“Wat een mooie oranje trui heb je aan,” zei ik tegen Natasja Gibbs in de studio van De Nieuws BV. Ze keek me aan alsof ik een geintje uithaalde. “Die is rood”. Rood? Ik was verbijsterd en richtte me tot Peter Kee. Normaal gesproken ben ik het nooit met hem eens maar nood breekt wet. “Rood” zei hij beslist.
Ik staarde in opperste verbazing naar de trui. Kon ik mijn ogen niet geloven? Was dit rood? Ik downloadde ter plekke een app waarmee je kleuren kunt identificeren. Ik richtte mijn telefooncamera op de trui. ‘Vivid red’, zei de app.
Die avond zet ik een foto van de trui op Instagram met een poll of het rood of oranje is. 32 procent koos voor oranje, 68 procent voor rood. Wat was hier aan de hand? Zijn er twee werelden? De oranje en de rode wereld?
Ik googelde wat rond en begon te zien dat het probleem vaker speelt. Ik stuitte bijvoorbeeld op een woedende klacht bij de Consumentenbond over het kleurgebruik in de Nijntje kleurboeken. “Aardbei is niet oranje, die is rood! De kleur rood moet rood zijn en niet oranje!” Daar was het dus weer juist andersom. De uitgever ging omstandig op de klacht en schreef onder meer: “Het rood dat wij in de boeken en op producten gebruiken is inderdaad een oranje-rood, maar wel precies de kleur rood die Dick Bruna ooit bedacht heeft: Dick Bruna-rood. Dit rood is de keuze die Dick Bruna als kunstenaar, als creatieve geest, heeft gemaakt en waar wij trouw aan blijven.”
Oranje-rood, wat een oplossing. Maar is dat nou oranje of rood?
Ik deed voor de zekerheid ook een online test voor kleurenblindheid. Nee, er bleek niks aan de hand met mijn zicht. Ik staarde die avond nog eens naar de foto en zag nu dat het rood zou kunnen zijn. Niet dat ik vond dat het rood was maar anders dan die middag kon ik me voorstellen dat mensen het rood noemen. Maar misschien kwam dat door het avondfilter dat op mijn iphone automatisch in werking treedt, dacht ik. Het was niet zozeer dat ik het niet wilde toegeven dat de kleur rood was als wel dat ik het niet kon geloven. Dat is een subtiel verschil.
Ik moest denken aan een verhaal uit de begintijd van de iPhone. Een blinde die de colour identifier app ontdekte beschreef hoe zijn hele huis doorging om te ontdekken wat welke kleur had. En toen de tuin in. Er ging een wereld voor hem open.
Ineens voelde ik een soort verbondenheid met dat verhaal. Mijn iPhone kon dingen zien die ik zelf niet zag.
De dagen erna bleef het vraagstuk me bezighouden. Zeven jaar geleden was internet in de ban van ‘The Dress’, is die goudkleurig of blauw? Voor hoeveel zaken geldt dat nog meer? Niet in de zin of de kleur nou oranje of rood is maar dat we verschillende dingen zien terwijl we naar hetzelfde kijken. Er zijn natuurlijk beroemde voorbeelden van. Zie je een eend of een konijn? Loopt het paard vooruit of achteruit? Om maar niet te spreken over gebeurtenissen uit de wereldgeschiedenis.
In het publieke debat gaat het meestal om waar of onwaar. Alsof de wereld een lichtschakelaar is. Aan of uit. Ja of nee. Feiten of meningen. In de praktijk is dat vaak wat lastiger. In dit geval zegt de app dat de kleur rood is maar ik zie oranje. Moet ik dan negeren wat ik zie en het oordeel van een app volgen? Ik bedoel, een kleur is toch geen mening?
Ik kwam er niet uit en besloot dit op te schrijven. Ik pakte de foto erbij waar het allemaal mee begonnen was en kon mijn ogen opnieuw niet geloven. De trui was nu duidelijk rood.
Iedere zondagavond verstuur ik mijn nieuwste nieuwsbrief met mooie, interessante en triviale zaken. Abonneer je hier gratis.