Als je de razend populaire podcastserie Op zoek naar Marlotte hebt beluisterd, over een fantaste die iedereen voor de gek houdt, zit je misschien ook nog met de vraag hoe kon dit gebeuren? Waarom gaat iemand er toe over anderen stelselmatig voor te liegen op zo’n bizarre schaal?
In de podcast kun je horen hoe je steeds verder een verzinsel in wordt getrokken. Dat gaat ongeveer zo: het nietsvermoedende slachtoffer Annika komt in contact met ene Marlotte, er ontstaat een emotionele klik. Vervolgens hoort het slachtoffer van de dader een relaas dat ernstig is, raakt geschokt, wil iets doen. Dat helpt gelukkig maar dan blijkt het nog erger en moet het slachtoffer nog een keer helpen. Dat patroon herhaalt zich steeds. Het is een fuik. Een weg terug is er niet.
Het verhaal over Marlotte is meeslepend maar staat helaas niet op zichzelf. Internet is een leugenfabriek waarbij talloze slachtoffers in dergelijke fuiken zwemmen. Neem de vrouw die recent bijna een miljoen euro kwijtraakte omdat ze dacht dat ze een relatie had met Brad Pitt. Het bijzondere aan Marlotte is wel dat het slachtoffer niet financieel is opgelicht. En ook niet is misleid door politieke oplichters die zo hun kansen zien. Maar waarom doet de dader dat dan?
De even spannende als aangrijpende film Le Ravissement (2023) gaat daar over en is gefilmd vanuit het perspectief van zo’n dader. In de openingsscène zie je de ervaren verloskundige Lydia, magnifiek gespeeld door Hafsia Herzi, die van haar partner met wie ze samenwoont te horen krijgt dat hij een ander heeft. Haar wereld stort in. Je ziet dat ze geen idee heeft wat ze nog moet beginnen. Ze wil hem aan de kant zetten maar ook haar leven behouden. Hoe debuterend regisseur Iris Kaltenbäck het precies voor elkaar krijgt weet ik niet maar je voelt al in die eerste scène dat er iets mis is met Lydia, iets dat dieper gaat dan een gebroken hart.
Lydia is verdoofd, zwerft doelloos door haar eigen bestaan. Als een zombie zit ze in de bus en vergeet uit te stappen. Zo ontmoet ze een buschauffeur, Milos, met wie ze een one night stand heeft. Ze zoekt geborgenheid maar ook hij zet haar op straat. Ze heeft niets meer, behalve haar goede vriendin Salomé die ze al sinds haar jeugd kent. Ze trekken samen op, spoelen de problemen weg met drank en een hoop lol, zoals dat vaak gaat. Move on, hupsakee. Dan blijkt Salomé onverwacht zwanger. Lydia wil die baby ter wereld brengen. Over wat er vervolgens gebeurt wil ik niks zeggen maar het drama speelt tussen deze drie mensen. En wat een drama is het. Ik had voortdurend een knoop in mijn maag. Je leeft als kijker mee met Lydia terwijl ze dingen doet die volstrekt ontoelaatbaar zijn.
Het fascinerende is dat je in de film ziet dat de fuik waar de slachtoffers in zwemmen net zo goed bestaat voor de bedrieger. Die kan ook niet meer terug. Terwijl de eerste misstap helemaal niet zo enorm hoeft te zijn. Dat merk je ook bij Marlotte, de leugen begint klein en zwelt steeds meer aan. Het is een zichzelf voortplantend proces. Le Ravissement is fictie maar wel geïnspireerd door een soortgelijke zaak die echt gebeurd is. De oorzaak wordt in de podcast gezocht in pseudologia fantastica, een ziekelijke vorm van liegen. Dat is waarschijnlijk terecht, maar volstaat dat? Of speelt er meer?
De film reikt verder dan een spannend verhaal over oplichting en laat een wereld zien waarin mensen weliswaar dicht op elkaar zitten maar toch ongekend alleen zijn. Net als bij Marlotte spelen de gebeurtenissen tijdens de pandemie, een periode die voor velen extreem eenzaam was, ondanks de alom geprezen maatschappelijke verbondenheid die toen optrad. Dat roept een pijnlijk besef op van de tekortkoming in de manier waarop we met elkaar omgaan in een wereld waar iedereen zogenaamd permanent met elkaar is verbonden. Dat is voor de kijker wellicht ongemakkelijker dan de verbazing over een enkele wel erg verwarde geest.
Ik bekeek Le Ravissement via Sooner maar de film is ook beschikbaar via andere services, zoals Pathé. De film werd vorig jaar onder meer bekroond met Césars voor de beste hoofdrol en het beste debuut, naast een reeks andere prijzen.
Iedere zondagavond verstuur ik In de Week. Abonneer je hier gratis.