Wanneer je een tienerjongen bent en mensen zeggen tegen je dat ze een man van je gaan maken, kan dat twee dingen betekenen: je gaat voor het eerst seks hebben of je wordt blootgesteld aan ontberingen en geweld. Dat is namelijk waar het leven van een man volgens de heersende normen op neer komt: seks en (laten) lijden.
Daarom hoeven mannen ook niet te leren praten. Ja, wel om bevelen te geven of op te volgen en ter vermaak wat over sport of andere actualia te ouwehoeren maar niet om echt te praten over gevoelens, emoties, verlangens.
Denk niet dat ik onzin verkondig, een tijdje terug liep er nog een ideële reclamecampagne om mannen tot praten aan te zetten, om te voorkomen dat ze bij gebrek aan communicatieve vaardigheden uit het leven stappen. Want de ziel houdt het soms niet vol in zo’n vriescel. Je begrijpt, ik generaliseer maar het is het soort generalisatie dat veel waarheid bevat.
Het Vlees is een roman die gaat over dit mannenprobleem. De hoofdpersoon is niet in staat te communiceren. Hij houdt het op ‘ok’, ‘weet ik niet’, ‘is goed’. Iedere vraag beantwoordt hij met een herhaling.
“Vind je dat niet gek?”
“Of ik dat gek vind?”
340 pagina’s lang. Niet omdat hij ‘stilletjes’ is, noch omdat hij geen zin heeft om te praten. Hij zegt niets omdat hij amper gedachten of gevoelens heeft of die in ieder geval niet wil toelaten.
Nu denk je misschien dat het dan wel een saai boek moet zijn, maar nee, integendeel. Een vriendin raadde het me deze week aan en ik kon het amper neerleggen.
De Hongaars-Britse auteur David Szalay beschrijft het even vlakke als turbulente leven van István, een Hongaarse jongen van extreem weinig woorden en verbazingwekkende lotgevallen. Dat doet hij in korte zinnen, met kale beschrijvingen, zonder metaforen. Het is de taal van goedkope detectiveromannetjes, uit de tijd dat mannen nog lazen. Tegelijkertijd gebeuren er voortdurend heftige dingen maar die lijken de hoofdpersoon gevoelsmatig amper te raken. ‘Het is zoals het is’.
Het Vlees, dat in 2025 werd bekroond met de Booker Prize, geeft een inkijk in de mannenwereld zoals ik dat niet eerder heb gelezen. Of liever gezegd, het toont hoe mannen naar de wereld kijken. Nee, not all men, maar er zat zelfs voor mij veel herkenbaarheid in, terwijl ik veelal ver weg van de mannenwereld probeer te blijven.
Het knapste van de roman vind ik dat deze is geschreven zoals de hoofdpersoon is, bijna eendimensionaal. Ik zeg bijna want in de harde dofheid is nu en dan een glinstering te zien, dan bemerk je dat ergens diep in de hoofdpersoon gevoel verborgen moet zitten. Je kunt er als lezer alleen niet bij komen, net zo min als István zelf bij zijn eigen innerlijk kan geraken. Je zit als lezer kortom opgezadeld met de betonnen leegte waar István ook onder lijdt. En daardoor wordt het verhaal steeds levensechter. Dat is echt een schrijfprestatie van formaat.
Iedere zondagavond mijn nieuwsbrief ontvangen met tips, ervaringen en ideeën? Abonneer je nu gratis.