Iedereen wil wel eens iemand vermoorden. Ik wel althans. Dat wil zeggen dat de gedachte bij je opkomt. Als ik toch… Het gaat dan om iemand die je kwaad heeft gedaan, onrecht veroorzaakt dan wel je levensgeluk in de weg staat. Soms is het ook gewoon iemand die voordringt in de rij bij de kassa. Voor dat laatste krijg je denk ik de laagste straf want dat grenst aan noodweer.
Maar goed het idee komt dus in je op. Meestal buiten je wil om. Ergens, ver weg in een hoekje schuilt een potentiële moordenaar. Als het meer dan een idee is, dat wil zeggen als er uit de gedachte echt een handeling voortvloeit, zoals dat je belangstellend naar de messenafdeling in de HEMA loopt, ik noem maar wat, dan is het hoog tijd om hulp te zoeken. Of in ieder geval even met iemand te praten. En dan bedoel ik niet een potentiële medeplichtige.
Het is overigens niet zo dat ik regelmatig denk aan het vermoorden van mensen maar ik kan niet ontkennen dat de gedachte wel eens in me opgekomen is. En ik ben niet de enige. Ik vermoed dat iedereen dat wel eens heeft. Ik zou dat kunnen opzoeken maar ik durf “iemand willen vermoorden” niet bij Google in te tikken. Wie weet lezen ze mee. Of komt er iemand in mijn omgeving op verdachte wijze om het leven en stuit de politie bij het onderzoek op die zoekvraag. Ja, ik weet dat klinkt paranoïde maar ik ben altijd op mijn hoede voor onvoorziene en onbedoelde consequenties. Comes with the job, zal ik maar zeggen.
Dit stukje begint steeds vreemder te worden. Het is alsof een AI-agent het schrijven heeft overgenomen en zich tegen me keert. Dat hij mijn personage wil worden en ik daarom moet verdwijnen, monddood gemaakt, uit de weg geruimd. Iemand laten oppakken op verdenking van moord is daar een trefzekere manier voor. Die ook al zo bizarre gedachte komt bij me op omdat ik net een stuk heb gelezen over gewetenloze AI-agents. Ik weet bij dergelijke verhalen nooit zo goed wat waar en wat hype is, een beetje zoals bij de millenniumbug. Met AI is heel veel geld gemoeid en dat komt de waarheid zelden ten goede.
Het is trouwens ook wel eens andersom geweest. Dat ik dacht dat iemand mij wilde vermoorden. Omdat dat werd gezegd in een bedreiging bijvoorbeeld. Ook dat idee kun je van je afzetten – ik raad dat ook ten zeerste aan – maar de gedachte is er wel even, maakt een ommetje door je voorstellingsvermogen. Wat als er iemand voor de deur staat, wat als er een onbekend pakketje wordt bezorgd, wat als iemand me van het perron duwt, et cetera. Ik schrijf et cetera omdat ik voor mijn gemoedsrust geen andere voorbeelden wil verzinnen.
Ik kom hier allemaal op omdat ik gisteravond op de Europese cultuurzender Arte gratis(!) de film Que la bête meure (Het beest moet sterven) bekeek, een meesterwerk uit 1969 van de vermaarde regisseur Claude Chabrol. De film heeft 7,6 sterren op Imdb, 100% op Rotten Tomatoes, en vier sterren bij VPRO Cinema. Ik bedoel maar, gratis is niet altijd goedkoop.
Het is een oude film maar Gen Z vindt alles wat oud is prachtig dus als je met dat idee kijkt ga je je vanzelf jong voelen. Dat is sowieso een goed recept voor oude films. Niet kijken met de ‘o ja’ nostalgieblik maar met de ‘hè?’ van het onbekende.
Een jongetje speelt op het strand. Een Amerikaanse auto, die had je toen nog in Europa, scheurt roekeloos over een weg langs de kust, dwars door een dorp. Het jongetje steekt over. Bam. De auto rijdt door.
De vader van het slachtoffer zweert wraak. Hij zal de onbekende dader vinden en eigenhandig vermoorden. Het lijkt me, zoals hierboven uitgelegd, geen onvoorstelbare gedachte. Maar nu komt het, hij is een bekend auteur en schrijft zijn voornemen op in een notitieboekje. Dan is al een stap teveel gezet. Zoals Willem Elsschot in het bekendste moordgedicht uit de Nederlandse literatuur constateert: “tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren”. Dus, gaat hij het ook echt doen?
In een gewone vertelling gaat het dan meestal zo: de wreker jaagt op zijn doelwit en gaandeweg krijgt de laatste steeds menselijker trekjes waardoor de twijfel over het voornemen groeit. Maar dit is geen gewone vertelling. Bij de kijker groeit de behoefte aan wraak, die heeft immers geen last van de consequenties. Maak ‘m af. Je wordt als het ware wraakzuchtiger dan de wreker, die op een heel andere manier dan verwacht de menselijkheid op zijn pad vindt.
Ik beschrijf het niet helemaal correct maar ik wil de plot niet weggeven. Waar het me om gaat is dat het geen gewone thriller is. Chabrol speelt met je eigen geweten en driften.
Verder is het ook gewoon een knap gemaakte film, met mooie beelden, een heerlijk tempo en geweldige acteurs, met hoofdrolspelers die een lust voor het oog zijn. De seksuele omgangsvormen zijn Frans en bieden dus ook wat verrassing. En voedsel speelt een intrigerende rol, er wordt veel gegeten, nog zo’n Franse hobby. Gebraden eend zal nooit meer hetzelfde voor je zijn. En natuurlijk wordt er volop gerookt, ook tijdens het eten.
Ik vond de gerestaureerde film op de Franstalige versie van Arte, op de Engelstalige zag ik ‘m zo gauw niet, maar er zijn wel Engelstalige ondertitels beschikbaar. Te bekijken tot 1 september.
Om minder afhankelijk te zijn van social media maak ik speciaal voor jou iedere zondag een nieuwsbrief met tips, ervaringen en ideeën. Abonneer je nu gratis.