Laat ik het maar meteen bekennen, de film Dossier 137 heeft me een inzicht gegeven waar ik tot mijn schaamte eerder niet aan wilde. En ik vermoed dat het niet alleen voor mij geldt. Wat het precies is, zal ik verderop vertellen.
Dossier 137 is een thriller gebaseerd op ware gebeurtenissen, wat wil zeggen dat wat je ziet niet precies zo gebeurd is maar dat het verhaal wel de werkelijke geschiedenis weergeeft.
Het begint op 8 december 2018. In Parijs vindt de zoveelste demonstratie van de Gele Hesjes plaats. Een week eerder is het protest in het monumentale hart van de stad, de Champs Élysées, ontaardt in een orgie van geweld en plunderingen en de autoriteiten zijn vast van plan een herhaling daarvan te voorkomen. Duizenden agenten zijn opgetrommeld.
Een dag later komt op het bureau van de IGPN, de Franse versie van de rijksrecherche die onderzoek doet naar misdragingen van politieagenten, een moeder een klacht indienen. Haar jonge zoon ligt zwaargewond in het ziekenhuis, getroffen door een rubberkogel uit een riot gun, terwijl hij niets gedaan heeft. De dienstdoende rechercheur, Stéphanie Bertrand, een weergaloze rol van Léa Drucker, hoort haar relaas met professionele scepsis aan. Dan komt ze er achter dat de vrouw en haar kinderen afkomstig zijn uit een klein plaatsje buiten Parijs waar ze zelf is opgegroeid. Ze zou haar kunnen kennen.
Bertrand start het onderzoek, langzaam maar zeker, wordt duidelijk wat zich heeft afgespeeld. Dat is op zich al een spannend verhaal maar regisseur Dominik Moll, van wie ik eerder onder meer de indrukwekkende thrillers Harry, in ami qui vous veut du bien (2000) en La Nuit du 12 (2022) zag, weet de slagschaduw van de film veel meer te laten reiken.
Laat me dat laatste verduidelijken. Deze film gaat over recht. Recht zou er voor ons allen moeten zijn maar de praktijk is anders. We zien nu dagelijks in het nieuws in alle lelijkheid dat alle mooie woorden over de internationale rechtsorde alleen maar gelden als het ons uitkomt. Met ‘ons’ bedoel ik onze regering. Zie bijvoorbeeld Rob Jetten die al na twee weken zichzelf van zijn voetstuk laat donderen. Ook hij hanteert twee maten. De ene veroordeling die hij makkelijk kan uitdelen en de andere die hij uit de weg gaat.
En die dubbelslachtigheid geldt breder dan we willen weten. Voor wie geldt het recht en hoe wordt er gereageerd als het wordt toegepast op degenen die het moeten handhaven bijvoorbeeld. Wie berecht de machtigen? Dat de gevangenissen vol zitten met arme mensen en niet met rijken, is niet alleen een kwestie van opvoeding ook al denken we dat graag.
Terug naar de film. De Franse politie is berucht. Ik meen me te herinneren dat nergens in Europa zoveel mensen om het leven komen door politiegeweld als in Frankrijk. Daarnaast is er denk ik geen stad in Europa waar zo vaak en zo heftig geprotesteerd wordt als in Parijs. Dat zijn de ingrediënten. Parijs is de plek waar maatschappelijke krachten harder botsen dan elders.
De Gele Hesjes waren een uitzonderlijke protestbeweging, zonder duidelijke agenda en die voor een groot deel bestond uit wat voor het gemak is gaan heten ‘ontevreden burgers’. Door de media werd dat label ook toegepast op extreemrechtse bewegingen, denk aan Pegida of PVV-stemmers, waardoor links er al snel niks mee te maken wilde hebben, op SP-achtige partijen na. Dossier 137 liet me zien hoe onterecht dat is. Niet omdat je extreemrechts moet omarmen maar omdat links niet in staat is gebleken die radeloze woede te adapteren en kanaliseren. Dat zeg ik niet als makkelijk verwijt naar een elite of dat soort populaire verklaringen. Het zit veel dieper. Er ontbreekt iets in de ideologische praktijk. En dan heb ik het ook niet over allerlei nostalgische beweringen over hoe geweldig het vroeger was want dat was het niet, en ik spreek uit ervaring. Er ontbreekt iets ter linkerzijde, een basisgedachte of gevoel. Of misschien wel een toekomstbeeld, een verlangen, een paraplugevoel. Al is het maar ‘recht voor allen’. Maar goed, dat is iets voor een ander betoog.
Dossier 137 vertelt een spannend, verbijsterend en ontroerend verhaal. Het gaat ook veel verder dan de ‘good cop, bad cop’ verhalen die Hollywood ons graag voorschotelt. Maar als ik daar op in ga moet ik het plot verklappen. Dus ga maar gewoon kijken.
Iedere zondagavond mijn nieuwsbrief ontvangen met tips, ervaringen en ideeën? Abonneer je nu gratis.