Francisco van Jole

Vandaag is het 24 jaar geleden dat mijn oudere broer en beste vriend Guillermo op 47-jarige leeftijd onverwachts overleed. Hierboven zie je hem als jonge dienstplichtig officier. Als de held die hij altijd voor mij was.

Op zijn begrafenis vertelde ik een anekdote waar ik nog regelmatig aan terugdenk: 

“Het zal in de zomer van 1969 geweest zijn dat mijn broer Guillermo en ik de hut van ons leven bouwden. Of laat ik het zo zeggen: dat ik hem hielp die hut te bouwen. De meeste hutten die de kinderen uit het dorp maakten waren bouwvallen die leken op het afval waar ze van vervaardigd waren maar dit was een echt, stevig bouwwerk. Compleet met een schuin dak waar je rustig op kon klimmen. Apetrots waren we en de jongens uit het dorp raakten vervuld van afgunst.

Een paar dagen later moesten we de hut onbeheerd achterlaten omdat we onze vader in het ziekenhuis opzochten en bij terugkomst bleek inderdaad het ergste gebeurd: op de plaats van onze prachtige hut stond een bouwval die al wankelde als je er naar keek. Een schare opgeschoten jongens stond er uitdagend bij. “Nu is ie van ons wat want we hebben ‘m over gebouwd”, riepen ze. Ze hadden de hut gesloopt.”

Ze hadden gesloopt wat ze een ander niet gunden, om het zichzelf toe te kunnen eigenen. Toen ik deze woorden schreef was het 2002. De politieke stroming die indertijd populisme werd genoemd om het f-woord te vermijden, begon uit het graf van de Tweede Wereldoorlog te herrijzen. 

Guillermo, bepaald geen linkse jongen, was net als iedere democraat natuurlijk bezorgd. Ook vanuit het besef dat als je deze stroming een kans geeft, ze uiteindelijk met het verhaal komen dat Hitler best goeie ideeën had. En die willen gaan herhalen.

Ik kan me zijn oprechte verbazing over de politieke ontwikkelingen, de verwoestende waanzin die in een deel van de kiezers gevaren bleek, nog goed herinneren. We spraken er vaak over en probeerden te achterhalen hoe dit allemaal kon gebeuren, waar de haat vandaan kwam. Kortom, het soort gesprek dat inmiddels al een kwart eeuw gevoerd wordt onder vrijheidslievende democraten.

Zonder dat ik het op dat moment besefte, zat een sleutel tot die heropleving in bovenstaande anekdote: de rancune van de jongens. Dat sentiment hoor je als Trump praat, of welke vertegenwoordiger van deze stroming dan ook. Als rancune politiek wordt, berg je dan maar. 

Ik mis Guillermo vrijwel iedere dag. Alleen al vanwege zijn onverwoestbare optimisme. 

“Die avond bracht ik snikkend door over zoveel onrecht. Mijn broer troostte me. We zouden wel weer een nieuwe hut bouwen.

Op dat moment in ons leven sloegen mijn broer en ik verschillende wegen in: ik concludeerde dat het geen zin heeft om dingen op te bouwen want anderen breken ze toch weer af. Mijn broer daarentegen had geleerd dat je altijd in staat moet zijn opnieuw te beginnen.”

Ja, laten we ondanks de wreedheid van de geschiedenis die zich in de toekomst wurmt nooit opgeven maar altijd bereid zijn opnieuw te beginnen.

Om minder afhankelijk te zijn van social media maak ik speciaal voor jou iedere zondag een nieuwsbrief met tips, ervaringen en ideeën. Abonneer je nu gratis.