Dit is geen Kerstverhaal. Of eigenlijk toch wel.
Het was in de onbezorgde jaren ‘90 dat er in de stad fel gekleurde affiches verschenen met een tekst die ongeveer zo luidde: “Dus jij denkt dat je na je studie bij je eerste baan meteen een vette leaseauto krijgt? Nou, dat klopt.”
Ik herinner het me nog omdat de poster irritatie, om niet te zeggen agressie, bij me opriep. Dat was natuurlijk precies de bedoeling van de makers. Je begrijpt, dat voedde de woede nog eens extra. Het was een exponent van een tijdperk waarin twee dingen samenvielen: een schaamteloze aanbidding van het materialisme en het taboe verklaren van iedere vorm van moraliteit. Het leek me een recept voor ellende, American Psycho op posterformaat. Het stoorde me dat een universiteit of hogere beroepsopleiding zich daarvoor leende. En natuurlijk ook dat ik als dertiger voor het eerst geconfronteerd werd met een generatiekloof met mensen die jonger waren. Het eerste teken dat je oud wordt. Wie denken ze wel niet dat ze zijn?
Want de affiche sprak de waarheid. Het idee dat je studeerde om een nuttige rol in de samenleving te vervullen werd van tafel geveegd. Sterker nog het hele idee dat er zoiets als een samenleving bestaat werd de kop in gedrukt. ‘There is no such thing as society’ had de Britse premier Margaret Thatcher in 1987 verklaard en verwoordde daarmee de ideologie van Friedrich Hayek, grondlegger van het neoliberalisme. De wereld is in zijn opvattingen geen collectief maar een verzameling individuen die louter hun eigen belang najagen.
De tijd van geleidelijk carrière maken was ook voorbij. Bedrijven smachtten naar jonge hersenen en lokten ze met de meest exorbitante beloningen. Wat voor bedrijven? Banken, verzekeraars en andere plekken waar geld gemaakt wordt met geld. Ieder werk dat ten dienste van het collectief stond, daalde in aanzien. Pas veel later, toen een pandemie de wereld verlamde, werden ze plots weer aangemerkt als ‘essentiële beroepen’. Ineens was geld niet meer het belangrijkste maar leven.
Bovenstaande gedachten borrelden naar boven toen ik deze week naar de Zwitserse thriller Heldin keek. De film krijgt een score van 7,8 bij Imdb. Dat is hoog maar lijkt me minstens 2 punten te weinig. Heldin is ook genomineerd voor de komende Oscar-uitreiking in de categorie Buitenlandse films. Alleen al voor de Amerikanen met hun geldverslaving en bizarre ideeën over gezondheidszorg zou het goed zijn als ze de film zien. Het is ook een prima idee om een viewingsessie te organiseren met de politici die nu in Den Haag onderhandelen over een nieuwe regering. En eigenlijk moet gewoon iedereen kijken omdat we allemaal grote kans lopen een keer in een ziekenhuis te belanden. Op de valreep van 2025 is Heldin de beste film die ik dit jaar zag.
Het is een thriller dus ik wil liever niets zeggen over het verhaal maar het begint zo: de verpleegkundige Floria, fenomenaal gespeeld door Leonie Benesch, arriveert op haar afdeling in een ziekenhuis voor het uitvoeren van een late dienst. Een collega is ziek. De afdeling is onderbezet qua personeel en overbezet met patiënten.
Vervolgens voltrekt zich een verhaal waardoor ik anderhalf uur lang op het puntje van m’n stoel zat, met een knoop in mijn maag van de spanning, met opzwellende tranen in mijn ogen van ontroering en met nu en dan de opluchting van een lach.
Het is een film maar het zou ook een documentaire kunnen zijn. Het is een fel realistisch verhaal. Ik moest denken aan wat een vriendin die verpleegkundige is me een tijd geleden laat op de avond appte. “We zijn hier maar met z’n tweeën op de hele afdeling. Dat is toch absurd?” Ik kon alleen maar ja antwoorden.
De herberg uit het kerstverhaal, waar geen plaats meer is voor de hoogzwangere Maria, kun je zien als het hedendaagse ziekenhuis. Aan het slot meldt de aftiteling dat er een tekort is aan verpleegkundigen en dat de komende jaren alleen maar zal toenemen, tot tienduizenden.
Tja, verpleegkundigen krijgen dan ook geen ‘vette leaseauto’. Het wordt tijd dat het collectief z’n prioriteiten gaat herzien. Dat lijkt me een goede kerstgedachte.
Iedere zondagavond verstuur ik In de Week. Abonneer je hier gratis.
Ook in mijn top 5, maar een thriller? Zo heb ik er niet naar gekeken. Wel enorm veel stress in het leven van een vrouw met een enorme drive om het goed te doen. En een signaal naar de kijker dat we grote tekorten gaan zien in deze arbeidsmarkt. Wat ik bijzonder vind is dit er geen verhaal lijkt te zitten in de film maar je blijft er helemaal in, in haar wereld.
Merci, maar het is toch echt gefilmd als een thriller.