In Thun, een stad in het midden van Zwitserland, werd ik vrijdagmiddag ineens verrast door de aanblik van mensen die in zwemkleding, shorts, bikini’s en op blote voeten door een drukke winkelstraat liepen. Het waren duidelijk geen Britten of Hollanders en ze waren van alle geslachten en leeftijden.
Het bleek te gaan om urban swimmers. Parallel aan de winkelstraat loopt de Aare, de langste rivier van Zwitserland. Of nou ja loopt, zeg maar raast. Het water stroomt snel en je zou het niet verwachten maar de inwoners springen er vanaf een brug in, of laten zich vanaf trapjes aan de kant in het water zakken en worden dan honderden meters meegevoerd door de stroom. Verderop hijsen ze zich uit het water, lopen terug naar het vertrekpunt en herhalen de tocht. De rivier als achtbaan.
Sommigen nemen hun gewone kleding en spullen in drijvende waterdichte zakken, die ze ook als een soort zwemband gebruiken, mee het water in. Anderen laten hun spullen gewoon langs de kant achter, mede dankzij de lage criminaliteitscijfers in Zwitserland. Het is een geweldig gezicht, mensen die middenin de stad in een rivier zwemmen met de vanzelfsprekendheid van een wandeling door het park. Het plezier straalt van hun gezichten en dat is besmettelijk. Als toeschouwer word je er vanzelf vrolijk van.
Zwitserland is een drijvende kracht achter urban swimming. Steeds meer steden staan het toe of stimuleren het zelfs. In Thun is in de Aare ook een openbaar zwembad met faciliteiten aangelegd.
Urban swimming draait niet alleen om het zwemmen. Het gaat om burgers die de rivier terugeisen. Zowel het recht om te mogen zwemmen als het recht op water dat schoon genoeg is om dat mogelijk te maken. Decennialang heeft de industrie de waterwegen vergiftigd via lozingen. Dat wordt steeds meer verboden. Urban swimming stimuleert ecologische politiek.
Bij de taferelen in Thun moest ik denken aan de discussie die vorig jaar in Rotterdam losbarstte toen burgers in de Coolhaven begonnen te zwemmen. De gemeente wilde dat meteen verbieden vanwege de scheepvaart. Zoals je in Rotterdam vrijwel nergens mag zwemmen vanwege de scheepvaart. Waarom eigenlijk? Wie heeft beslist dat het economisch belang van enkelen altijd belangrijker is dan de levensvreugde van de rest?
Urban swimming rukt ook buiten Zwitserland op. Parijs bijvoorbeeld wil de Olympische zwemwedstrijden volgend jaar in de Seine houden. Rotterdam steekt ook voorzichtig een teen in het water en werkt aan de aanleg van een strand in de Rijnhaven waar gezwommen kan worden. Dat vond ik aanvankelijk al heel wat maar nu ik zag wat in Thun kan, wil ik meer. De Nieuwe Maas die dwars door de stad loopt is ook een snelstromende rivier, al zie je dat er minder aan af dan bij de Aare. Hoe gaaf zou het zijn om je met de stroom mee te kunnen laten voeren in een afgezet gedeelte.
In Nederland begint iedereen dan meteen over veiligheid. In Zwitserland vinden ze dat de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Het is alleen voor ervaren zwemmers, zeggen ze. Natuurlijk, er hangen overal reddingsboeien en er zijn ook getrainde redders paraat maar dat het niet zonder risico is, is voor iedereen duidelijk. Moet het verboden worden omdat het gevaarlijk is? Het is aan de andere kant juist goed voor de gezondheid. En niet alleen de lichamelijke want je stimuleert burgers hun verstand te gebruiken. Verfrissend.
PS: In de Week is mijn zeer persoonlijke nieuwsbrief. Iedere zondagavond in je mailbox met tips, ervaringen en ideeën. Abonneer je nu hier. Gratis.
Korte docu over de plannen in Parijs om de Seine op te schonen: https://youtu.be/S26CHpcD2zk