Bij de AH zag ik een aanbieding die meteen mijn hebberigheidsreflex aansprak. Een handig stoomapparaaat voor slechts 29,95. Ik keek naar de verpakking. Het apparaat zag er beter, handiger uit dan het soortgelijke stoomapparaat dat ik vorig jaar bij diezelfde AH kocht omdat het een aanbieding was. Die huishoudgadget was na drie half geslaagde pogingen iets te stomen voorgoed op een bovenste plank in de berging beland. Deze daarentegen zou ik misschien wél gaan gebruiken. Altijd in gestoomde kleren lopen, hoe fijn moet dat zijn.
Op de doos stonden mensen die blij lachten. Bij hen werkte het kennelijk goed. Misschien zou ik wel net zo gelukkig worden. Ik probeerde mezelf te beheersen. Even nadenken. Draag ik eigenlijk wel kleding die gestoomd moet worden?
Eh… nee.
Ik moest er in de avond aan terugdenken toen ik in de bioscoop naar Une Année Difficile keek, een comedy die onder meer over koopverslaving gaat. Ineens realiseerde ik me weer dat ik op 20 oktober met een vriendin een verbond heb gesloten. We hebben afgesproken om een jaar lang niks te kopen. Geen kleding, geen spullen. Behalve als het strikt noodzakelijk is, een kapotte wasmachine die vervangen moet worden bijvoorbeeld. Was ik even vergeten, gelukkig had ik niet toegegeven aan mijn koopimpuls.
Dat zo’n afspraak noodzakelijk is, laat zien in wat voor wereld we beland zijn. Une année difficile begint op Black Friday, de dag waarop de koopgekte gevierd wordt. Een Amerikaans verschijnsel ook, het land dat de consumptiemaatschappij heeft uitgevonden. Een actiegroep, die wel erg op Extinction Rebellion lijkt, blokkeert de ingang van een warenhuis in Parijs. De tomeloze consumptiedrang maakt de planeet kapot daarom moet Black Friday afgelast worden, eisen ze. Een woedende menigte koopjesjagers lijkt in staat hen ter plekke te lynchen.
Een van die koopjesjagers is een kerel die zwaar in de schulden zit. Hij probeert een flatscreen te scoren om dat op Ebay met winst door te kunnen verkopen. Dat eerste valt nog niet mee. Als de ME de actievoerders verdreven heeft, verandert de winkel in een slagveld van hysterische consumenten.
De dakloze koopjesjager komt later samen met een lotgenoot bij toeval in aanraking met de actiegroep omdat op een bijeenkomst van hen gratis bier wordt geserveerd. En zo beginnen de levens van activisten en kanslozen zich te verstrengelen. Dat levert grappige situaties op. De idealistische activisten doen niet aan vastgestelde prijzen, je bepaalt zelf hoeveel je bijdraagt voor drank, eten en huur. In de praktijk is dat wat minder vrijblijvend want als de met geldtekort kampende mannen consequent niks betalen wordt hen duidelijk gemaakt dat dat niet de bedoeling is. Principes werken het best als ze niet op de proef gesteld worden, blijkt ook hier.
Une année difficile is een soort clash tussen zeg maar het arbeiderssocialisme van de SP en het ecosocialisme van de welgestelde hoogopgeleiden, zoals je die aantreft bij GroenLinks. Op een warme manier wordt daar de draak mee gestoken. Je zou er makkelijk cynisch over kunnen doen maar Une année difficile probeert de tegenstellingen juist te overbruggen en laat zien hoe alles en iedereen slachtoffer wordt van de op hol geslagen consumptiemaatschappij.
De film is gemaakt door Olivier Nakache en Éric Toledano, het duo dat eerder de kaskrakers Intouchables en Hors Normes afleverde. Die films zijn gebaseerd op ware verhalen, dat lijkt me hier niet het geval maar de film is vaak wel opvallend realistisch, bijvoorbeeld in het portretteren van de activisten. Een actie als die uit de openingsscène heeft ook echt plaatsgevonden.
Ik moest regelmatig hardop lachen. De enige andere bezoeker die maandagavond laat in de bioscoopzaal zat ook. Het is ook nog een feel goodfilm en dat gevoel gloeide op weg naar huis nog na. Toch kan Une année difficile niet in de schaduw staan van de genoemde eerdere werken, daarvoor is het teveel een Franse comedy met soms oubollige humor. Het streven van de makers, het onverenigbare verenigen, leidt tot een paar wel erg gezochte kunstgrepen. Maar het ideaal van de film, hoe beide groepen lijden onder de uitwassen van het kapitalisme en er gezamenlijk tegen ten strijde trekken is wel inspirerend. Je zou willen dat het echt zo was. Dus ik hoop dat Timmermans, Marijnissen en ook Ouwehand, Olf, Van Baarle en Jetten nog tijd vinden ‘m te zien.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.