Francisco van Jole

Eind jaren zeventig zat ik met mijn ouders in de huiskamer naar het NOS-journaal te kijken – schemerlamp aan, kopje thee en koekje er bij – toen we ons plotseling collectief verslikten. Door het beeld zagen we een oom rennen en daarna een neef. Ze werden in Brussel achterna gezeten door de politie. In een ander shot zagen we ze geboeid afgevoerd worden.
Aan familiebanden deden we thuis niet zoveel maar oom en neef kwamen nu en dan met familie-aanhang bij ons op visite en dan rook het in de huiskamer steevast naar Antwerpen. Belgische koeken, chocolade. Lieve mensen en immer gezellig. Andere keren gingen we daar op bezoek. Het enige wat ik me er echt van herinner was dat de gordijnen altijd dicht waren. Ze leefden in de schemering.
Pas later kwam ik er achter dat ze zo anti-semitisch en extreem-rechts waren als maar zijn kan. Hitler had ook veel goeds gedaan, dat soort taal. Ze waren bezeten door een haat tegen buitenlanders. Maar daar ging het bij die bezoeken nooit over. Ik kreeg cadeautjes, dat was veel belangrijker.
Oom en neef waren prominente leden van de Vlaamse Militanten Orde, een extreem-rechtse organisatie. Ze werden op die Journaalbeelden gearresteerd omdat ze een verboden demonstratie hielden. In de huiskamer werden de hoofden geschud en klonken diepe zuchten. Verder niets. Stilte is het geluid van de schaamte. In de media werd de VMO afgeschilderd als een splintergroepering.
Een kwart eeuw later.
Op de voorpagina van de Volkskrant prijkt een foto van Filip de Winter die gearresteerd wordt. Zijn partij, Vlaams Belang, is rechtsreeks voortgekomen uit die Vlaamse Militanten Orde. Het VB is geen splintergroep maar nu bijna de grootste partij van Belgie. Daarboven prijkt een ander artikel waarin minister Plasterk het verbod op Mein Kampf, de wervingsboodschap van Hitler, wil opheffen.
De toekomst kan raar uitpakken.
Even schiet deze gedachte door me heen: Wat zou er op 4 mei 2045 herdacht worden en door wie?
PS: Straks tussen 18:00 en 20:00 Desmet Live op Radio 5. Klik hier voor het programma of om live te luisteren en te kijken.