Het mooiste van het IFFR vind ik dat je de wereld kunt rondreizen zonder de stad te verlaten. Je denkt misschien dat kan altijd al met film of YouTube maar op het IFFR gaat de ervaring wel een tandje verder.
Zondagavond zat ik in de volle zaal van Pathé 5 temidden van een groot aantal Chinezen die naar de wereldpremière kwamen van Gagaland, een film over een subcultuur die in China waanzinnig populair is. De hele crew was overgekomen naar Rotterdam en zat op de rij voor me. De 23-jarige regisseuse sprak de zaal vooraf nog even toe, nerveus zoals zo vaak. Alleen al omdat haar debuutfilm vermoedelijk nooit meer voor zo’n grote zaal op zo’n enorm scherm vertoond gaat worden. Dat was zelfs voor mij weer even wennen. Ik heb een Cineville-abonnement en ga bijna wekelijks naar de bioscoop maar dat zijn altijd de kleinere zalen van de stad.
En toen begon Gagaland. De eerste scene was meteen raak, footage van een TikTok-achtige app op het grote scherm. De emoji’s buitelden over het scherm, er verschenen comments in beeld, het gesproken woord werd zowel in het Engels als Chinees ondertiteld en ondertussen speelde zich op het scherm een soort achtervolging af met een eend, begeleid door heftige elektronische muziek. Je begrijpt, ik kwam ogen en oren tekort maar ik waande me wel meteen in een andere wereld. Dat ging zo anderhalf uur door. Ik begreep de helft niet van wat ik zag en verbaasde me over de andere helft.
Het verhaal gaat over een band waarvan de leden gedreven de gaga dans uitvoeren, wat in China een paar jaar terug een rage werd. Ze dansen op straat en streamen dat online via apps, krijgen daar idioot veel volgers door en worden rijk en beroemd. Om dat laatste is het een van de hoofdrolspelers, een plattelandsjongen die verhuisd is naar de stad, te doen. Voeg daarbij nog het verhaal van een onbeantwoorde liefde en een plot over de bandleider die de overige leden uitbuit.
Tot zover is het nog een ‘gewone film’ maar tegen het einde wordt het ineens een documentaire en blijkt de bandleider ook in het echte leven een beroemde bandleider, die bovendien ernstig ziek is. Hij overlijdt tijdens het maken van de film. En dat is ook echt zo gebeurd.
Na afloop was er een Q & A, in zowel Engels als Chinees. Je kon merken dat de mores van sociale media hier gold. Een vrouw uit het publiek sprak schande van de film. Al die vrolijke nonsens terwijl de overleden hoofdpersoon een groot kunstenaar was die een serieuzer verhaal verdiende. Er ontstond een nerveuze, bijna ijzige sfeer in de zaal. De regisseuse legde uit dat de de hoofdrolspeler vanaf het begin betrokken was en hij juist suggesties aanleverde.
Die discussie was ook spannend omdat niet alles gezegd kan worden. Op het festival lopen regelmatig spionnen rond van de Chinese regering. De film is nogal maatschappijkritisch maar op een heel andere manier dan wij gewend zijn. Een gek dansje is verzet tegen een samenleving waarin alles om nuttig zijn draait. Tenminste dat vermoed ik. De makers kunnen zeker niet zeggen dat het kritiek is want dan komen ze bij terugkeer in China in de problemen.
Ik waande me even in Beijing. Na het verlaten van de bioscoop zag ik overal op straat rode lampions hangen ter viering van het Chinese Nieuwjaar want het festival vindt ook nog eens middenin het Rotterdamse Chinatown plaats. Ik kreeg plots de neiging spontaan op straat te gaan dansen.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een nieuwsbrief over wat ik zie, lees, schrijf, hoor en verder opmerk. Abonneer je nu meteen gratis via deze link. Vergeet niet de bevestigingsmail te checken.