Het onderwerp van de nieuwe theatervoorstelling van Nasrdin Dchar zit knap verborgen in de titel ‘Wat als…’ De acteur keert na vier jaar afwezigheid terug op het podium om het publiek deelgenoot te maken van wat zijn leven beheerst: angst.
Donderdagavond woonde ik in het Rotterdamse Theater Zuidplein de allereerste try out bij van het stuk waarin Nasrdin opnieuw met onbevangen, soms pijnlijke en dan weer hilarische eerlijkheid, vertelt over zijn leven en wat hem bezighoudt. In eerdere voorstellingen speelde hij zijn moeder, zijn vader en zijn echtgenote, nu maken we ook kennis met zijn kinderen en vrienden.
Wie hem volgt op social media kent zijn worstelingen en drijfveren, bijvoorbeeld de onmacht die hij voelt over de genocide op de bevolking van Gaza, zijn liefde voor de mens, zijn afkeer van haat. Hij weet die onderwerpen in ‘Wat als…’ naar de emotionele belevingswereld van iedereen te vertalen. Hoe via het kleine scherm de heftigste gebeurtenissen ons achtervolgen tot in de kleinste kamers. Hoe je je blik wilt afwenden om jezelf te beschermen en je dan vervolgens schuldig voelt vanwege het wegkijken.
Voeg daarbij dat hij nog eens geplaagd wordt door angst voor zo’n beetje alles. Het verlammende gevoel bekruipt hem en laat niet meer los. Hij zit gevangen in zijn eigen onmacht. Zelfs dat is herkenbaar. Internet beloofde ons een global village en nu wordt dat dorp gebombardeerd. Waar kun je nog schuilen?
Dat klinkt misschien allemaal afschuwelijk en somber maar ‘Wat als…’ is dat allemaal juist niet. Het is even aangrijpend als bevrijdend. Het knappe van Nasrdin is dat hij zijn gevoel weet te verpakken in een zeer afwisselend verhaal dat je langs de randen van zijn ravijnen voert maar je wel laat genieten van het mooie uitzicht. En hij mag dan bang zijn, hij durft tegelijkertijd alles. Dat heet moed.
Ergens in het stuk staat hij met zijn zoontje in een pretpark bij de ingang van een achtbaan. Durft hij daarin te stappen? Is hij in staat zijn angsten te overwinnen om zijn kind de levensvreugde te schenken die hij het zo gunt? Om het antwoord te weten moet je zelf gaan kijken maar ik dacht na afloop dat eigenlijk deze hele voorstelling een achtbaan is, als toeschouwer roetsj over hoge toppen en door diepe dalen. Daartoe gebruikt hij alle vormen van theater. Het ene moment heb je het idee te luisteren naar een Shakespeareaanse monoloog, dan weer speelt hij zichzelf, kijk je met hem mee naar de meest intieme momenten uit zijn eigen leven en even later waan je je in een stand up comedy show waarbij hij interacteert met het publiek.
Zelfs het decor weet hij op wonderbaarlijke wijze te transformeren. Dat bestaat geheel uit matrassen. Het bed is de veiligste plek die we kennen maar ook de plaats waar de angst je van kinds af aan bekruipt. Die stapel kleren in het donker, is dat geen monster? Natuurlijk niet. Totdat Nasrdin, die de sterren van de hemel speelt, met datzelfde decor het gruwelijkste monster tot leven wekt.
‘Wat als…’ gaat over zijn persoonlijke angst maar het is verre van een particuliere voorstelling omdat zoveel herkenbaar is. Hoe vaak heb je je niet voorgenomen minder te kijken maar het scherm waar je deze woorden op leest. En was dat niet altijd tevergeefs? Hij maakt je deelgenoot van zijn gevoel van onmacht maar masseert op zo’n manier je hart, je ziel en lachspieren dat je aangesterkt de zaak verlaat.
‘Wat als…’ zijn twee woorden die angst aanwakkeren maar net zo goed hoop kunnen doen opbloeien. Die wonderbaarlijkheid van de geest weet Nasrdin goed over te brengen.
‘Wat als…’ is de komende maanden in heel Nederland te zien. Hier de speellijst.
Iedere zondagavond verstuur ik In de Week. Abonneer je hier gratis.
