“Romantiek is een zegen. Dank Farinet. Dank Che Guevara.” Bovenaan het wandtegeltje prijkt een tekening van een sterrenhemel met maan die zo uit De Kleine Prins geplukt lijkt. Om het nog curieuzer te maken hangt het aan een muur van wat officieel de kleinste wijngaard ter wereld is. Die eigendom is van de Dalai Lama.
Je vindt die onwaarschijnlijke plek op een berghelling boven Saillon, een Zwitsers dorpje waar verder niks te beleven valt. ‘Vindt’ is hier de juiste term want je moet goed zoeken, er is wel een route maar die bleek erg te zwalken en navigatie apps lijken wel dronken als je de bestemming invoert. Terwijl het gaat om een bedevaartsoord waar in de loop der jaren tal van beroemdheden, van Roger Moore tot Claudia Cardinale, naar toe zijn gekomen om eer te bewijzen aan een van de grootste vrijheidshelden van Zwitserland, die de dood vond terwijl hij vluchtte voor de politie.
Hoe het allemaal precies zo kwam is lastig te achterhalen omdat de verhalen uiteen lopen. Joseph-Samuel Farinet wordt wel de Robin Hood van de Alpen genoemd. Hij leefde in de 19e eeuw, was een knappe kerel, een versierder en een rebel.
In 1869 belandt de dan 24 jaar jonge boef in de gevangenis. Als hij na anderhalf jaar vrijkomt gaat hij zich toeleggen op valsemunterij. Het valse geld deelt hij uit onder de armen. Daar wordt hij niet alleen heel populair mee, het zorgt er ook voor dat de armen hun schulden kunnen aflossen en een betere toekomst tegemoet gaan. De streek leeft op door zijn ‘economische impuls’, al leidt die wel tot de ondergang van een lokale bank. Hij heeft zoveel steun onder de bevolking dat de lokale politie niet veel interesse toont om hem te arresteren. Daarom openen op last van de regering federale agenten de jacht op hem.
Farinet wordt een aantal malen bij verstek veroordeeld. Soms wordt hij bijna gepakt maar hij weet, met hulp van de bevolking, steeds aan arrestatie te ontkomen. Een tijd lang leeft hij met wat handlangers in een grot. Op een dag wordt hij ingesloten door agenten, tracht te ontsnappen en vindt de dood. De 34-jarige Farinet was toen al zo beroemd dat ook de Nederlandse kranten over zijn overlijden berichtten.
Na die tijd begint de mythevorming. Hij zou gedood zijn door een politiekogel terwijl hij probeerde te ontkomen. In werkelijkheid struikelde de rebel en liep hij daarbij een schedelbasisfractuur op maar dat klinkt wat minder heldhaftig.
In 1932 publiceerde de bekende Zwitserse schrijver Charles-Ferdinand Ramuz een boek over de lotgevallen van de held: Farinet ou la Fausse Monnaie. Dat werd een paar jaar later verfilmd en de heldenverering van de valsemunter nam nog meer toe. Saillant detail: het portret van zijn biograaf Ramuz siert inmiddels het Zwitserse 200 frank biljet.
Op de helling boven Saillon, waar Farinet in de buurt leefde, werd naar een idee van Jean-Louis Barrault, de acteur die hem in 1938 speelde, in 1980 een kleine wijngaard ingericht met drie soorten druiven en officieel geregistreerd bij de wijnautoriteit als de kleinste wijngaard ter wereld. Het is een initiatief van de Amis de Farinet, een vereniging opgericht door een lokale journalist en bewonderaar die eerder dit jaar overleed.
Ieder jaar helpt een beroemdheid mee met de wijnoogst. Om er maar een paar te noemen: Zinédine Zidane, Gina Lollobrigida, Caroline de Monaco, Michael Schumacher en Peter Ustinov. De wijn wordt vermengd met gedoneerde wijn van boeren uit de streek. De flessen worden geveild en de opbrengst gaat naar de armen of andere goede doelen. Eerst was de beroemde armoedebestrijder Abe Pierre eigendom van de wijngaard, nu dus de Dalai Lama.
Curieus is een understatement om de plek te beschrijven. Er is een soort laantje uitgegraven dat aan weerszijden is behangen met wandtegeltjes en plakkaten in allerlei kleuren. Er prijken citaten op van beroemdheden en onbekenden die er zijn geweest, of niet. “Hier rust de onbevredigde. Voorbijganger, oordeelt niet. Hij stierf van liefde,” luidt een eerste opschrift vrij vertaald. De wijngaard is ook een monument voor losbandigheid, zeker in de liefde.
“Ik zal hier terugkeren met mijn beste vrienden,” zijn de woorden van Gilbert Becaud even verderop. En dan staat er bijvoorbeeld ineens “Televisie is een vuilnisbak, Madonna 2005”. Die is hier nooit geweest, maar hé vervalsen was ook de specialiteit van Farinet. Aan het einde van de laan staat een groot kunstwerk ter ere van de held en de vrijheid. In de wijngaard zelf ook weer allemaal beroemde namen – hallo Jane Birkin.
Hoewel het lapje grond wel degelijk onderhouden wordt, oogt het allemaal toch als een fascinerende verzameling vergane glorie. Het lukte me ook niet een duidelijk verband tussen al die namen en teksten te ontdekken. Aan de ene kant is het verzet tegen de gevestigde orde, aan de andere kant is het juist een monument van het establishment. “Beloofd. Ik zal in heel mijn koninkrijk vertellen over Farinet,” luidt de tekst die de Belgische prinses Léa achterliet.
Misschien is het ook niet meer dan een gepassioneerd verlangen naar vrijheid in zijn individuele, eenvoudige vorm. Gewoon een zucht naar ongeremd leven. En de armen hebben er ook nog voordeel van, dus wie kan daar nou kritiek op hebben?
Farinet had het vast allemaal prachtig gevonden.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een mild rebelse. persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.