Al denk ik altijd dat ik alles weet, ik stuitte deze week op een mij tot nu onbekend verschijnsel: het Dunning-Kruger effect. Vreemd dat ik er nooit eerder over hoorde want de halve wereld wordt erdoor geplaagd. Ik kan het proberen uit te leggen maar dat heeft Wikipedia al gedaan.
“Het dunning-krugereffect is een psychologisch verschijnsel waardoor mensen die incompetent zijn in een taak hun prestaties hoger inschatten dan deze in werkelijkheid zijn. Dit zou te wijten zijn aan een cognitieve bias die erin bestaat dat ze, juist door hun incompetentie, het metacognitieve vermogen ontberen om in te zien dat hun keuzes en conclusies soms verkeerd zijn.”
Die laatste woorden zeggen me niks maar ik begrijp precies wat er bedoeld wordt. Mensen die niks kunnen, denken het tegenovergestelde. Maar, en nu komt het zieke: het tegenovergestelde is ook waar. Mensen die alles kunnen, denken voortdurend dat ze falen.
Lees nog ff mee:
“Mensen die werkelijk bovengemiddeld competent zijn, hebben daarentegen de neiging hun eigen kunnen te onderschatten. Minder competente mensen slaan zodoende hun eigen capaciteiten hoger aan dan zij die veel competenter zijn. Dat kan een verklaring zijn voor het gebrek aan intellectueel zelfvertrouwen waar sommige competente mensen mee kampen: zij gaan ervan uit dat anderen net zo capabel zijn als zijzelf. Incompetente mensen vergissen zich dus doordat ze zichzelf te hoog inschatten, terwijl competente mensen zich vergissen doordat ze anderen te hoog inschatten.”
Zo herkenbaar! Nobelprijswinnaar Bertrand Russell zei in 1933: “In de wereld van vandaag lopen de domkoppen over van zelfverzekerdheid, terwijl de slimmeriken een en al twijfel zijn”. Honderd procent waar. Ik had het zelf kunnen zeggen.
Maar verder denkend werd het toch wel ingewikkeld. Ik bedoel als de mensen die alles kunnen, denken dat ze niks kunnen en de mensen die niks kunnen, denken dat ze alles kunnen dan leven we toch in een soort Escher-tekening?
Wikipedia beweert dat het effect in de praktijk vermoedelijk niet zo vaak voorkomt maar ik zeg kijk ff om je heen. Het is overal. Trouwens als er een is die denkt dat hij alles weet dan is het wel Wikipedia dus wat dat betreft… QED. En daarmee kom ik meteen op een ander punt.
Misschien ligt het aan mij maar de meest duidelijke vormen van zelfoverschatting vind je denk ik toch wel in de wereld van de AI. Meer kunstmatig dan intelligent, luidt het eeuwenoude grapje. Ondertussen neemt het zichzelf met de dag serieuzer. Dat kan ook moeilijk anders want Descartes zei ‘ik denk dus ik ben’ en als je net als AI steeds beter gaat denken dan word je dus steeds meer. En dus heeft AI volgens de grondlegger van de Verlichting de toekomst.
Ik besloot de proef op de som te nemen. De laatste weken is ChatGPT veel in het nieuws, een AI chatbot waar je alles aan kunt vragen. Bijvoorbeeld: Heb jij nou last van het Dunning-Kruger effect?
“Als kunstmatige intelligentie heb ik geen gevoelens of persoonlijke ervaringen. Ik heb geen last van het Dunning-Kruger-effect of enig ander psychologisch fenomeen. Ik ben gewoon een programma dat is ontworpen om tekst te verwerken en te genereren op basis van de input die ik ontvang. Ik heb geen emoties, overtuigingen of vooroordelen. Ik ben geprogrammeerd om naar mijn beste vermogen nauwkeurige en betrouwbare informatie te verstrekken, gebaseerd op de kennis en informatie die mij is aangereikt.”
Lees de tekst zorgvuldig en je ziet het Dunning-Kruger effect in volle glorie. Denkt dat hij er zelf ongevoelig voor is. “Dit gaat mij niet overkomen.”
Ondertussen wordt ChatGPT gebruikt door schrijvers om te helpen met boeken te schrijven. Serieus. ChatGPT mag dan van zichzelf vinden niet creatief te zijn maar dat is een gepasseerd station.
Ik gaf ChatGPT de opdracht een gedicht te schrijven in de stijl van Leonard Cohen met als thema Failure.
There is a crack in everything
That’s how the light gets in
But when we fail, it feels like the darkness wins
And the light is hard to find again
We stumble and we fall
We make mistakes, we lose it all
But failure is just a part of the journey
It’s not the end, it’s just a temporary detour
So don’t let failure define you
Don’t let it hold you back
Keep moving forward, keep pushing through
And the light will find its way back
For every failure, there’s a lesson to learn
A chance to grow and to burn
Brighter than before
So don’t be afraid to stumble and fall
Embrace your failures, embrace them all
For they are the stepping stones
To a brighter future, a brighter tomorrow
So rise up, and stand tall
Kijk, wat een prachtige mislukking. Embrace your failures. Hoe wijs. Ik doe niets liever want ik heb niks anders. QED.
PS: Krijg je iedere zondagavond al gratis mijn nieuwsbrief? Nee? Geef je snel op.
.