All you need is cash, zingt de straatmuzikant, terwijl hij op een cello de muziek van de Beatles-klassieker die eindigt op love speelt. Als niemand je nog liefde geeft, wordt geld het belangrijkste. Niet geld in de zin van rijkdom maar als middel om te overleven.
We kijken naar het tafereel onder de Pieter de Hoochbrug in Rotterdam-West. Even verderop is een nachtopvang voor daklozen van het Leger des Heils gevestigd. De dakloze muzikant heeft na omzwervingen door de straten in de laadbak van een pick up truck geslapen, vertelt hij. De nacht was koud en vochtig. All you need is cash.
De muzikant is Harald Austbø, een Vlaamse acteur die, samen Doris Hochscheid als zijn moeder, de muziektheatervoorstelling Caffè Sospeso speelt. In het kader van het festival Dakloos aan de Kades wordt het stuk door theatergroep OT opgevoerd in de open lucht, onder een brug. Het OT is er vlakbij gevestigd aan de Coolhaven maar sinds hun eigen theater door de gemeente Rotterdam is afgepakt is het gezelschap zelf ook min of meer dakloos. Dit is geen theater, dit is de echte wereld. Ik loop dagelijks over die brug, even verderop is een portiek waar regelmatig mensen liggen te slapen. Ook in de winter.
Het duo vertolkt het verhaal van twee klassieke musici, moeder en zoon, die door spelingen van het lot aan lager wal zijn geraakt, huis en haard verloren. De moeder overnacht in het schuurtje achter haar voormalige huis, dat door schuldeisers is geveild. Bij wijze van gunst mag ze van de nieuwe bewoners nog in het schuurtje overnachten. Op voorwaarde dat ze ‘s ochtends de hort op gaat. Ook hulp kan vernederend zijn.
We are the losers, klinkt het, op de muziek van de aan kampioenen gewijde Queen-hit. Zoals er de hele voorstellingen hits klinken. Steeds een enkel woord verschil en de wereld is plots heel anders. De muziek laat zo horen dat er een dunne scheidslijn loopt tussen de vertrouwde wereld met een eigen onderkomen en geborgenheid en het onzekere bestaan van de dakloze. Dat wordt verder duidelijk uit het verhaal maar ook uit de setting.
Dit is Coolhaveneiland, een wijk in Rotterdam waar zoals op meer plekken in de stad arm en rijk dwars door elkaar leven. Omdat het theaterstuk zonder enige afscherming op straat wordt gespeeld, trekt het echte leven ondertussen voorbij. Keurig geklede mensen en route naar een visrestaurant honderd meter verderop lopen langs de voorstelling, jonge flitsbezorgers op de fiets die onderbetaald werk doen, joggers die aan hun gezondheid werken, hondenuitlaters en daklozen op weg naar de opvang. De garage aan de overkant, waar ook ’s avonds gewerkt wordt, zou model hebben kunnen staan voor de comedy klassieker De Marathon. Op de nabijgelegen parkeerplaats wordt in drugs gedeald. Dit is theater op het podium van de werkelijkheid.
De titel Caffè Sospeso is de benaming voor het, naar verluidt in Napels begonnen, fenomeen dat je in koffiebars een extra koffie kunt betalen voor iemand die zich dat niet kan veroorloven, vaak een dakloze. Dat heeft iets dubbels. Je doet iets goeds maar tegelijkertijd kleeft er de afhankelijkheid van liefdadigheid aan. Dit is hulp maar geen oplossing.
Voor de oplossingen voor dakloosheid lijkt minder interesse te bestaan. Het aantal daklozen neemt in de stad zienderogen en schrikbarend toe. In het stuk wordt nu en dan zijdelings commentaar gegeven op de oorzaken. Het verheerlijken van excellentie en winnaars in de prestatiemaatschappij die we van onze samenleving hebben gemaakt. Om presteren gaat het, in losers is niemand geïnteresseerd. Met die houding speelt het stuk op slimme wijze. In het begin wekken de acteurs me hun briljante acteerwerk bewust afstandelijkheid op maar hoe verder je door hen het stuk wordt ingetrokken hoe meer de verbondenheid met hen groeit.
Na het applaus liep ik naar huis en het voelde alsof het stuk niet afgelopen was maar naadloos overging in het leven.
Caffè Sospeso is tot en met zondag te zien en op dit moment zijn nog niet alle voorstellingen uitverkocht. Grijp je kans, zou ik zeggen. Tickets hier. Je kunt geheel in de geest van de voorstelling ook een donatieticket kopen.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een exclusieve. persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.