken als lesbische, wat geen toeval is want Frédérique neemt Why mee naar huis en begint als een soort sugar mama een relatie met haar. Ze neemt de meid mee naar haar villa in Saint Tropez. Is ze verliefd of is het bij wijze van speeltje? Dan ontmoet Why een man, Paul Thomas gespeeld door Jean-Louis Tritignant en begint wat met hem. Frédérique merkt dat en versiert vervolgens ook deze kerel. Voilà, een driehoeksverhouding. Of toch niet? Daar gaat de film ook over.
Fun fact: Jean-Louis Tritignant was in het echte leven de ex-man van Stéphane Audrane. Ten tijde van de opnames was ze dan weer getrouwd met Claude Chabrol, de regisseur van Les Biches. Het is niet voor niets een Franse film, waar ook buiten de cinema fluïde en complexe relaties een geliefd thema zijn. Veel meer dan in andere landen worden er van oudsher in Frankrijk films gemaakt over non-hetero relaties. Voor de Tweede Wereldoorlog waren die zelfs vrijgevochtener dan daarna. Weer zo’n trend die je kunt loslaten op de actualiteit nu het fascisme aan een tweede leven begint. Maar dat terzijde.
Wie denkt o la la, een sexy Franse film over een ménage à trois… ja, er hangt weliswaar voortdurend een seksuele spanning in de lucht maar de film gaat over iets anders en dat is het volgende. Een paar jaar eerder werd Plein Soleil gemaakt, recent opnieuw uitgebracht, naar de bestseller The Talented Mr Ripley, met een oogverblindende Alain Delon. Les Biches wordt wel gezien als een film die losjes gebaseerd is op hetzelfde verhaal maar nu zijn de mannen en vrouwenrollen omgedraaid. Saillant is dat beide films van dezelfde scenarist zijn.
Dat boek van de – lesbische – Highsmith gaat natuurlijk ook over klasseverschillen, maar in Les Biches is dat veel explicieter. In het huis van Frédérique wonen ook twee narren die geïntroduceerd worden terwijl ze voordragen uit een revolutionair boek. Er moet afgerekend worden met de bezittende klasse.
Als je Plein Soleil gezien hebt – en ik kan je sterk aanraden die te bekijken (draait de komende weken nog in LAB111 te Amsterdam) – dan is het bekijken van Les Biches een extra interessante ervaring. Maar zonder dat is het ook een fijne tijdreis naar de jaren ‘60.
De film speelt voor een groot deel in Saint-Tropez in de winter. Ik ben er wel eens in dat seizoen geweest voor een kort verblijf en dat was fascinerend. Terwijl badplaatsen in de winter vaak nogal unheimisch en uitgekleed zijn bleek dat met Saint-Tropez anders. Het was weer het lieflijke dorpje waardoor het ooit zo’n magneet is geworden voor de welgestelden.
Les Biches is tot 14 juli met ondertitels te bekijken via Arte. Als je Frans goed genoeg is en je het niet erg vindt dat je kijkplezier vergald wordt door commercials kun je ook via YouTube kijken.
Iedere zondagavond mijn nieuwsbrief ontvangen met tips, ervaringen en ideeën? Abonneer je nu gratis.