Wie een witte huid heeft en in Nederland geboren is, heeft meestal geen flauw benul van wat grenzen betekenen. En dan bedoel ik landsgrenzen. Ja natuurlijk, je moet buiten de EU je paspoort bij de douane laten zien, in de rij staan en er is soms wat gedoe maar je kent niet de vrees dat je niet wordt toegelaten. Dat je gewoon een land niet binnenkomt en rechtsomkeert moet maken. Of dat zelfs dat laatste niet mogelijk is.
Alleen daarom al moet je Upon Entry gaan zien. Het is een knap gemaakte film over een stel, zij Spaans, hij Venezolaans, dat naar de VS vliegt en bij de douane apart wordt genomen. Over wat er daarna gebeurt wil ik niets zeggen omdat het een soort thriller is. En hoe. Ik voelde de spanning in mijn buik. Na afloop vroeg ik me af of er eigenlijk een goed Nederlands woord is voor nerve racking. O ja, natuurlijk, zenuwslopend. Dat is het.
De film riep herinneringen op aan El Castigo die ik deze zomer zag en ook gaat over een stel dat in een gekmakende situatie belandt waardoor hun hele relatie op losse schroeven komt te staan. Spanje lijkt erg goed in dit soort psychologische thrillers die helemaal draaien om de spanningen van het dagelijks leven. Hoe goed ken je elkaar? Hoezeer vertrouw je elkaar?
Dat laatste, vertrouwen, is de kern van het migratiedebat. Migranten worden niet vertrouwd, dat maakt het makkelijker ze te weren en rottig te behandelen. De film speelt opvallend goed met het zaaien van wantrouwen, de belangrijkste drijfveer achter het debat. Je weet als kijker op een gegeven moment echt niet meer wat je ervan moet denken.
Het script is gebaseerd op de eigen ervaringen van de twee regisseurs die uit Venezuela komen en in Barcelona wonen. En op de ervaringen van anderen. De Amerikaanse actrice die de immigratiebeambte speelt bijvoorbeeld heeft een neef die dat werk echt doet en maakte dankbaar gebruik van zijn ervaringen.
Upon Entry toont ook dat migratie gepaard gaat met ongekend veel emoties. Je verliest al je zekerheden en wordt vijandig benaderd. Dat brengt schade toe, laat de film op indringende wijze zien.
Zouden Nederlanders anders over migratie denken als ze wel zelf ervaring hadden met gesloten grenzen, vroeg ik me af bij het verlaten van de bioscoop. Wordt de discussie over migratie niet heel erg beïnvloed doordat wijzelf vrijwel overal ter wereld kunnen staan en gaan waar we willen. Dat het onvoorstelbaar is dat het niet zo is. Of is dat te simplistisch gedacht?
Thuis googelde ik hoe dat is bij de Britten die met het Brexit referendum kozen voor gesloten grenzen en tot hun verrassing daar nu zelf de nadelen van ondervinden omdat ze ineens minder welkom zijn in Europa. En verdomd, de Britten zijn na Brexit milder gaan denken over migratie.
Wellicht dat deze film eenzelfde effect heeft. Nu nog een manier vinden om Upon Entry vertoond te krijgen op het partijcongres van de VVD.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.