Cash opent met een citaat: “Alle mensen worden vrij en gelijk geboren, daarna is het ieder voor zich.” Vervolgens hoor je een conversatie over de vraag waarom iedere reggae nummer met tromgeroffel begint. “Om de muren van Babylon neer te halen.”
Waarop de andere stem vraagt: “Wat is Babylon?”
“Een stad die lijdt onder corruptie en kapitalisme.”
“Ik reken wel af met het kapitalisme.”
Cash is dan ook een anti-kapitalistische heist film. De film toont criminaliteit als middel tegen onverteerbare ongelijkheid, maar dan op een Robin Hood-achtige wijze. De arbeiders worden bestolen dus stelen ze maar terug.
Breuil is een groot familiebedrijf dat de dienst uitmaakt in Chartres, volgens de basisprincipes van het kapitalisme: wie geld wil verdienen moet geld hebben en hoe meer geld je hebt, hoe meer je verdient. Het mooiste is als je ouders geld hebben want dan vloeit dat via erfenissen naar je toe zonder dat je er iets voor hoeft te doen. De Franse econoom Thomas Piketty heeft aangetoond hoe de wereld zo steeds ongelijker wordt. Voeg daarbij nog de nodige corruptie en machtspolitiek. Maar vergeet de wetenschap, in Cash is het payback time. Letterlijk.
Daniel Sauveur (Frans voor Redder) haat de firma en bezwoer er nooit te gaan werken maar heeft uiteindelijk weinig keuze. Dan ontdekt hij een manier om het bedrijf te tillen zonder dat iemand het merkt. De vraag is of dat goed blijft gaan. Dat is waar de film over gaat met soms duizelingwekkende plotwendingen.
Cash is ook nog een comedy en voltrekt zich in rap tempo. De film duurt maar anderhalf uur maar er gebeurt zoveel dat het als veel langer voelt. Tussendoor wordt vrolijk gestrooid met systeemkritiek. Het is Frankrijk dus de tot criminaliteit gedwongen arbeiders gedragen zich ook daarbij als vakbondsleden, met eigen eisen.
Ik herinnerde me ineens dat ik wel eens in Chartres ben geweest. De stad is beroemd vanwege zijn gotische kathedraal. Op de vloer van dat monumentale bouwwerk is met tegels een beroemd labyrint gemaakt waarbinnen pelgrims blootsvoets het juiste pad volgden. Ik vond het een fascinerend en betoverend mozaïek, alsof je naar een raadsel kijkt. In de film zie je de hoofdrolspelers er op een gegeven moment symbolisch op staan. Gaat het hen lukken te ontsnappen uit de doolhof die ze zelf gebouwd hebben om hun misdrijven te verhullen?
Het is een prima film voor thuis op de bank.
Cash is gek genoeg de Franse titel. In de VS is de film – in het Engels nagesynchroniseerd – uitgebracht onder de naam Gold Brick. Waarom is mij een raadsel. Ik zou zeggen, kies de Franse versie. De film is te zien op Netflix.
PS: Iedere zondagavond verstuur ik In de Week, een zeer persoonlijke nieuwsbrief over wat ik de voorbije week zag, las, meemaakte en dacht. Abonneer je hier gratis.