Ergens in het begin van de voorstelling Voor Heel Even merkt Micha Wertheim op dat alle oorlogen gevoerd worden om drie dingen die niet echt bestaan maar door mensen verzonnen zijn: God, geld en grenzen. Daar gaat de show dan ook over, over onze fantasie, of liever gezegd ons voorstellingsvermogen (no pun intended). Wertheim speelt ermee en laat zien hoe we er niet aan ontkomen dat we door onze fantasie onszelf voor de gek houden.
Hij doet dat onder meer met een ogenschijnlijk simpele truc: hij voert zogenaamd een telefoongesprek met iemand. We horen alleen maar zijn kant van het gesprek, zoals je dat ook hebt in de trein of op straat. Meteen ga je als toeschouwer onwillekeurig invullen wat de onzichtbare ander zegt en denkt. Je fantasie vult de gaten in je kennis op.
Wertheim zegt vervolgens expliciet dat die persoon aan de andere kant van de lijn helemaal niet bestaat, dat hij die verzonnen heeft. En toch ontkom je er niet aan dat je jezelf die niet-bestaande voorstelt. Dat moet ook wel, anders is het geen telefoongesprek meer, geen act, geen voorstelling. Het is een mechanisme dat ten grondslag ligt aan complotverzinsels: je wilt dat iets zo is, dus verzin of accepteer je daar een verklaring omheen en omarmt die.
Over wat er allemaal gebeurt in de voorstelling wil ik verder niks zeggen, als ik het al zou kunnen want Wertheim leidt zijn publiek vakkundig door een doolhof van spiegels. In de zaal klinkt de lach der herkenning. Ja verdomd, zo is het. De idiote invloed van de mobiele telefoon op het leven bijvoorbeeld. Het apparaat dat ieder sociaal contact doodt, dat ieder respect voor de ander ontneemt.
En dan is er ineens een moment van contemplatie. De Holocaust komt ter sprake. Dat de oorlog weer steeds dichterbij komt naarmate die verder weg in de geschiedenis raakt.
Op dat moment pakte iemand drie rijen voor me zijn telefoon en maakte een foto in de verduisterde zaal. Met flits.
De werkelijkheid weet de fantasie toch angstaanjagend vaak te overtreffen.
Voor Heel Even is nog een aantal malen te zien. Warm aanbevolen. Hier de speellijst.
Iedere zondagavond verstuur ik een nieuwsbrief. Fijn als je je abonneert. Gratis. Doe het hier.