Metronom is een film die je de jaren ‘70 insleurt. Al struikelde ik meteen bij de entree. De hoofdrolspeelster, draagt die nou een Rains regenjas? Lijkt er wel verdomd op zeg. Maar het verhaal speelt in Roemenië, ten tijde van de communistische dictatuur. Hoe dan?
Ik zal het verkeerd gezien hebben want de rest van de film was geheel in stijl van de tijd. Voor zo ver ik dat als West-Europeaan kan weten.
Ana is 17, de leeftijd waarop je bungelt tussen tienerleeftijd en volwassenheid. In de openingsscène staat ze te wachten bij een oorlogsmonument in Sovjetstijl. Een jongen loopt op haar af. Ze zoenen. Je voelt meteen dat het niet goed is. Waarom laat hij haar wachten op die vreselijke plek?
Thuis heeft ze een meelevende vader en strenge moeder. Van die laatste mag ze niks. Je bent geneigd meer sympathie voor de zachte vader te voelen maar de film gaat er juist over dat het gevaarlijk is zo simpel te oordelen. In ieder geval in Roemenië, waar de bevolking wordt onderdrukt. Bij het woord onderdrukking ben je geneigd meteen te denken aan verzet maar in de praktijk brengt het vooral verraad met zich mee.
Ana wil naar een feestje van haar medescholieren om haar geliefde te zien die op het punt staat naar het buitenland te vluchten. Ze mag niet van haar moeder maar gaat toch. Er wordt gedronken en gedanst op Westerse muziek. Light my Fire van The Doors. Een inspiratie voor de naar vrijheid snakkende jonge generatie zegt de presentator van Radio Free Europe, de verboden Westerse zender waar ze stiekem naar luisteren. Het deed me denken aan de taferelen die je aantreft bij het graf van Jim Morrison op Père-Lachaise.
Dan valt de geheime politie – de gevreesde Securitate – het huis binnen. Over wat er vervolgens gebeurt wil ik niks zeggen.
Ik moest tijdens het kijken aan een huisgenoot van lang geleden denken die uit de toenmalige DDR was gevlucht. Zijn blik toen hij kort na aankomst mijn – bescheiden – verzameling LP’s zag vergeet ik nooit meer. Hoe hij ze door zijn handen liet glijden alsof het kostbare juwelen waren. Dictatuur maakt het vanzelfsprekendste onvoorstelbaar.
Ik herinnerde me ook iets anders. Hoe in de jaren ‘80 een deel van de vredesbeweging de hoop vestigde op de Roemeense president Ceaucescu. Die sprak zich namelijk uit tegen kernwapens, in een poging internationaal goede sier te maken. Dat hij de ergste dictator was achter het IJzeren Gordijn werd pas later duidelijk. Ik moet er nog wel eens aan denken als ik mensen nu hoor beweren dat Rusland gedwongen werd tot de oorlog tegen Oekraïne. Ze hebben geen idee of willen het niet hebben.
De film neemt overal de tijd voor. Vooral ook voor de indringende blikken van hoofdrolspeelster Mara Bugarin die overtuigend een rebel without a cause neerzet. De traagheid past ook bij de tijd. Net als de kleuren en het afwijkende beeldformaat waar films indertijd in vertoond werden. Het geeft je het gevoel dat je door een kijkgat terug in de geschiedenis kruipt.
Er worden in Roemenië mooie films gemaakt en Metronom is er een van. Een echte aanrader ook voor mensen die denken dat ze in Nederland in een dictatuur leven.
PS: Abonneer je nu hier op mijn gratis nieuwsbrief In de Week. Gewoon doen.