Ik hou mezelf graag voor dat ik een vrij en onafhankelijk persoon ben, dat ik me weinig tot niets aantrek van wat anderen van mij vinden, dat ik me niet in de dwangbuizen van dogma’s en sociale druk laat proppen, dat ik nergens bijhoor en nergens bij wil horen. Maar je begrijpt, dat is natuurlijk een illusie. Daar kwam ik weer eens achter toen ik het boek Ontevreden begon te lezen.
Hoe het op mijn leeslijst terechtkwam weet ik eerlijk gezegd niet meer. Ik vermoed dat ik in verband met een feestdagentrip naar Spanje een lokale bestseller wilde lezen. Om een beetje te acclimatiseren.
Een bestseller is het inmiddels in tien talen verschenen debuut van Beatriz Serrano over een head of creative strategy bij een reclamebureau zeker. En erg Spaans is het eveneens, van het ritme van de dagen tot het ontwikkelde maatschappelijk bewustzijn. Het boek leest ook als een trein maar kort nadat die zich in beweging zette wilde ik aan de noodrem trekken. Wacht even, ik ga toch geen chicklit lezen?
Dat bleek een verwarrende constatering. Waarom zou ik dat niet doen? Vanwege de blikken van anderen? Vanwege de inhoud, dat ik me niet zou moeten interesseren in ‘vrouwenzaken’? Of dat die me gewoon koud laten? Het maakte een verontrustend intern debat los in mijn hoofd. Gek genoeg niet alleen omdat ik denk dat mannen het een verwerpelijk idee vinden dat ik zo’n boek lees maar dat vrouwen vermoedelijk hetzelfde denken over mannen die dat doen. Oftewel: wat zouden de mensen wel niet van me denken? Ondanks alle vermeende onafhankelijkheid, kon die vraag toch nog aan me knagen.
Of was het dat ik vreesde dat ik in een verhaal terecht zou komen vol met voor mij onherkenbare of irrelevante vrouwelijke emoties en visies? Wat was dat dan weer voor rare vraag? Sinds wanneer ben ik niet geïnteresseerd in onbekende emoties en visies van anderen?
Ik herinnerde me dat me tien jaar geleden precies hetzelfde was overkomen. Dat was toen een geweldige leeservaring geweest. Dus ik stopte mijn neus spreekwoordelijk in het boek en ging door met snuiven. Het bleek weer heerlijk.
De 32-jarige Marisa woont in Madrid, heeft een niet al te zware baan waar ze vakkundig de kantjes van afloopt, gebruikt haar buurjongen als friend with benefits zodat ze geen relatie nodig heeft en slijt de rest van haar tijd door Youtube clips te bekijken, zoals Ted Talks.
Ze leeft kortom een comfortabel leven maar verkeert tegelijkertijd in een permanente staat van verzet. Pillen houden haar op de been, of eronder, afhankelijk van hoe je het wilt zien. Net als haar mannelijke leeftijdsgenoten heeft ze de mentale staat van een puber met dit verschil dat ze zich er bewust van is. Ontevreden is een coming of age verhaal van iemand die maar niet volwassen wil worden. Dat klinkt als een kinderachtige houding maar het is de wereld die kinderachtig is. De ratrace van het bedrijfsleven die om niks anders draait dan geld, aanzien en geld. Dat geld is natuurlijk nodig om nog meer aanzien te krijgen. Het is een pubersamenleving die door Serrano met veel humor en een scherp oog beschreven wordt. Met verrassende observaties van het alledaagse.
“Ik ontdekte hoe intelligent duiven zijn door een YouTube-documentaire over postduiven. Ze zijn onder andere in staat om hun eigen spiegelbeeld te herkennen en net als mensen hebben ze een zelfbewustzijn. En dat niet alleen: ze kunnen ook mensen herkennen en weten dus heel goed wie het lieve oude vrouwtje is dat ze te eten geeft en wie het brutale kind dat stenen naar ze gooit in het park. Het fascineert me dat een duif mij kan herkennen terwijl ik haar niet zou kunnen onderscheiden van een dozijn anderen.”
Dat wist ik allemaal al behalve die laatste zin, daar had ik nooit bij stilgestaan: dat een duif mij wel herkent maar ik de duif niet. Onthutsend.
Het boek zit er vol mee. Alle kantoorpolitiek wordt gefileerd, iedere – onbewuste – methode waarmee we in het oog van anderen aanzien willen verwerven gaat onder de microscoop. Hoe we gevangen zitten in de massa waar we aan denken te ontsnappen.
Vrouwen lijken dat allemaal veel scherper te zien dan mannen, althans onder de hedendaagse auteurs maar misschien is dat omdat ik een beetje uitgekeken ben op de mannelijke blik. Dat laatste bedenk ik natuurlijk als excuus om aan het innerlijke chicklit-stigma te ontsnappen.
Ontevreden is ook beschikbaar in Kobo Plus en soortgelijke abonnementen.
Iedere zondagavond verstuur ik In de Week. Abonneer je hier gratis.