Een score van 6,8 op imdb, 83 procent bij RottenTomatoes, een lawine aan prijzen. Dat is meer dan het gemiddelde Netflix aanbod weet te bereiken en toch was er amper aandacht voor deze film. Terwijl alleen al de hoofdrolspeler reden is om te kijken. Die speelt zo naturel dat het voelt alsof je een documentaire ziet. Nee, iets dat nog echter is dan een documentaire. In zijn eentje weet hij het soms dik aangezette scenario zeer geloofwaardig en meeslepend te maken.
Het verhaal wil dat de 7-jarige Moustapha Oumarou in zijn dorp in het West-Afrikaanse Benin de Spaanse filmmakers zag arriveren, op hen afstapte en vroeg ‘wat komen jullie witte mensen hier doen?’ Hij deed dat met zoveel zelfverzekerdheid en persoonlijke uitstraling dat hij meteen een diepe indruk maakte. De filmmakers die door het land trokken op zoek naar een jongetje om de hoofdrol te vervullen in Adú, een vluchtelingendrama, wisten meteen: hem moeten we hebben. Hij kreeg acteerlessen en kon aan de slag. Het is onwaarschijnlijk dat je hart niet smelt als je het resultaat ziet.
Adú, gaat over een jongetje met dezelfde naam die per ongeluk getuige is van illegale stroperijpraktijken in zijn dorp in Kameroen. Daarom moet hij samen met zijn wat oudere zusje vluchten naar zijn vader die illegaal in Madrid werkt. Dat klinkt voor ons misschien makkelijk, je pakt het vliegtuig, maar als je Afrikaan bent ligt dat anders. Niet alleen mis je het benodigde geld, Europa gaat je ook niet binnen laten.
Dat laatste wordt meteen duidelijk aan het begin van de film met, deels echte, huiveringwekkende beelden van Melilla, een Spaans gebied in het noorden van Marokko, twee keer zo groot als Gibraltar. Er wonen zo’n 85.000 mensen in dit stukje van de EU in Afrika, dat wordt afgeschermd met een vrijwel onneembare muur waar Donald Trump zijn vingers bij zou aflikken. Wie die barrière weet te nemen, belandt op Europees grondgebied en kan asiel aanvragen. De autoriteiten doen er alles aan om te voorkomen dat het lukt.
In het eerste deel van de film zie je mannen van de Spaanse Guardia Civil die opdracht hebben de pogingen letterlijk af te slaan. Bij deze militaire politie denk je niet meteen aan menselijkheid maar dat wordt wel een verhaallijn als een van hen met gewetenswroeging kampt. Zo wordt duidelijk dat het populistische ‘grenzen dicht’ leidt tot taferelen die niemand wil meemaken. Al sluit ik niet uit dat bijvoorbeeld een sadist als Marjolein Faber er juist van geniet.
Dan schakelt het verhaal over naar Kameroen, waar een rijke Spanjaard zich heeft gestort op de bescherming van olifanten. Hij doet alsof ze van hem zijn en laat zich weinig gelegen aan de plaatselijke bevolking. Tussendoor fietst zijn Gen-Z dochter die de liefdeloosheid van haar vader bestrijdt met hedonisme.
En dan komt Adú zelf in beeld. Zijn huiveringwekkende tocht is het eigenlijke verhaal. De twee Europese verhaallijnen dienen slechts om het perspectief te bieden dat het om iets groters gaat dan een kind dat pech heeft. En natuurlijk om de kijkers te kunnen lokken met bekende Spaanse acteurs. Tegelijkertijd zitten juist deze verhaallijnen de kijkervaring enigszins in de weg. Terwijl het verhaal ze wel nodig heeft. Dat is dan wel weer in overeenstemming met de problematiek waar het om gaat: wat je ook doet, het is nooit goed.
De film werd uitgebracht in 2020, toen de Westerse angst voor Afrikaanse migranten voor even verdrongen werd door de pandemie. Adú werd overladen met prijzen, waaronder een hele reeks Goya’s, de Spaanse Oscars. Toch is de kans groot dat je er nooit van gehoord hebt. De film werd buiten Spanje niet in de bioscoop uitgebracht maar meteen op Netflix gezet.
Een mooie onderliggende verhaallijn vond ik hoe de film laat zien dat we allemaal afhankelijk zijn van de hulp van anderen, in weerwil van het hier heersende Amerikaanse ieder voor zich denken. Al kijkende heb je zoals gezegd soms het idee dat het verhaal wat dik wordt aangezet maar dat weten de makers uiteindelijk zo af te ronden dat het allemaal helemaal niet ongeloofwaardig is. Alleen al door het besef dat de werkelijkheid nog vele malen afschuwelijker is.
Er is – heel gek – hier niet veel aandacht of promotie geweest voor Adú. Een Nederlands ondertitelde trailer kon ik, anders dan gebruikelijk, niet vinden. Daarom hier een afschuwelijke Engels nagesynchroniseerde versie. Op Netflix is de film wel te zien in de originele taal met Nederlandse ondertiteling.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Doe net als meer dan tweeduizend andere lezers en abonneer je hier gratis.
Bedankt voor de Tip Francisco