Op social media volg ik accounts met historische foto’s van Rotterdam. Ik heb altijd het idee dat het vooral in deze stad een populair genre is. Net als iedereen hier ben ik opgegroeid met verhalen over een stad die niet meer bestaat. Die geheel vernietigd is. Deze week nog kwamen er nieuwe beelden vrij die laten zien hoe verwoestend het bombardement van mei 1940 is geweest.
Zaterdag schrok ik van een heel ander beeld op Rotterdam van Toen. Een foto van het Blijdorpplein in 1962. Totale leegte, met enkele auto’s. Zeven jaar later werd het omgedoopt tot Kleinpolderplein en werd het een van de drukste verkeersknooppunten van Nederland. Een van de meest complexe ook, met viaducten en fly-overs. Het is gebouwd naar de Amerikaanse ideeën. Dat wilden we toen ook erg graag worden, Amerika.
Lange tijd heb ik het ook daarom prachtig gevonden maar sinds ik kritischer ben gaan kijken naar de VS en zie dat we die kant vooral niet op moeten, ben ik het Kleinpolderplein minder gaan waarderen. Dat verband zie ik overigens nu pas voor het eerst, nu ik dit opschrijf. Ik heb me zelfs nooit eerder gerealiseerd dat ik zo anders over het plein ben gaan denken.
Het Kleinpolderplein is zo’n plek die je normaal gesproken alleen maar passeert. Tijdens de lockdown ging ik er te voet heen omdat er een geheim museum is gevestigd. Een museum voor verweesde beelden. De geniale kunstenaars van het Observatorium hebben er een tentoonstelling ingericht voor beelden die uit het straatbeeld verdwenen zijn. Ik deed er tweeënhalf jaar geleden verslag van op Instagram.
Toen werd me ook duidelijk dat het een soort oorlogszone is daar. De voortdurende oorverdovende herrie maar ook het gevaar. Gewoon rustig wandelen is er niet bij. Het middendeel is amper bereikbaar vanwege het voortrazende verkeer en je moet overal goed uitkijken. Dit is geen plek meer voor mensen die niet in blik verpakt zijn. Vrij bewegen is er niet meer bij.
Deze week zag ik op Twitter een foto van een knooppunt als dat van Kleinpolderplein. “Afhankelijkheid van auto’s is het tegendeel van vrijheid” schreef de Canadese planoloog Brent Toderian. Ik vermoed te begrijpen wat hij bedoelt maar ik moet er nog over nadenken. Want de auto geeft vrijheid maar wel ten koste van die van anderen.
Even later verscheen er nog een tweet die het veel duidelijker maakte. Een beeld van een door snelwegen verwoest landschap in Texas. Het werd genomineerd voor een prijs in het kader van ‘kwaliteit van leven’.
Amerikanen hebben een andere opvatting over wat leven is dan wij. We moeten daar ver bij weg blijven. Terwijl na de Tweede Wereldoorlog het tegenovergestelde gebeurde. Rotterdam is in veel opzichten gemodelleerd naar Amerikaanse steden. Manhattan aan de Maas.
Ik kijk nog eens naar het beeld van het Blijdorpplein. De stad is verwoest ja, maar ook door haar op te bouwen.
Wellicht is het youtube kanaal “Not just bikes” iets voor je.
Daar gaat het vooral over stadsplanning en de verschillen tussen Nederland en Amerika.
En dan met name auto vs OV/fiets en de gevolgen van keuzes die beleidsmakers maken op dit gebied.